Film

Krzysztof Globisz

Film
Monika Mokrzycka-Pokora
fot. Photopass.pl

Aktor teatralny i filmowy; urodził się w 1957 w Siemianowicach Śląskich.

Należy do najwybitniejszych aktorów polskich średniego pokolenia; gwiazda Starego Teatru w Krakowie.


Krzysztof Globisz jest absolwentem Wydziału Aktorskiego krakowskiej Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej im. Ludwika Solskiego. Dyplom uzyskał w 1980 roku. Przez kolejny rok pracował we wrocławskim Teatrze Polskim. Od 1981 do dzisiaj jest członkiem zespołu Starego Teatru w Krakowie.

Debiutował we Wrocławiu w Ameryce według Franza Kafki w reżyserii Jerzego Grzegorzewskiego (1980). Z powodzeniem zagrał postać Karla Rossmana:

"(...) z ogromną wrażliwością i szczerością aktorską, czysto i bez widocznego wysiłku (...) Ten Karl, ciemny i ciemno ubrany emanuje jakąś jasną prostotą i naturalnością, budzi sympatię" - pisała Anna Schiller ("Kultura" 1980, nr 48).

Na deskach Starego Teatru jego kariera rozpoczęła się od roli Laertesa W tragicznej historii Hamleta Szekspira w reżyserii Andrzeja Wajdy (1981). W 1983 stworzył swoją pierwszą wybitną kreację jako Segismundo w Życie jest snem Calderona w reżyserii Jerzego Jarockiego. Tą rolą wpisał się w tradycję wielkich romantycznych kreacji krakowskiej sceny.

"Segismundo to powinowaty zapaleńców, którzy na scenie Starego Teatru wiedli spór o Polskę i Polaków. Tych z Wyspiańskiego i Mickiewicza." (Barbara Osterloff, za: Joanna Godlewska "Najnowsza historia teatru polskiego", Wrocław 1999)

W tym samym okresie Globisz zaczął występować w filmach Andrzeja Wajdy. Zagrał w jego serialu telewizyjnym z Z biegiem lat, z biegiem dni (1980) oraz głośnym Dantonie (1982), gdzie wcielił się w postać Amara; potem zagrał m.in.: w Krótkim filmie o zabijaniu Krzysztofa Kieślowskiego (1988) i serialu Jana Łomnickiego Modrzejewska (1989). Globisz szybko stał się jednym z czołowych młodych aktorów krakowskiego teatru. W latach 80. grał duże role w ważnych spektaklach sceny przy Placu Szczepańskim. W przedstawieniach reżyserowanych przez Andrzeja Wajdę był m.in. Hajmonem w słynnej Antygonie Sofoklesa (1984) i Chanonem w Dybuku Szymona Anskiego (1988). W Dybuku ten aktor, który zawsze świetnie radził sobie ze słowem i deklamacją, zagrał wielką scenę,

"(...) tę, w której recytuje 'Pieśń nad Pieśniami'. W niewielkim fragmencie poematu (...) Globisz pokazuje, jak w mistrzowski sposób opanował sztukę mówienia poezji. Wydobywając muzyczność Miłoszowskiego przekładu, przemienia swoją deklamację nieomal w śpiew." (Krzysztof Kopka, "Teatr" 1988, nr 8).

Swoją klasę potwierdził również u innych reżyserów, tworząc kolejne intrygujące postacie. Był tytułowym Don Carlosem z dramatu Fryderyka Schillera w reżyserii Laco Adamika (1984). W tej roli odezwał się

"nie tylko Calderonowski Segismundo, lecz także, w inny sposób, szekspirowski Hamlet - pisała Barbara Osterloff. - Nawet nie jego skargi na duszę rozdartą to sprawiają, lecz motyw ironicznej błazenady wobec otoczenia." ("Teatr" 1984, nr 11)

Zagrał też z powodzeniem główną postać w Don Juanie Moliera w reżyserii Yvesa Goulais (1988), tworząc świetny duet z Leszkiem Piskorzem jako Sganarelem.

Globisz należy do aktorów o ujmującym scenicznym sposobie bycia. Ma w sobie wiele liryczności. Ale potrafi grać ostro, wręcz brawurowo. Właśnie takimi popisami były role w spektaklach Tadeusza Bradeckiego i Rudolfa Zioły. Pierwszy z nich to Mefistofeles we Wzorcu dowodów metafizycznych Bradeckiego (1985). Był

"(...) tak sugestywnie szatański, że trudno mieć jakiekolwiek wątpliwości" - pisała Joanna Godlewska ("Teatr" 1985, nr 8).

