Aktor filmowy i teatralny, muzyk; jeden ze współczesnych mistrzów aktorstwa charakterystycznego; znany z krwistych ról i kontrowersyjnych poglądów na temat polskiego środowiska teatralnego i filmowego; urodził się 2 marca 1948 roku w Gdańsku.

Krzysztof Majchrzak studiował wokalistykę i pedagogikę w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Łodzi oraz aktorstwo w Państwowej Wyższej Szkole Filmowej Telewizyjnej i Teatralnej w Łodzi. Studia na wydziale aktorskim ukończył w warszawskiej szkole teatralnej w 1974 roku. Debiutował cztery lata wcześniej w telewizyjnym filmie Draka Janusza Kubika. Po studiach w latach 1974-1975 występował w Teatrze Narodowym. Przez następnych 16 lat należał do zespołu warszawskiego Teatru Powszechnego. Od 1991 jest aktorem warszawskiego Teatru Studio.

Przełomowym momentem w jego karierze była świetna rola w filmie Filipa Bajona Aria dla atlety (1979). Majchrzak zagrał Władka Góralewicza, zapaśnika występującego w cyrkach na początku XX wieku. Postawny i silny, ogolony "na zero" dał popis wyrazistego, charakterystycznego aktorstwa. Krytycy porównywali go do Marlona Brando. Majchrzak połączył w postaci Góralewicza prymitywną siłę z wrażliwością. Od tego czasu role mocnych mężczyzn skrywających w sobie bezbronność i lęk stały się jego znakiem firmowym. W nich najlepiej objawiała się skala talentu i umiejętności aktora.

Majchrzak zagrał w przeszło 30 filmach. W wielu z nich stworzył wybitne role. W Konopielce Witolda Leszczyńskiego (1981) wg prozy Edwarda Redlińskiego wcielił się w Kaziuka Bartosiewicza. Stworzył tragiczno-komediowy portret chłopa rozdartego między tradycją a fascynacją współczesnym światem. W Yesterday w reżyserii Radosława Piwowarskiego (1984) zagrał psychopatycznego nauczyciela - Biegacza. W tej postaci dał świetne studium ludzkiego obłędu. W 1985 raz jeszcze zagrał u Leszczyńskiego, tym razem drugoplanową rolę w Siekierezadzie wg Edwarda Stachury. W latach 90. najciekawsze role tworzył w filmach Jana Jakuba Kolskiego - jako ksiądz Andrzej w Cudownym miejscu (1994) i Józef Andryszek V w Historii kina w Popielawach (1998). Ci wszyscy filmowi bohaterowie Majchrzaka pochodzili ze świata prowincji. Demoniczną współczesną postać z miejskiej dżungli zagrał natomiast u Natalii Korynckiej-Gruz w Amoku (1998), gdzie wcielił się w Rekina, bezwzględnego typa z warszawskiej giełdy. W 2000 Majchrzak wystąpił w Quo vadis wg Henryka Sienkiewicza w reżyserii Jerzego Kawalerowicza (2000). W 2003 r. otrzymał na festiwalu filmowym w Gdyni nagrodę w kategorii najlepsza pierwszoplanowa rola męska za Fryderyka z Gombrowiczowskiej Pornografii reżyserowanej przez Kolskiego. Była to jedna z najbardziej złożonych i wymagających ról w dorobku aktora.

"Fryderyk Krzysztofa Majchrzaka nie jest żadnym demiurgiem, tylko ofiarą Zagłady i zarazem uczestnikiem zbrodni, od której nie ma ucieczki" - pisał Tadeusz Sobolewski. - "Ten immoralista okazuje się złamanym, zrozpaczonym człowiekiem, który stracił wszystko, co kochał, lecz próbuje żyć dalej po swojemu" ("Gazeta Wyborcza" 2003, nr 242).

Ostatnio Majchrzak wcielił się także w fantoma w filmie Davida Lyncha Inland Empire (2006), opowieści o kręceniu filmu i o przenikaniu się realności i fikcji.

