Aktor teatralny i filmowy, reżyser teatralny, pedagog, współzałożyciel Teatru Ochoty w Warszawie. Urodził się 3 lipca 1928 roku w Łodzi, zmarł 20 listopada 2008 roku w Warszawie.

Poniżej zamieszczamy dwa opracowania poświęcone życiu i twórczości Jana Machulskiego.


Aktor i reżyser, pedagog, współzałożyciel Teatru Ochoty w Warszawie. Urodził się 3 lipca 1928 roku w Łodzi.

W 1954 roku ukończył w Łodzi wydział aktorski Państwowej Wyższej Szkoły Aktorskiej. W 1971 roku zdobył dyplom wydziału reżyserii Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Warszawie.

W latach 50. Machulski z grupą przyjaciół ze szkoły aktorskiej zaczął występować w Teatrze Dramatycznym im. Stefana Jaracza w Olsztynie (1954-1955). Potem grał w Opolu, w Teatrze Ziemi Opolskiej (1955-1957), a następnie, w latach 1957-1963, w Teatrze im. Juliusza Osterwy w Lublinie. W początkowym okresie swojej kariery Machulski związał się z tymi prowincjonalnymi ośrodkami, ponieważ miał tam okazję grać wiele dużych ról, na które nie miałby szans w Warszawie czy Krakowie. W Opolu wystąpił m.in. jako Romeo i Merkucjo w Romeo i Julii Szekspira w reżyserii Szymona Szurmieja (1956), hrabia Almawiwa w Cyruliku Sewilskim Pierre'a Beaumarchais w reżyserii Jerzego Blocka (1956) oraz tytułowy Don Karlos w dramacie Fryderyka Schillera w reżyserii Mariana Godlewskiego (1957). W Lublinie był von Kalbem w Intrydze i miłości Schiller w reżyserii Marii Wiercińskiej (1958), Emilianem w Romulusie Wielkim Friedricha Dürrenmatta w reżyserii Jana Świderskiego (1960), Janem w Pierwszym dniu wolności Leona Kruczkowskiego w reżyserii Marka Okopińskiego (1960), a także Przełęckim w dramacie Stefana Żeromskiego Uciekła mi przepióreczka inscenizowanym przez Zbigniewa Besserta (1961). Szczególne uznanie przyniosła mu w tym czasie rola Długiego w sztuce Daria Fo Archaniołowie nie grają w bilard w reżyserii Jana Biczyckiego (1961). Machulski otrzymał za nią nagrodę aktorską na Festiwalu Teatralnym w Kaliszu i wyjechał na stypendium do Francji. W teatrze w Lyonie asystował na próbach wybitnego reżysera Rogera Planchona. Ponadto w Lublinie Machulski działał z grupą aktorów Teatru im. Juliusza Osterwy oraz swoją żoną Haliną Machulską w zespole Reduta 61. Pod egidą Reduty Machulski reżyserował i grał m.in. Małego w prapremierowym spektaklu Na pełnym morzu Sławomira Mrożka (1961).

W filmie Machulski debiutował w 1952 roku epizodem w Trzech opowieściach Ewy Poleskiej. Sześć lat później zagrał porucznika Pilceckiego w obrazie Leonarda Buczkowskiego Orzeł o losach polskiego statku wojennego ORP Orzeł. W tym samym roku wystąpił w Ostatnim dniu lata, obsypanym nagrodami obrazie Jana Laskowskiego i Tadeusza Konwickiego. Zagrał u boku Ireny Laskowskiej. W tym subtelnym, psychologicznym filmie dwójka aktorów stworzyła przejmującą parę, która wyrażała egzystencjalne doświadczenie całego pokolenia - młodych ludzi, naznaczonych przez wojnę i niepewnych swojej przyszłości. Ostani dzień lata zdobył nagrody na festiwalu filmowym w Wenecji, a także na Expo'58 w Brukseli. W latach 60. Machulski wziął udział w głośnych, filmowych adaptacjach dzieł literackich reżyserowanych przez Wojciecha Jerzego Hasa - Rękopisie znalezionym w Saragossie jako hrabia Pena Flor (1964) i w Lalce jako Julian Ochocki (1968). W 1966 roku zagrał tytułowego Sublokatora, młodego naukowca, Ludwika, wynajmującego mieszkanie w wilii opanowanej przez zaborcze kobiety, w stylowej komedii Janusza Majewskiego. W 1969 roku na ekrany weszła inna komedia z jego udziałem - Rzeczpospolita babska w reżyserii Hieronima Przybyła - Śluby panieńskie rozgrywające się w 1945 roku na ziemach zachodnich, gdzie grupa żołnierek obiecuje sobie wytrwać w wojskowym drylu kilka kolejnych miesięcy. Machulski grał tam kapitana Staszka, któremu jednak udało się doprowadzić na ślubny kobierzec Krystynę, dowódcę żeńskiego oddziału. Tego typu role przyniosły Machulskiemu dużą popularność i uczyniły z niego kinowego amanta lat 60.

