Sztuki wizualne
Grzegorz Sztwiertnia
Sztuki wizualne
Artysta tworzący obrazy, obiekty, rzeźby, wideo, instalacje. Urodził się 25 lutego 1968 w Cieszynie.
W latach 1987-1992 studiował malarstwo w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, gdzie uzyskał dyplom w pracowni prof. Jerzego Nowosielskiego. Obecnie wykłada na macierzystej uczelni. Od 1992 roku związany jest z Galerią Zderzak w Krakowie. W 1994 roku uzyskał brązowy medal w konkursie "Bielska Jesień". Uprawia rysunek, malarstwo, instalację, przeprowadza akcje artystyczne. Pisze i publikuje teksty stanowiące ważną część jego artystycznej strategii. Mieszka i pracuje w Krakowie.
W pracach Grzegorza Sztwiertni przewija się problematyka skrajnego doświadczenia i dyscypliny ciała oraz kwestia percepcji. W niektórych oba tematy łączą się. Od początku interesowały go eksperymenty medyczne, operacje, zdeformowane ciało, miejsca, w których jednostka zostaje odłączona od społeczności (szpitale, więzienia, schroniska dla bezdomnych).
Już we wczesnych pracach Sztwiertni pojawiał się cielesny proces przepływu, obiegu cieczy - krew, limfa (np. Pompowanie, 1993; Dehydracja, 1995). Tworzył również paramedyczne obiekty, które jednocześnie wspomagały i dyscyplinowały ciało (np. Wózek pneumatyczny, 1994). Podobna tematyka zdominowała zwłaszcza zestawiane w cykle obrazy, zazwyczaj malowane na podstawie zdjęć z medycznych podręczników. Artysta często przedstawiał powodowaną chorobami deformację ciała (np. Stainless, 2001), a także medyczne zabiegi i operacje (np. Ethicon, 2000).
Na wystawie Punkt ciszy w Galerii Potocka w Krakowie w 1995 roku Sztwiertnia zestawił sitodruki oparte na anatomicznych rysunkach przedstawiających układ mięśniowy człowieka ("człowiek bez skóry") i skórzane bukłaki przypominające worki treningowe. W pracy Psychotropy z 1998 roku, jako dyrektor Studia Analizy Psychologicznej "Psychotrop", udzielał rad na temat wyglądu kierującej Galerią Zderzak Marcie Tarabule, tworząc karykaturę wydawnictw i programów telewizyjnych operujących paradygmatem idealnego wyglądu. Pośrednio do współczesnych technik odchudzających nawiązywały Ćwiczenia mnemotechniczne: 1500 kalorii (Martwa natura). Główny element tej malarskiej instalacji stanowił obraz przedstawiający dzienną rację żywnościową więźniów obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu, wykonany na podstawie archiwalnej fotografii. Uzupełniała go praca z rzędem cyfr (Liczenie kalorii).
Sztwiertnia stworzył także rozpowszechniany w formie tekstu Projekt doskonałych falansterów dla artystów. Miała być to instytucja przypominająca klasztor dla artystów, których czynności zostałyby podporządkowane surowym przepisom. Podobna w wymowie była też odezwa Jak rodzi się myśl + konsekwencje, bardziej jednak zbliżona do medycznej instrukcji.
W 2004 roku powstała złożona z kilkunastu slajdów praca Muzeum wyobraźni (2004) rejestrująca wizytę artysty w Muzeum Narodowym w Krakowie - pod jego dłońmi w białych rękawiczkach ukrywają się rozczłonkowane ciała, co sugeruje sposób, w jaki sztuka funkcjonuje w obrębie takich instytucji. W projekcie Alte Meister - Syndrom (2005) zrealizowanym w Galerii Drezdeńskiej, Sztwiertnia ustawiał modela przed starymi arcydziełami, układając jego ciało w pozy znajdujących się na nich postaci. Poprzez odwrócenie procesu model-obraz na obraz-model, gesty traciły swój patos, stawały się puste i nienaturalne.