W teatrze Majchrzak grał m.in. w przedstawieniach reżyserowanych przez Kazimierza Kutza - Kopciuchu Janusza Głowackiego (1980), Zygmunta Hübnera - Upadku Nordhala Greiga (1982), Zmierzchu Izaaka Babla w reżyserii Krystyny Meissner (1987) i spektaklach Jerzego Grzegorzewskiego - Operze za trzy grosze Bertolda Brechta (od 1989), Miasto liczy psie nosy (1991) i La Boheme (1995). W ostatnich sezonach stworzył wybitne role w sztukach Conora McPhersona jako Jack w The Weir / Tama (1999) i John w Dublińskiej kolędzie (2001) - przedstawieniach reżyserowanych przez Agnieszkę Lipiec-Wróblewską.

"Wśród postaci Jack Majchrzaka jest postacią o najsilniejszej osobowości, wyraźnie wiodącą prym" - pisała Aleksandra Rembowska. - "W niej, by tak rzec, ogniskują się napięcia, uczucia innych bohaterów" ("Teatr" 2000, nr 1/3).

Janusz R. Kowalczyk notował:

"Każdemu słowu i gestowi Majchrzaka po prostu się wierzy. Taka rola - wielka, choć spektakl kameralny - człowieka z pozoru szorstkiego, nie ogładzonego, o wspaniałej, franciszkańskiej pokorze i drzemiącym na dnie duszy cieple, od dawna się Majchrzakowi należała" ("Rzeczpospolita" 1999, nr 278).

Po premierze następnej sztuki, Dublińskiej kolędy, Roman Pawłowski stwierdził:

"Rola Johna, twardziela o niewyparzonej gębie i złośliwym charakterze, wydaje się dla niego napisana. Już od pierwszej sceny, kiedy myszkuje po pokoju w poszukiwaniu whisky, mamy przed sobą stuprocentowego samca, samotnika, po którym ludzkie tragedie oglądane codziennie na cmentarzach spływają jak woda z parasola. Takiego Majchrzaka znamy z ról filmowych - życiowego boksera, który nawet po nokaucie schodzi honorowo ze sceny o własnych siłach. Ale tym razem aktor przełamał ten wizerunek. (...) Nie od dziś podziwiam aktorstwo Majchrzaka, za którym stoi silna osobowość i zdecydowane poglądy na sztukę, ale tą rolą aktor mnie zaskoczył. Już wcześniej portretował mężczyzn ze skazą słabości, twardzieli z miękkim podbrzuszem, jednak w 'Dublińskiej kolędzie' odkrył się całkowicie, (...) dzięki tej roli spektakl pozostaje w pamięci, a Majchrzak wyrasta na najbardziej irlandzkiego z polskich aktorów" ("Gazeta Wyborcza" 2001, nr 86).

Od połowy lat 70. Majchrzak jest związany z Teatrem Telewizji, na małym ekranie wcielił się w kilkadziesiąt postaci, początkowo były to epizody, z czasem zaczęto mu powierzać większe role, zwłaszcza w repertuarze współczesnym. Występował w klasycznych kryminałach Raymonda Chandlera - jako Dergamo w Tajemnicy jeziora (1985, reż. Mariusz Malinowski) i Al Tessilore w Gorącym wietrze (1990, reż. Krzysztof Bukowski) i w sztukach rosyjskich - był Pieriedonowem w Małym biesie Fiodora Sołoguba (1990, reż. Krzysztof Lang) i Atamanem w Miriam Olega Juriewa (1992, reż. Roman Załuski), w Marmurze Josifa Brodskiego zagrał Publliusza w duecie ze Zbigniewem Zapasiewiczem - Tulliuszem (1993, reż. Artur Hofman). Wystąpił w doskonałej aktorsko, rozegranej jak psychologiczny thriller Strażniczce muzyki André Ernotte'a i Elliota Tibera (1995, reż. Agnieszka Lipiec-Wróblewska), spektaklu opowiadającym o Winifred Wagner (w tej roli Anna Polony), synowej Wagnera, która z jego teatru w Bayreuth uczyniła narodowo-socjalistyczny ośrodek propagandowy. Majchrzak wcielił się tu w postać amerykańskiego reżysera Andrew Whitestone'a, który prowadził pasjonującą i zaskakującą rozmowę z Winifred. Był także Grabkiem w Wilku Kazańskim Eustachego Rylskiego (1995, reż. Filip Zylber), Panem Kovacicem w przedstawieniu Zagłada ludu, albo moja wątroba jest bez sensu Wernera Schwaba (1997, reż. Filip Bajon), Mefistofelesem w Diable przewrotnym Alejandro Casony (1997, reż. Jan Jakub Kolski) i Jerzym w Opowieściach o zwyczajnym szaleństwie Petra Zelenki (2004, reż. Łukasz Kos). Jedną z nielicznych ról Majchrzaka w teatralnej klasyce był Guślarz w Dziadach Adama Mickiewicza (1997, reż. Jan Englert).Na scenie dramatycznej aktor pokazał ciekawą, daleką od taniego wizerunku podrywacza, interpretację Valmonta w Niebezpiecznych związkach na motywach tekstów Pierre'a Choderlosa de Laclosa, Christophera Hamptona i Heinera Müllera. w reżyserii Agnieszki Lipiec-Wróblewskiej (Teatr Nowy, Warszawa, 2004).