W latach 1963-1966 Machulski występował na deskach Teatru Nowego w Łodzi. Zagrał wówczas m.in. w Bliźniakach z Wenecji Carla Goldoniego w reżyserii Janusza Kłosińskiego (1965) i Mefistofelesa w Fauście Johanna Wolfganga Goethego (1965). Aktorską kreację stworzył w Wielkim Bobbym Krzysztofa Gruszczyńskiego, wcielając się w tym przedstawieniu w postać tytułową (1963). Rola ta przyniosła mu kolejną nagrodę aktorską na festiwalu w Kaliszu. To przedstawienie Machulski także wyreżyserował. W Łodzi przygotował jeszcze spektakl Anioł na dworcu wg tekstu Jarosława Abramowa (1966), równocześnie działał także na Scenie Studyjnej. W 1966 roku aktor przeniósł się do stolicy. Najpierw pracował w Teatrze Polskim (1966-1972), a potem na scenie Teatru Narodowego (1972-1974). Grał m.in. Ludmira w Panu Jowialskim Aleksandra Fredry w reżyserii Jerzego Kreczmara (1967) oraz, u tego samego reżysera, Edwarda Chamberlayne'a w Cocktail Party Thomasa S. Eliota (1971). Wcielił się również w postać Michajła Rakitina w Miesiącu na wsi Iwana Turgieniewa w reżyserii Adama Hanuszkiewicza (1974).

"Kiedy przyjechałem do Warszawy, dowiedziałem się, że takich jak ja jest ponad 300 w Warszawie" - wspominał Machulski. - "No to poszliśmy z Haliną na studia reżyserskie, bo chcielismy być niezależni" ("Przegląd" 2003, nr 28).

W 1970 roku Machulski razem z żoną otworzył w Warszawie własną scenę, Teatr Ochoty - Ośrodek Kultury Teatralnej, a wkrótce potem ognisko teatralne dla dzieci i młodzieży. Machulski szefował Teatrowi Ochoty do 1996 roku. W nazwie teatru zawierała się główna idea sceny, która miała być miejscem edukacji młodych ludzi sztuki i miejscem spotkania twórców z publicznością. Od 1975 roku Teatr Ochoty występował latem w Zamościu grając sztuki szekspirowskie. Te występy stały się zalążkiem dorocznego Zamojskiego Lata Teatralnego.

Działalność pedagogiczna stała się wkrótce ważnym zajęciem Machulskiego. W 1974 roku rozpoczął pracę w Państwowej Wyższej Szkole Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej w Łodzi. W latach 1981-1983 oraz 1991-1996 był dziekanem wydziału aktorskiego tej uczelni.

"(...) przyszli aktorzy już na pierwszym roku powinni grać duże role, by - nim przystąpią do dyplomu - mieli ich na koncie pięć czy siedem" - mówił Machulski na temat swojej koncepcji nauczania. - "Program przewidywał więcej rozmów pozwalających młodym ludziom uświadomić sobie różnice między teatrem a filmem. Na moich zajęciach zawsze filmujemy to, nad czym pracowaliśmy i wspólnie analizujemy materiał. Kładę nacisk na integrację przedmiotów. Chodzi o to, by studenci niekoniecznie osobno uczyli się szermierki czy tańca. Może lepiej przygotować spektakl wykorzystując te elementy" ("Gazeta Wyborcza - Łódź" 2003, nr 153).

