Muzyka

Władysław Żeleński

Muzyka
Małgorzata Kosińska
Kompozytor, pianista, pedagog i dyrygent. Urodzony 6 lipca 1837 w Grodkowicach koło Krakowa, zmarł 23 stycznia 1921 w Krakowie.

Naukę gry na fortepianie rozpoczął w Krakowie pod kierunkiem Kazimierza Wojciechowskiego i kontynuował u Jana Germasza. W zakresie kompozycji kształcił się u Franciszka Mireckiego. W 1857 rozpoczął studia na wydziale filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. Od 1859 przez krótki czas studiował grę na fortepianie u Alexandra Dreyschocka, później grę na organach oraz kompozycję pod kierunkiem Josefa Krejčiego w Pradze. Tam też w 1862 na Uniwersytecie Karola uzyskał dyplom doktora filozofii. W Paryżu studiował kompozycję u Napoléona Henri Rebera w Narodowym Konserwatorium Muzycznym w 1866, a od 1868 do 1870 uczył się kompozycji prywatnie pod kierunkiem Bertolda Damckego.

Po powrocie do kraju początkowo działał w Krakowie, gdzie w styczniu 1871 odbył się jego pierwszy koncert kompozytorski, następnie przeniósł się do Warszawy i w latach 1872-78 był profesorem harmonii i kontrapunktu w Instytucie Muzycznym. W 1878 został powołany na stanowisko dyrektora artystycznego Warszawskiego Towarzystwa Muzycznego. Tutaj zorganizował i przy współudziale Władysława Wiślickiego przez dwa lata prowadził amatorski chór mieszany, który z towarzyszeniem orkiestry Teatru Wielkiego dał pod jego batutą kilka koncertów. W 1881 przeniósł się do Krakowa, gdzie występował jako dyrygent koncertów symfonicznych - początkowo w latach 1882-85 Orkiestry Miejskiej, a w latach następnych orkiestry amatorskiej Towarzystwa Muzycznego. Z jego inicjatywy w 1887 powstało Konserwatorium Towarzystwa Muzycznego w Krakowie, w którym aż do śmierci pełnił funkcję dyrektora. Prowadził tu klasę organów i teorię muzyki. Jego uczniami byli m.in. Zygmunt Stojowski, Roman Statkowski, Henryk Opieński, Felicjan Szopski i Bolesław Wallek-Walewski. Był autorem podręczników "Nauka harmonii i pierwszych zasad kompozycji" [wraz z Gustawem Roguskim] (1877) oraz "Nauka elementarna zasad muzyki" (1897).

Władysław Żeleński jest ojcem pisarza i tłumacza literatury francuskiej Tadeusza Boy-Żeleńskiego.