"Majchrzak jest przeciwieństwem stereotypu donżuana - nie wstydzi się ani wieku, ani postury, ani ostrych rysów" - pisał Roman Pawłowski. - "Ma ogoloną głowę, a jego twarde gesty trudno uznać za szarmanckie. Ale tym silniejszy jest jego wpływ na kobiety, którymi bawi się i manipuluje, tak jak atleta podrzucający płatki śniegu. (...) Jak pokazuje przykład 'Niebezpiecznych związków', warto jednak zaryzykować wejście do klatki z Majchrzakiem. Takiego aktora, który łączyłby ogień i wodę, siłę i wrażliwość, instynkt i rozum, nie było w Polsce i długo jeszcze nie będzie" ("Gazeta Wyborcza" 2004, nr 114).

Ostatnio Majchrzak powrócił do współczesnej dramaturgii irlandzkiej i twórczości Conora McPhersona. W Teatrze Studio wspólnie z Bronisławą Nowicką przygotował znakomicie zagrane Światła miasta, sam wystąpił w głównej roli Iana (2006).

"Spektakl Majchrzaka i Bronisławy Nowickiej" - notował Jacek Wakar - "to prosta opowieść, kilka niezbędnych sprzętów i ludzie, a jednak ma się rzadkie w teatrze poczucie pełni" ("Życie Warszawy" 2006, nr 56).

Aktor stworzył także postać mocnego, przebiegłego, zamroczonego zdradą Wasyla Szujskiego w Borysie Godunowie Aleksandra Puszkina, widowisku Andrieja Moguczija zrealizowanym w warszawskim Teatrze Dramatycznym (2008).

Nagrody:

• 1980 - Nagroda za najlepszą rolę męską w filmie Aria dla atlety w reżyserii Filipa Bajona na Festiwalu Filmowym w Hyeres; Nagroda im. Zbigniewa Cybulskiego;
• 1983 - Nagroda za najlepszą rolę męską w filmie Konopielka w reżyserii Witolda Leszczyńskiego na 3. Międzynarodowym Festiwalu Filmów Komediowych w Vevey w Szwajcarii;
• 1994 - Nagroda za rolę drugoplanową w filmie Cudowne miejsce Jana Jakuba Kolskiego na 19. Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni;
• 1998 - Nagroda jury za pierwszoplanową rolę męską w filmie Jana Jakuba Kolskiego Historia kina w Popielawach na 23. Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni;
• 1999 - Kryształowe Zwierciadło - nagroda miesięcznika "Zwierciadło" za bezkompromisowość w artystycznych wyborach; Złota Kaczka - nagroda miesięcznika "Film";
• 2000 - Wyróżnienie za rolę Jacka w przedstawieniu The Weir / Tama Conora McPhersona w reżyserii Agnieszki Lipiec-Wróblewskiej w Teatrze Studio w Warszawie na 40. Kaliskich Spotkaniach Teatralnych;
• 2001 - Nagroda Magnolii ufundowana przez miasto Szczecin za rolę w spektaklu The Weir / Tama Conora McPhersona w reżyserii Agnieszki Lipiec-Wróblewskiej w Teatrze Studio w Warszawie na 36. Ogólnopolskim Przeglądzie Teatrów Małych Form "Kontrapunkt" w Szczecinie;
• 2003 - Nagroda za pierwszoplanową rolę męską, za rolę w filmie Pornografia Jana Jakuba Kolskiego na 28. Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni.

Autor: Monika Mokrzycka-Pokora, październik 2003; aktualizacja: listopad 2009.