"Globisz gra Mefistofelesa ostro, dynamicznie i z pasją - notowała z kolei Bożena Winnicka - jest na przemian drwiący, smutny, poważny, ironiczny, szyderczy i dramatyczny. Pojawia się zewsząd, ma diabelską sprawność. Ale twarz prawdziwie ludzką." ("Życie literackie" 1985, nr 30)

Drugą bardzo wyrazistą rolą był Puk w Śnie nocy letniej Szekspira w reżyserii Zioły (1992). Globisz

"Ociężale buja się na drążku, gawędzi z efebowatym elfem. Po chwili jednak ta ociężałość mija (...). Zwierzę wyszło z leśnego sybaryty. Jego ruchy nabierają rozmachu i precyzji (...), wciąż jednak z nutą rozleniwienia. Puk także uwija się po prosceniowej bramie, pomostach; schodzi nawet, jak się rzekło na widownię. To najlepsza tutaj rola." (Tomasz Kubikowski, "Teatr" 1992, nr 6)

W latach 90. Globisz zagrał m.in.: tytułową rolę w Fantazym Juliusza Słowackiego w reżyserii Bradeckiego (1991), Dziennikarza/Hetmana w Weselu Stanisława Wyspiańskiego w reżyserii Wajdy (1991), główną rolę w Mizantropie Moliera w reżyserii Krzysztofa Nazara (1992). Współpracował z Jerzym Jarockim, zagrał u niego Semenkę w Śnie srebrnym Salomei Juliusza Słowackiego (1993), Starego Grabarza/Diabła w Grzebaniu (1996) oraz Dyrektora w Fauście Goethego (1997). Był także Teltscherem w Lunatykach według Hermanna Brocha w reżyserii Krystiana Lupy (1995), tytułowym Peer Gyntem z dramatu Henrika Ibsena w reżyserii Marka Fiedora (1997), Fernando Krappem w przedstawieniu Krystyny Meissner Fernando Krapp napisał do mnie ten list Tankreda Dorsta (1998) oraz Natanem w Sędziach Wyspiańskiego w inscenizacji Jerzego Grzegorzewskiego w Teatrze Narodowym (1999).

Dwie wielkie kreacje stworzył w Ślubie Witolda Gombrowicza w reżyserii Jarockiego (1991) oraz Nocy listopadowej Wyspiańskiego w reżyserii Grzegorzewskiego (1997). W Ślubie Globisz grał Pijaka - nie do końca zalanego, jednocześnie głupkowatego i bystrego; świadomego i prawdziwego partnera Henryka (Jerzy Radziwiłowicz). W Nocy listopadowej wcielił się w postać Wielkiego Księcia Konstantego:

"(...) najwyraziściej spośród wszystkich protagonistów uwewnętrznił teatrzyk grania przed samym sobą. A nie zatracił przy tym wewnętrznego niepokoju, psychicznego rozbicia tej postaci, graniczącego z patologią" - pisała Elżbieta Morawiec ("Teatr" 1998, nr 1).

W 2000 zagrał Pankracego w Nie-Boskiej Komedii Zygmunta Krasińskiego reżyserowanej przez Krzysztofa Nazara. Kolejny raz zmierzył się z rolą w Hamlecie Szekspira przygotowanym w Teatrze STU przez Krzysztofa Jasińskiego (2000). Tym razem został obsadzony w roli Klaudiusza. W ostatnim okresie uznanie przyniósł mu zwłaszcza Sajetan Tempe w Trzecim akcie według Szewców Witkacego w inscenizacji Jarockiego (2002), a kolejnymi dużymi rolami była postać Gombrowicza w Tangu Gombrowicza Mikołaja Grabowskiego (2003) oraz Superiusza w Pieszo Sławomira Mrożka w reżyserii Kazimierza Kutza (2003),Makbeta z dramatu Szekspira w reżyserii Andrzeja Wajdy (2004) i Wierchowieńskiego w Biesach Fiodora Dostojewskiego w reżyserii Krzysztofa Jasińskiego (Krakowski Teatr Scena STU, 2007). Globisz nadal potwierdza swoją aktorską wszechstronność. Zagrał w niemal farsowym przerysowaniu, prostodusznego i momentami gwałtownego Orgona w Tartuffe'ie Moliera w reżyserii Grabowskiego (2006). Zupełnie innych środków użył do stworzenia Zaratustry-Fritza w przedstawieniu Krystiana Lupy Zaratustra wg Friedricha Nietzschego i Einara Schleefa (2005). Jego postać to samotnik, który samodzielne, intensywne myślenie przypłacił chorobą i jest skazany na egzystowanie w rodzinnym piekle z matką i siostrą. Globisz pokazuje, jak siła Zaratustry przeradza się w słabość, a szaleństwo okazuje się ucieczką od świata. Ostatnio aktor pracował z młodymi reżyserami nad współczesnym dramatem. Można go było oglądać jako Iana w Zbombardowanych Sarah Kane w reżyserii Mai Kleczewskiej (2007) i Jacka - głównego protagonistę Oczyszczenia Petra Zelenki w inscenizacji autora (2007).