Ważniejsze kompozycje:
  • Śpiew op. 1 na głos i fortepian, słowa Stefan Garczyński (1857-60)
  • Kwartet smyczkowy E-dur op. 1
  • Moja pieszczotka op. 2 na głos i fortepian, słowa Adam Mickiewicz (ok. 1857-60)
  • Kwartet smyczkowy op. 2
  • Śpiewak w obcej stronie op. 3 na głos i fortepian, słowa Bohdan Zaleski (ok. 1857-60)
  • Dwa tańce polskie op. 3 na fortepian
  • Sonata fortepianowa op. 5 (przed 1859)
  • Pajęczyna op. 6 na głos i fortepian, słowa Władysław Syrokomla (ok. 1857-60)
  • Spotkanie się nasze gdzieś daleko op. 7 na głos i fortepian, słowa Bohdan Zaleski (ok. 1857-60)
  • Zakochana op. 7 na głos i fortepian, słowa Bohdan Zaleski (ok. 1857-60)
  • Triolety op. 8 na głos i fortepian, słowa Bohdan Zaleski (1859-60)
  • W imionniku op. 8 na głos i fortepian, słowa Adam Mickiewicz (1859-60)
  • Wspomnienie op. 8 na głos i fortepian, słowa Bohdan Zaleski (1859-60)
  • Sekstet smyczkowy C-dur op. 9
  • Valse caprice op. 9 na fortepian (1858)
  • Pięć śpiewów z królodworskiego rękopisu op. 10 na głos i fortepian, słowa Václav Hanka (1861-62)
  • Deux morceaux de salon op. 11 na fortepian
  • Czarna sukienka op. 12 na głos i fortepian, słowa Konstanty Gaszyński (1863)
  • Do Polek op. 12 na głos i fortepian, słowa Franciszek Żygliński (1864?)
  • Rojenia wiośniane op. 13 na głos i fortepian, słowa Bohdan Zaleski (1864?)
  • Mój kwiatek op. 14 na głos i fortepian, słowa Mikołaj Bołoz Antoniewicz (1864?)
  • Posyłka op. 14 na głos i fortepian, słowa Mikołaj Bołoz Antoniewicz (1864?)
  • Lyrischer Walzer op. 15 na wiolonczelę i fortepian
  • Deux morceaux de salon op. 16 na skrzypce i fortepian
  • Sechs Charakterstücke op. 17 na fortepian
  • Humoreske und Gavotte op. 18 na fortepian (1870-80)
  • Młodo zaswatana op. 19 na głos i fortepian, słowa Bohdan Zaleski (1864?)
  • Jaskółka op. 19 na głos i fortepian, słowa Teofil Lenartowicz (1864?)
  • Łzy op. 19 na głos i fortepian, słowa Teofil Lenartowicz (1864?)
  • Sonata fortepianowa op. 20
  • Wariacje na temat własny op. 21 na kwartet smyczkowy (przed 1870)
  • Trio na fortepian, skrzypce i wiolonczelę op. 22
  • Sen nocy letniej op. 23 na głos i fortepian, słowa Miron (1867-70?)
  • Pod okienkiem op. 23 na głos i fortepian, słowa Miron (1867-70?)
  • Dzikie sny op. 24 na głos i fortepian, słowa Mieczysław Romanowski (ok. 1870)
  • Pieśni Gabrieli op. 25 na głos i fortepian, słowa Narcyza Żmichowska (ok. 1871-73)
  • Z teki Józefa Kościelskiego op. 26 na głos i fortepian, słowa Józef Kościelski (ok. 1877-78)
  • W Tatrach op. 27, uwertura charakterystyczna na wielką orkiestrę (1868-70)
  • Kwartet smyczkowy F-dur op. 28
  • Romans op. 29 na skrzypce z towarzyszeniem fortepianu
  • Taniec fantastyczny op. 29 na skrzypce z towarzyszeniem fortepianu
  • Sonata na skrzypce i fortepian op. 30
  • Deux mazourkas op. 31 na fortepian
  • Kołysanka op. 32 na skrzypce i fortepian lub wiolonczelę i fortepian
  • Pieśń myśliwska (Chór strzelców) op. 33 na chór męski
  • Grand scherzo de concert op. 35 na fortepian
  • Dźwięki żałobne op. 36, andante elegijne na orkiestrę
  • Dwa tańce polskie op. 37 na fortepian na 4 ręce
  • 25 Preludiów organowych op. 38
  • Echa leśne op. 41, uwertura koncertowa
  • Kwartet smyczkowy A-dur op. 42
  • Prélude-Caprice op. 43 na fortepian (1888-93)
  • Gawot op. 45 na fortepian
  • Wielki polonez op. 46 na fortepian
  • Suita tańców polskich op. 47 na orkiestrę
  • Reverie op. 48 na fortepian
  • Oda do młodości op. 51, marsz uroczysty na orkiestrę
  • Moments d'un carnaval op. 52, valse brillante na fortepian
  • Koncert na fortepian i orkiestrę Es-dur op. 60
  • Kwartet fortepianowy c-moll op. 61
  • Thème varié op. 62 na fortepian
  • Deux morceaux op. 63 na fortepian
  • I Symfonia (1871-72)
  • Kantata na cześć J. I. Kraszewskiego na głosy męskie i orkiestrę (1879)
  • Konrad Wallenrod, opera w 4 aktach (1880-84)
  • Kantata ku uczczeniu zwycięstwa Jana Sobieskiego pod Wiedniem na chór męski i orkiestrę (1883)
  • Goplana, opera romantyczna w 3 aktach (1886-91)
  • Janek, opera w 2 obrazach (1891-1900)
  • Kantata ku uczczeniu 500 rocznicy założenia Uniwersytetu Jagiellońskiego na chór męski i orkiestrę (1900)
  • Stara baśń, opera w 4 aktach (1905-06)
  • II Symfonia (ok. 1912)
  • II Sonata na skrzypce i fortepian (1917)

Autor: Małgorzata Kosińska, Polskie Centrum Informacji Muzycznej, Związek Kompozytorów Polskich, październik 2006.

Podobne

Muzyka FRYDERYK CHOPIN, PIEŚNI I PIOSNKI OP. 74

Fryderyk Chopin: Pieśni i piosnki op. 74. "Życzenie", "Wiosna", "Smutna rzeka", "Hulanka", "Gdzie...

Zobacz także

Literatura Elżbieta Janicka "Festung Warschau"

Jak sugerują opisy książki - ale też komentarze samej autorki - "Festung Warschau" jest rodzajem spacerownika - a więc przewodnika, w którym krok po kroku, ulica po ulicy poznajemy dane miejsce. Jest...

Sztuki wizualne Wojciech Fangor "Postaci"

Obraz Fangora należy do najbardziej kanonicznych dzieł polskiego socrealizmu. Operuje prostą retoryką przeciwieństw: kiedyś i teraz, po tej i po tamtej stronie.

Odnośniki do innych działów bazy wiedzy