Muzyka

Wojciech Kilar, "Krzesany"

Muzyka
Według kompozytora "Krzesany" (1974) jest rodzajem poematu symfonicznego na orkiestrę. Nie ma jakiegoś konkretnego programu - czego od poematu symfonicznego można by oczekiwać - ale każdy zwrot melodyczny i każdy akord zaświadcza o źródle zamysłu kompozytorskiego: bije ono w polskiej muzyce góralskiej. Sam tytuł oznacza taniec góralski, oparty na figurze choreotechnicznej zwanej krzesaniem, polegającej na uderzeniu piętą o piętę.
 
"Krzesany" Wojciecha Kilara jest stylizacją tego tańca. Jan Krenz, który prowadził prawykonanie "Krzesanego" w wykonaniu Orkiestry Symfonicznej Filharmonii Narodowej podczas festiwalu "Warszawska Jesień" w 1974 roku, powiedział do kompozytora: "Otworzyłeś szeroko okno i wpuściłeś do pokoju muzyki polskiej świeże górskie powietrze."
 

Opinie krytyków i muzykologów po prawykonaniu "Krzesanego" były różne. Profesjonaliści uznali, że "Kilar skręcił w boczną ulicę nie włączywszy drogowskazu", choć "mimo wszystkich zastrzeżeń trudno było nie dostrzec, że 'Krzesany' ma wszelkie dane, by stać się przebojem orkiestr symfonicznych". Kompozytorowi spodobało się określenie "Krzesanego" jako przejawu "radykalnego eklektyzmu". Pozwalało ono stwierdzić - według niego - "że był to utwór awangardowy, bo w swoim czasie, czyli w 1974 roku radykalnie zrywał z tym, co było."


Wśród zwykłych melomanów utwór wywołał entuzjazm i zrobił też estradową karierę. Grały go orkiestry niemieckie, amerykańskie, francuskie. Symboliczną wymowę musiało mieć wykonanie "Krzesanego" w paryskim Théâtre des Champs-Elysées, gdzie w roku 1913 wygwizdano "Święto wiosny" Igora Strawińskiego za zbyt awangardowy charakter...

Wojciech Kilar:

"Z jednej strony chciałoby się, by 'Krzesany', wykonany w formie estradowej, pozostał czymś zagadkowym, żeby trudno było powiedzieć, czy jego autor jest bardzo wyrafinowanym awangardystą, czy też mamy przed sobą prostaczka, ot takiego wiejskiego organistę z Podhala... Z drugiej strony, jeśli dorobić do tego góry, owce i baców w obrazie filmowym, to cała zagadkowość się ulatnia... Nie wiem, co jest ważniejsze: opinia środowiska, czy solidarność z towarzyszami spotykanymi na ścieżce na Rysy... Wydaje mi się jednak, że to, co jest bardziej autentyczne, własne i szczere, jest także bardziej współczesne." ("Ruch Muzyczny", 10 listopada 1974)

Polskie Centrum Informacji Muzycznej, Związek Kompozytorów Polskich, listopad 2001.

Podobne

Muzyka Wojciech Kilar, "Koncert na fortepian i orkiestrę"

Utwór dedykowany pianiście Peterowi Jablonskiemu posiada klasyczną, trzyczęściową budowę cykliczną,...

Muzyka Witold Lutosławski, "III Symfonia"

Utwór powstał na zamówienie Chicago Symphony Orchestra i przez ten zespół pod dyrekcją Sir Georga...

Zobacz także

Literatura Elżbieta Janicka "Festung Warschau"

Jak sugerują opisy książki - ale też komentarze samej autorki - "Festung Warschau" jest rodzajem spacerownika - a więc przewodnika, w którym krok po kroku, ulica po ulicy poznajemy dane miejsce. Jest...

Sztuki wizualne Wojciech Fangor "Postaci"

Obraz Fangora należy do najbardziej kanonicznych dzieł polskiego socrealizmu. Operuje prostą retoryką przeciwieństw: kiedyś i teraz, po tej i po tamtej stronie.

Odnośniki do innych działów bazy wiedzy