Krzysztof Globisz wystąpił w blisko stu spektaklach Teatru Telewizji. W ostatnich latach zagrał także w kilkunastu filmach. Znalazły się wśród nich takie role, jak: Aleksandra Wata we Wszystko, co najważniejsze Roberta Glińskiego (1992), Mieczysława Moczara w Pułkowniku Kwiatkowskim Kazimierza Kutza (1995), Majora Płuta w Panu Tadeuszu Wajdy (1999), Szymka w Weiserze Dawidku Wojciecha Marczewskiego (2000), Barwickiego w Przedwiośniu Filipa Bajona (2000), Hipolita w Pornografii Jana Jakuba Kolskiego (2001) i Anioła Giordano w Aniele w Krakowie Artura Więcka (2002) i kontynuacji filmu - Zakochanym Aniele (2005). Wcielił się także w postać nieśmiałego Bogdana Lewickiego, głównego bohatera Długiego weekendu Roberta Glińskiego (2004).

Globisz jest wykładowcą krakowskiej szkoły teatralnej, w latach 2002-2005 był dziekanem Wydziału Aktorskiego, od roku 2005 pełni funkcję prorektora uczelni.

Ważniejsze nagrody i odznaczenia:

  • 1986 - nagroda aktorska za rolę Mefistofelesa w sztuce Wzorzec dowodów metafizycznych Tadeusza Bradeckiego w reżyserii autora w Starym Teatrze w Krakowie na 25. Festiwalu Polskich Sztuk Współczesnych we Wrocławiu;
  • 1987 - nagroda im. Leona Schillera;
  • 1988 - stypendium Funduszu Arnolda Szyfmana;
  • 1988 - nagroda im. Stanisława Wyspiańskiego II stopnia za osiągnięcia aktorskie w Starym Teatrze w Krakowie, nagroda za rolę tytułową w przedstawieniu Kaspar Petera Handkego w reżyserii Andreasa Wirtha w Starym Teatrze w Krakowie na 28. Kaliskich Spotkaniach Teatralnych;
  • 1991 - nagroda indywidualna za role Ismaela, Tartaglii w sztuce Księżniczka Turandot Carla Gozziego w reżyserii Rudolfa Zioły w Starym Teatrze w Krakowie na 31. Kaliskich Spotkaniach Teatralnych;
  • 1994 - nagroda indywidualna aktorska za rolę Semenki w Śnie srebrnym Salomei Juliusza Słowackiego w reżyserii Jerzego Jarockiego w Starym Teatrze w Krakowie na 19. Opolskich Konfrontacjach Teatralnych;
  • 1996 - Zasłużony Działacz Kultury, nagroda aktorska za role w spektaklu Grzebanie Jerzego Jarockiego w reżyserii autora w Starym Teatrze w Krakowie na 2. Ogólnopolskim Konkursie na Wystawienie Polskiej Sztuki Współczesnej w Warszawie;
  • 1997 - nagroda aktorska za rolę tytułową w Peer Gyncie Henrika Ibsena w reżyserii Marka Fiedora w Starym Teatrze w Krakowie na 37. Kaliskich Spotkaniach Teatralnych;
  • 1998 - nagroda za rolę Vincentina w spektaklu Miarka za miarkę Szekspira w reżyserii Tadeusza Bradeckiego ze Starego Teatru w Krakowie na 2. Ogólnopolskim Festiwalu Komedii Talia '98 w Tarnowie, nagroda za tę samą rolę na 3. Ogólnopolskim Konkursie na Inscenizację Dzieł Dramatycznych Szekspira, nagroda za role w spektaklach Teatru Telewizji: tytułową w Alku według Jana Józefa Szczepańskiego w reżyserii Pawła Woldana i rolę w Krawcu Sławomira Mrożka w reżyserii Michała Kwiecińskiego na 4. Ogólnopolskim Konkursie na Wystawienie Polskiej Sztuki Współczesnej w Warszawie;
  • 2000 - Złota Maska, Ludwik - nagroda krakowskiego środowiska teatralnego za rolę tytułową w spektaklu Kariera Arturo Ui Bertolta Brechta w reżyserii Tadeusza Bradeckiego w Starym Teatrze w Krakowie;