Drugim wyraźnym wątkiem twórczości Grzegorza Sztwiertni, widocznym od drugiej połowy lat dziewięćdziesiątych, jest kwestia percepcji, oddziaływania barw i funkcjonowania zmysłów (np. Struktura ekstazy, 1999). Ujawnił się on szczególnie na wystawie Farbenlehre w 2002 roku, której tytuł nawiązuje do teorii kolorów Goethego. Na nią z kolei powoływał się niegdyś Rudolf Steiner opracowując zasady eurytmii, do której odwoływał się pokazywany wówczas film Eurythmicon (2002). Był on wynikiem obserwacji zachowania upośledzonego umysłowo chłopca, w swych ruchach jednak niezwykle harmonijnego i precyzyjnego. Na filmie bawi się on kolorową tasiemką i wydobywa z siebie dźwięki. Podobna problematyka - kwestia percepcji i oddziaływania barw - powróciła także na wystawie Meeting Room_01 w bytomskiej Galerii Kronika w 2006 roku, zmieniającej się na przestrzeni 10 miesięcy, wpływającej na samopoczucie widza poprzez malowidła i przestrzenne aranżacje.
Do neoplastycyzmu nawiązywała instalacja Ćwiczenia neoplastyczne (2002) - drabinki i materace gimnastyczne wykorzystujące wzory z obrazów Mondriana. W tej pracy Sztwiertnia ukazywał oddziaływanie poprzez barwę i kształt, jako jedną z form dyscyplinowania ciała (ćwiczenia gimnastyczne). Obrazy Mondriana artysta wykorzystał również w instalacji Ojcowie awangardy (2005), specjalnie zaprojektowanym łóżeczku dziecięcym połączonym z instalacją dźwiękową. Był to projekt "totalnego systemu edukacji", w którym dziecko, jak pisał Marek Goździewski, "usytuowane zostaje w awangardowym otoczeniu estetycznym". Zagadnienie edukacji, jako dyscypliny, rozwinął Sztwiertnia na wystawie Dział nauczania w Centrum Sztuki Współczesnej w Warszawie w 2006 roku (w ramach cyklu W samym centrum uwagi). Zaprezentował na niej, obok własnych prac (np. Teoria widzenia, 2005), twórczość swych studentów (m.in.: Zofii Wollny i Anny Marii Kaczmarskiej). Był to akt dwuznaczny - z jednej strony podkreślał akademicką hierarchię, ujawniając możliwe efekty proponowanego przez siebie systemu edukacji, z drugiej strony - rozluźniał tę hierarchię i demokratyzował ją.
Autor: Karol Sienkiewicz, grudzień 2006.
Wybrane wystawy indywidualne:
Wybrane wystawy grupowe:
W latach 1987-1992 studiował malarstwo w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, gdzie uzyskał dyplom w pracowni prof. Jerzego Nowosielskiego. Obecnie wykłada na macierzystej uczelni. Od 1992 roku związany jest z Galerią Zderzak w Krakowie. W 1994 roku uzyskał brązowy medal w konkursie "Bielska Jesień". Uprawia rysunek, malarstwo, instalację, przeprowadza akcje artystyczne. Pisze i publikuje teksty stanowiące ważną część jego artystycznej strategii. Mieszka i pracuje w Krakowie.
W pracach Grzegorza Sztwiertni przewija się problematyka skrajnego doświadczenia i dyscypliny ciała oraz kwestia percepcji. W niektórych oba tematy łączą się. Od początku interesowały go eksperymenty medyczne, operacje, zdeformowane ciało, miejsca, w których jednostka zostaje odłączona od społeczności (szpitale, więzienia, schroniska dla bezdomnych).