W latach 70. w Teatrze Ochoty wyreżyserował razem z Haliną Machulską m.in. Romea i Julię (1973) oraz Sen nocy letniej (1978) Szekspira, Uciekła mi przepióreczka Żeromskiego (1973), ponadto wystawił Doktora Judyma wg Żeromskiego (1975), Letników Maksyma Gorkiego (1977) i Iwanowa Antoniego Czechowa, gdzie zagrał główną rolę (1979). Można go było również zobaczyć w popularnych polskich serialach telewizyjnych - Podróży za jeden uśmiech Stanisława Jędryki (1971), Dyrektorach Zbigniewa Chmielewskiego (1975), Polskich drogach Janusza Morgensterna (1976), czy Daleko od szosy Chmielewskiego (1976). Zagrał duże role w filmach Album polski Jana Rybkowskiego (1970) oraz Pogoń za Adamem Jerzego Zarzyckiego (1970), gdzie wcielił się w postać reżysera-dokumentalisty badającego powojenne losy przyjaciół z Powstania Warszawskiego oraz w psychologicznym obrazie Z tamtej strony tęczy Andrzeja Jerzego Piotrowskiego (1972). Wystąpił także w Indeksie, głośnym, zatrzymanym przez cenzurę filmie Janusza Kijowskiego (1977) opowiadającym o losach pokolenia'68. Aktorowi ogromną popularność przyniosła następna dekada i role w filmach swojego syna Juliusza Machulskiego. Stworzył kreację w Vabanku (1981) komedii, której akcja toczy się w półświatku przedwojennej Warszawy. Vabank, stylistycznie nawiązujący do słynnego amerykańskiego obrazu Żądło, zawdzięczał powodzenie przede wszystkim aktorstwu Leonarda Pietraszaka, Witolda Pyrkosza i Jana Machulskiego, który zagrał głównego bohatera - kasiarza, Henryka Kwinto. Machulski bez zbędnej szarży, z wyczuciem konwencji i lekkością nakreślił postać romantycznego i szlachetnego złodzieja. Do tej postaci powrócił pięć lat później w filmie Vabank 2, czyli Riposta. Potem można było zobaczyć go w kolejnych produkcjach przygotowanych przez Juliusza Machulskiego - Kingsajzie (1987) i Deja Vu (1989).

Występy w filmie łączył z pracą w teatrze. Na scenie Teatru Ochoty wciąż przygotowywał kolejne, ambitne projekty. W 1981 roku wyreżyserował Antygonę Jeana Anouilha i zagrał w tym spektaklu postać Kreona, wystawił Miarka za miarkę Szekspira (1982), a rok później wcielił się w postać króla Leara w spektaklu reżyserowanym wspólnie z Haliną Machulską (1983). Tę szekspirowską serię dopełniły jeszcze przygotowany przez Machulskiego Ryszard III (1984), reżyseria i rola Ducha Ojca Hamleta w Hamlecie z 1985 roku oraz Sen nocy letniej, który małżeństwo Machulskich przygotowało w Teatrze Ochoty w 1987 roku. Na afiszu pojawił się też Idiota wg Fiodora Dostojewskiego w reżyserii Magdaleny Bączewskiej z Machulskim w roli Lebiediewa (1983), Doktor Żiwago wg Borisa Pasternaka w reżyserii Machulskiego (1988) oraz, w tym samym roku, Balladyna Juliusza Słowackiego także przygotowana przez szefa sceny przy ulicy Reya. Ponadto w repertuarze Teatru Ochoty pojawiły się sztuki autorstwa Machulskiego.