  • 2002 - nagroda dla najlepszego aktora za rolę Józefa Struziaka w krótkometrażowym filmie Kingi Lewińskiej Pas de deux na 1. Telewizyjnym Festiwalu Filmowym Kablówki i Sky Piastowskie w Zielonej Górze, nagroda im. Aleksandra Zelwerowicza za rolę Sajetana Tempe w Trzecim akcie według Szewców Witkacego w reżyserii Jerzego Jarockiego w Starym Teatrze w Krakowie, statuetka Jańcia Wodnika za rolę tytułową - Anioła Giordano w filmie Anioł w Krakowie Artura 'Barona' Więcka na festiwalu Prowincjonalia we Wrześni, Złoty Laur za Mistrzostwo w Sztuce za rok 2002;
  • 2003 - III miejsce w plebiscycie publiczności za rolę Superiusza w przedstawieniu Pieszo Sławomira Mrożka w reżyserii Kazimierza Kutza w Narodowym Starym Teatrze im. Modrzejewskiej w Krakowie na 42. Rzeszowskich Spotkaniach Teatralnych; nagroda za rolę Sajetana Tempe w przedstawieniu Trzeci akt wg Szewców Witkacego w reżyserii Jerzego Jarockiego w Narodowym Starym Teatrze im. Modrzejewskiej w Krakowie na 28. Opolskich Konfrontacjach Teatralnych;
  • 2004 - nagroda za rolę drugoplanową, za rolę w słuchowisku Szach-mat Stokowskiego na 4. Festiwalu Teatru Polskiego Radia i Teatru Telewizji Polskiej "Dwa Teatry" w Sopocie; nagroda jury za najlepszą pierwszoplanową rolę męską - za rolę w filmie Długi weekend w reżyserii Roberta Glińskiego (ex aequo z Marianem Dziędzielem za rolę w filmie Wesele) na 29. Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni; Warszawa-Kłapy 2003 - nagroda The Walt Disney Company Polska dla najlepszych twórców polskiej wersji językowej w filmach animowanych - za rolę Marlina w filmie Gdzie jest Nemo?;
  • 2005 - Srebrny Medal Gloria Artis - Zasłużony Kulturze;
  • 2006 - Sopot - 6. Festiwal Teatru PR i Teatru TVP "Dwa teatry" - nagroda za rolę Verloca w przedstawieniu telewizyjnym Tajny agent Josepha Conrada w reżyserii Krzysztofa Zaleskiego i Giorgia w przedstawieniu Małe piwo Alistera Beatona w reżyserii Waldemara Krzystka na 6. Festiwalu Teatru Polskiego Radia i Teatru Telewizji Polskiej "Dwa Teatry" w Sopocie; nagroda za rolę Zaratustry III-Fritza w przedstawieniu Zaratustra Nietzschego/Schleefa w reżyserii Krystiana Lupy w Narodowym Starym Teatrze im. Modrzejewskiej w Krakowie na 1. Ogólnopolskim Konkursie na Teatralną Inscenizację Dawnych Dzieł Literatury Europejskiej w Warszawie.


Autor: Monika Mokrzycka-Pokora, czerwiec 2003; aktualizacja: grudzień 2008.
 

Podobne

Film Jerzy Hoffman

Film

Reżyser filmowy. Urodził się 15 marca 1932 roku w Krakowie...

Film Andrzej Czeczot

Film, Sztuki wizualne

Rysownik, malarz, scenograf, ilustrator. Urodził się 27 października 1933 roku w Krakowie. Zmarł w Warszawie 9 maja 2012 roku.

Zobacz także

Literatura Elżbieta Janicka "Festung Warschau"

Jak sugerują opisy książki - ale też komentarze samej autorki - "Festung Warschau" jest rodzajem spacerownika - a więc przewodnika, w którym krok po kroku, ulica po ulicy poznajemy dane miejsce. Jest...

Sztuki wizualne Wojciech Fangor "Postaci"

Obraz Fangora należy do najbardziej kanonicznych dzieł polskiego socrealizmu. Operuje prostą retoryką przeciwieństw: kiedyś i teraz, po tej i po tamtej stronie.

Odnośniki do innych działów bazy wiedzy