Już we wczesnych pracach Sztwiertni pojawiał się cielesny proces przepływu, obiegu cieczy - krew, limfa (np. Pompowanie, 1993; Dehydracja, 1995). Tworzył również paramedyczne obiekty, które jednocześnie wspomagały i dyscyplinowały ciało (np. Wózek pneumatyczny, 1994). Podobna tematyka zdominowała zwłaszcza zestawiane w cykle obrazy, zazwyczaj malowane na podstawie zdjęć z medycznych podręczników. Artysta często przedstawiał powodowaną chorobami deformację ciała (np. Stainless, 2001), a także medyczne zabiegi i operacje (np. Ethicon, 2000).
Na wystawie Punkt ciszy w Galerii Potocka w Krakowie w 1995 roku Sztwiertnia zestawił sitodruki oparte na anatomicznych rysunkach przedstawiających układ mięśniowy człowieka ("człowiek bez skóry") i skórzane bukłaki przypominające worki treningowe. W pracy Psychotropy z 1998 roku, jako dyrektor Studia Analizy Psychologicznej "Psychotrop", udzielał rad na temat wyglądu kierującej Galerią Zderzak Marcie Tarabule, tworząc karykaturę wydawnictw i programów telewizyjnych operujących paradygmatem idealnego wyglądu. Pośrednio do współczesnych technik odchudzających nawiązywały Ćwiczenia mnemotechniczne: 1500 kalorii (Martwa natura). Główny element tej malarskiej instalacji stanowił obraz przedstawiający dzienną rację żywnościową więźniów obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu, wykonany na podstawie archiwalnej fotografii. Uzupełniała go praca z rzędem cyfr (Liczenie kalorii).
Sztwiertnia stworzył także rozpowszechniany w formie tekstu Projekt doskonałych falansterów dla artystów. Miała być to instytucja przypominająca klasztor dla artystów, których czynności zostałyby podporządkowane surowym przepisom. Podobna w wymowie była też odezwa Jak rodzi się myśl + konsekwencje, bardziej jednak zbliżona do medycznej instrukcji.
W 2004 roku powstała złożona z kilkunastu slajdów praca Muzeum wyobraźni (2004) rejestrująca wizytę artysty w Muzeum Narodowym w Krakowie - pod jego dłońmi w białych rękawiczkach ukrywają się rozczłonkowane ciała, co sugeruje sposób, w jaki sztuka funkcjonuje w obrębie takich instytucji. W projekcie Alte Meister - Syndrom (2005) zrealizowanym w Galerii Drezdeńskiej, Sztwiertnia ustawiał modela przed starymi arcydziełami, układając jego ciało w pozy znajdujących się na nich postaci. Poprzez odwrócenie procesu model-obraz na obraz-model, gesty traciły swój patos, stawały się puste i nienaturalne.
Drugim wyraźnym wątkiem twórczości Grzegorza Sztwiertni, widocznym od drugiej połowy lat dziewięćdziesiątych, jest kwestia percepcji, oddziaływania barw i funkcjonowania zmysłów (np. Struktura ekstazy, 1999). Ujawnił się on szczególnie na wystawie Farbenlehre w 2002 roku, której tytuł nawiązuje do teorii kolorów Goethego. Na nią z kolei powoływał się niegdyś Rudolf Steiner opracowując zasady eurytmii, do której odwoływał się pokazywany wówczas film Eurythmicon (2002). Był on wynikiem obserwacji zachowania upośledzonego umysłowo chłopca, w swych ruchach jednak niezwykle harmonijnego i precyzyjnego. Na filmie bawi się on kolorową tasiemką i wydobywa z siebie dźwięki. Podobna problematyka - kwestia percepcji i oddziaływania barw - powróciła także na wystawie Meeting Room_01 w bytomskiej Galerii Kronika w 2006 roku, zmieniającej się na przestrzeni 10 miesięcy, wpływającej na samopoczucie widza poprzez malowidła i przestrzenne aranżacje.
