Bauman należy do pokolenia, które po wojnie stanęło przed zadaniem odbudowania znakomitych tradycji nauki polskiej, dlatego już w roku 1959 opublikował napisaną kilka lat wcześniej rozprawę pt. "Socjalizm brytyjski. Źródła, filozofia, doktryna polityczna". Rzetelności intelektualnej prac Baumana towarzyszył od początku ogromny talent eseistyczny i popularyzatorski, którego owoc stanowiły takie pozycje jak "Socjologia na co dzień" czy "Idee, ideały, ideologie". Widoczne są tu, kiełkujące od lat sześćdziesiątych, zalążki późniejszych oryginalnych koncepcji filozoficznych.

W jego karierze naukowej nastąpił gwałtowny zwrot, kiedy to w marcu 1968 roku, będąc już profesorem socjologii w Uniwersytecie Warszawskim oraz kierownikiem Katedry Socjologii Ogólnej, został z przyczyn politycznych pozbawiony swego stanowiska i usunięty z uczelni przez władze PRL. Opuścił Polskę, pozostając w pamięci jako autor wielu książek oraz podręczników socjologii, a także jako znakomity nauczyciel młodych socjologów i pierwszy redaktor naczelny "Studiów Socjologicznych". Na emigracji rozwinął swą myśl naukową i jej najoryginalniejsze aspekty. W latach 1969-1971 wykładał na uniwersytetach w Tel-Awiwie i Hajfie, a w roku 1971 wyjechał do Angli. Tu związał się już na stałe z uniwersytetem w Leeds. Był także gościem na wielu innych uniwersytetach, takich jak Berkeley, Yale, oraz w Canberze, St. John's i Kopenhadze.

Pisze i publikuje po angielsku. Jego książki ukazują się w Anglii, USA, w wielu krajach Europy. Za Modernity and The Holocaust otrzymał Europejską Nagrodę AMALFI w dziedzinie socjologii i nauk społecznych.

Intelektualnie najbliższy poglądom Baumana zdaje się nurt neopragmatyzmu z Richardem Rortym na czele. Sympatyzuje zwłaszcza z głoszonym przez Rorty'ego pluralizmem interpretacyjnym. Jest to szczególnie istotne przy rozważaniu najważniejszych dla Baumana kwestii etycznych i moralnych, a także dla zrozumienia jego niezwykle oryginalnej wykładni Holocaustu. Jak stwierdza w swojej książce "Modernity and the Holocaust", Holocaust "pojawił się jako rezultat niezwykłego spiętrzenia czynników, z osobna całkiem zwykłych i normalnych, a odpowiedzialność za takie spiętrzenie należy przypisać nowoczesnemu państwu".

Źródło: www.polska2000.pl, Stowarzyszenie Willa Decjusza, 2001

Wybrana bibliografia:

• Hermeneutics and Social Science, New York: Columbia University Press, 1978.
• Memories of Class, London-Boston: Routhledge & Kegan Paul, 1982.
• Legislators and interpreters - On Modernity, Post-Modernity, Ithaca, N.Y.: Cornell University Press, 1987.
• Freedom, Philadelphia: Open University Press, 1988.
• Modernity and The Holocaust, Ithaca, N.Y.: Cornell University Press, 1989.
• Thinking Sociologically. An introduction for Everyone, Cambridge, Mass.: Basil Blackwell, 1990.
• Modernity and Ambivalence, Ithaca, N.Y.: Cornell University Press, 1991.
• Intimations of Postmodernity, London, New York: Routhledge, 1992.
• Mortality, Immortality and Other Life Strategies, Stanford, CA: Stanford University Press, 1992.
• Postmodern Ethics, Life in Fragments. Essays in Postmodern Morality, Cambridge, Mass.: Basil Blackwell, 1995.
• Postmodernity and its discontents, New York: New York University Press, 1997.
• Work, consumerism and the new poor, Philadelphia: Open University Press, 1998.
• Globalization: the human consequences, New York: Columbia University Press, 1998.
• Culture as praxis, Thousand Oaks, California: Sage Publications, 1999.
• Ponowoczesność jako źródło cierpień, Warszawa: Sic!, 2000.
• Globalizacja, Warszawa: PIW, 2000.
• Razem osobno, Kraków: WL, 2003.
• O pożytkach z wątpliwości. Rozmowy z Zygmuntem Baumanem, Warszawa: Sic!, 2003.
• Życie na przemiał, Kraków: WL, 2004.
• Europa. Niedokończona przygoda, Kraków: WL, 2005.
• Płynna nowoczesność, Kraków: WL, 2006.
• Społeczeństwo w stanie oblężenia, Warszawa: Sic!, 2006.
• Moralność w niestabilnym świecie, Poznań: Księgarnia św. Wojciecha, 2006.
• Płynne czasy, Warszawa: Sic!, 2007.
• Szanse etyki w zglobalizowanym świecie, Kraków: Znak, 2007.
• Płynny lęk, Kraków: WL, 2008.
• Bauman o popkulturze, wypisy, koncepcja i wybór: Mateusz Halawa, Paulina Wróbel, Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, 2008.
• Konsumowanie życia, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2009.
• Życie w kontekstach. Rozmowy o tym, co za nami i o tym co przed nami, Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, 2009.