Do neoplastycyzmu nawiązywała instalacja Ćwiczenia neoplastyczne (2002) - drabinki i materace gimnastyczne wykorzystujące wzory z obrazów Mondriana. W tej pracy Sztwiertnia ukazywał oddziaływanie poprzez barwę i kształt, jako jedną z form dyscyplinowania ciała (ćwiczenia gimnastyczne). Obrazy Mondriana artysta wykorzystał również w instalacji Ojcowie awangardy (2005), specjalnie zaprojektowanym łóżeczku dziecięcym połączonym z instalacją dźwiękową. Był to projekt "totalnego systemu edukacji", w którym dziecko, jak pisał Marek Goździewski, "usytuowane zostaje w awangardowym otoczeniu estetycznym". Zagadnienie edukacji, jako dyscypliny, rozwinął Sztwiertnia na wystawie Dział nauczania w Centrum Sztuki Współczesnej w Warszawie w 2006 roku (w ramach cyklu W samym centrum uwagi). Zaprezentował na niej, obok własnych prac (np. Teoria widzenia, 2005), twórczość swych studentów (m.in.: Zofii Wollny i Anny Marii Kaczmarskiej). Był to akt dwuznaczny - z jednej strony podkreślał akademicką hierarchię, ujawniając możliwe efekty proponowanego przez siebie systemu edukacji, z drugiej strony - rozluźniał tę hierarchię i demokratyzował ją.
Autor: Karol Sienkiewicz, grudzień 2006.
Wybrane wystawy indywidualne:
- 1992 - Pięciu poetów, pięciu malarzy, jeden artysta - Galeria Zderzak, Kraków
- 1993 - Ścisły ster do kierowania życiem - Galeria Zderzak, Kraków
- 1994 - Zło rzeczy - Galeria Krzysztofory, Kraków; Jak rodzi się myśl - Galeria Miejsce, Cieszyn; Jak rodzi się myśl + konsekwencje - Galeria Instytutu Bückleina, Kraków; Aura - Galeria Zderzak, Kraków
- 1995 - W laboratorium - Galeria Laboratorium, Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, Warszawa; Punkt ciszy - Galeria Potocka, Kraków; Melancholia - Galeria Zderzak, Kraków
- 1996 - Transplantacja. Pokaz specjalny - Galeria Kronika, Bytom; Dehydracja - Galeria Zamkowa, Lublin
- 1997 - Resekcja - Galeria Krzysztofory, Kraków; Koło medyczne - Galeria Prowincjonalna, Słubice; Inkubator - Mały Salon, Galeria Zachęta, Warszawa
- 1998 - Psychotropy - Galeria Zderzak, Kraków; Ćwiczenia dermooptyczne - Galeria Biała, Lublin; Metodyczna poprawność - Galeria Arsenał, Białystok; Ktokolwiek widział, ktokolwiek wie… - Galeria Potocka, Kraków
- 1999 - Cud - Otwarta Pracownia, Kraków; Remake. Pokaz synooptyczny - Goethe Institut, Kraków
- 2000 - Remake - Studio Galerie, Berlin; Reflekso-hypno-hysteria - BWA, Słupsk
- 2001 - Stainless - Galeria Zderzak, Kraków; Kreatury / Creatures - Górnośląskie Centrum Kultury, Katowice
- 2002 - Farbenlehre - Bunkier Sztuki, Kraków; Action Painting - Otwarta Pracownia, Kraków
- 2003 - Oko i dłoń malarza - Galeria Zderzak, Kraków
- 2004 - Niosę przed sobą lustro… - Galeria Szara, Cieszyn; Górnośląskie Centrum Kultury, Katowice (2005)
- 2005 - 1500 kalorii - Galeria Rotunda, Poznań
- 2006 - Dział nauczania - w ramach cyklu W samym centrum uwagi, Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, Warszawa; Meeting Room_01 - Galeria Kronika, Bytom; PAINtings/obRAZY - Galeria Zderzak, Kraków
Wybrane wystawy grupowe:
- 1992 - Jesteś moim wielkim przyjacielem - Galeria Pryzmat, Kraków; Fainesthai - BWA, Kraków
- 1993 - Odżywianie, oddychanie, pompowanie - dla Tadeusza Kantora - Galeria Zderzak, Kraków
- 1995 - Antyciała - Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, Warszawa; Wystawa sztuki współczesnej dla Szanownej Publiczności - Międzynarodowe Targi Poznańskie, Poznań; New I's For New Years - Künstlerhaus Bethanien, Berlin
- 1996 - Impact - Instytut Polski, Paryż; Germinations 9 - Prague Castle, Praga; Rozpoznanie. Obrazy z lat 90. - Bunkier Sztuki, Kraków
- 1997 - News from Cracow - Pécsi Galéria, Pécs, Węgry; Granice obrazu - Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, Warszawa; Passport (Ex)Change - Temple Bar Gallery, Dublin, Irlandia
- 1998 - Bez paszportu - Galeria Zachęta, Warszawa
- 1999 - Refleksja konceptualna w sztuce polskiej - Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, Warszawa
- 2000 - Do Od. XI Spotkania Krakowskie - Bunkier Sztuki, Kraków; Najgroźniejsze pędzle - Królikarnia, Warszawa
- 2001 - IV Wystawa Malarstwa Młodych - Galeria BWA Awangarda, Wrocław; Słubice - Kraków - Galeria Prowincjonalna, Słubice
- 2002 - Sposób na życie - Centrum Sztuki Współczesnej Łaźnia, Gdańsk; Figuranci - Centrum Sztuki Współczesnej Inner Spaces, Poznań; Oder Sprung - Kunsthaus, Essen, Niemcy
- 2003 - Sztuka geometrii - Bałtycka Galeria Sztuki, Ustka; Sztuka III RP - Centrum Rzeźby Polskiej, Orońsko
- 2004 - Piękno, czyli efekty malarskie - Galeria Bielska BWA, Bielsko-Biała; Galeria Awangarda, Wrocław; Galeria BWA, Zielona Góra (2005); Re:Location. Shake - Centrum Sztuki Współczesnej Łaźnia, Gdańsk; Malewicz w Polsce - Galeria Arsenał, Białystok; Art Poznań 2004 - Poznań
- 2005 - Boys - Bunkier Sztuki, Kraków; Kolekcja - Międzynarodowe Centrum Kultury, Kraków; W stronę innego - Galeria Sztuki Współczesnej BWA, Katowice
- 2006 - Barwy klubowe - Galeria F.A.I.T., Kraków
Podobne
Sztuki wizualne Tadeusz Breyer
Rzeźbiarz, medalier. Urodził się w 1874 w Mielcu, zmarł w 1952 w Warszawie.
Sztuki wizualne Elżbieta Cieślar
Artystka sztuk wizualnych. Urodzona 3 grudnia 1934 w Warszawie, mieszka w St. Jeoire (Francja).
Zobacz także
Literatura Elżbieta Janicka "Festung Warschau"
Jak sugerują opisy książki - ale też komentarze samej autorki - "Festung Warschau" jest rodzajem spacerownika - a więc przewodnika, w którym krok po kroku, ulica po ulicy poznajemy dane miejsce. Jest...
Literatura Współczesna polska proza fantastyczna
Na początku lat 90. dominowało science fiction, co było echem twórczości Stanisława Lema czy Edmunda Wnuka-Lipińskiego. W nowym stuleciu dało się zauważyć zmiany w upodobaniach czytelników...
Najczęściej czytane
- Sztuki wizualne
Jan Matejko - Sztuki wizualne
Malarstwo polskiego symbolizmu - Sztuki wizualne
Leon Wyczółkowski - Teatr
Stanisław Wyspiański - Teatr
Sławomir Mrożek