"Sztuki zacząłem pisać, gdy byłem dyrektorem Teatru Ochoty, ponieważ brakowało współczesnych dramatów" - mówił reżyser. - "Graliśmy spektakle o wyborach moralnych, chcieliśmy edukować widownię. Potrzebowaliśmy bohaterów borykających się z trudnymi decyzjami. Pod tym właśnie kątem zacząłem pisać" ("Życie" 2003, nr 147).

Pierwszym jego tekstem, anonsowanym pod pseudonimem Jan Szymański, była Krzywa płaska wystwiona w 1977 roku, potem był lęk (1985) i Niebezpieczne zabawy (1993), natomiast sztuka Bracia o dwóch braciach - człowieku z "Solidarności" i sekretarzu partii, nie doczekała się realizacji. Ważną pozycją w artystycznej biografii Machulskiego stał się spektakl z 1988 roku - Zapiski więzienne wg kardynała Stefana Wyszyńskiego. Aktor wcielił się w tym przedstawieniu w postać prymasa.

W ostatnich kilkunastu latach Machulski pojawiał się w kolejnych filmach reżyserowanych przez swojego syna, Juliusza - wystąpił w Szwadronie (1992), Kiler, Kilerów dwóch (1999) oraz w Vincim (2004). Zagrał Majora Walendę w Psach (1992) i Psach 2: Ostatniej krwi (1994) Władysława Pasikowskiego. Znów widzowie mogli oglądać go w popularnych serialach telewizyjnych - Matki, żony, kochanki w reżyserii Juliusza Machulskiego (1995), Ekstradycja 2 Wojciecha Wójcika (1996), Na dobre i na złe w reżyserii Macieja Dejczera (2001). Po opuszczeniu Teatru Ochoty częściej grał i reżyserował w teatrach poza Warszawą. Przygotował m.in. Amadeusza Petera Shaffera w Operze na Zamku w Szczecinie (2001).

Od 1999 roku Machulski prowadził prywatną szkołę aktorską, działającą przy ASSITEJ - Międzynarodowym Stowarzyszeniu Teatrów dla Dzieci i Młodzieży. Był pomysłodawcą utworzenia na ulicy Piotrkowskiej w Łodzi Alei Sławy, polskiego odpowiednika Bulwaru Hollywodzkiego. Machulski jest autorem książki Zawód - aktor: rozmyślania i projekty (2000) i tomu wspomnień Chłopak z Hollyłódź (1999). W 2003 roku ukazał się Benefis - wywiad-rzeka, przeprowadzony z aktorem przez Marka Pająka.

Odznaczenia i nagrody:

• 1963 - Nagroda indywidualna za rolę tytułową w sztuce Wielki Bobby Krzysztofa Gruszczyńskiego w reżyserii Jana Machulskiego na 3. Kaliskich Spotkaniach Teatralnych oraz nagroda Prezydium Miejskiej Rady Narodowej dla Teatru im. Juliusza Osterwy w Lublinie za rzetelne realizacje i konsekwencję artystyczną przedstawień - dla Wielkiego Bobby'ego;
• 1974 - I nagroda jury i III Nagroda Publiczności za spektakl Homo mollis czyli człowiek wrażliwy wg Warda Ruyslincka w reżyserii Haliny i Jana Machulskich w Teatrze Ochoty w Warszawie (wspólnie z Haliną Machulską) na 9. Ogólnopolskim Przeglądzie Teatrów Małych Form w Szczecinie;
• 1977 - Nagroda publiczności i jury za przedstawienie Egzamin Jana Pawła Gawlika w reżyserii Jana Machulskiego w Teatrze Ochoty w Warszawie na 12. Ogólnopolskim Przeglądzie Teatrów Małych Form w Szczecinie;
• 1978 - Nagroda Prezydium ZG TKKŚ za osiągnięcia artystyczne i popularyzatorskie Teatru Ochoty w Warszawie;
• 1979 - Nagroda teatralna tygodnika "Przyjaźń" za reżyserię przedstawienia Iwanow Antoniego Czechowa w Teatrze TV;
• 1980 - Nagroda "Trybuny Ludu" za osiągnięcia w kształtowaniu działalności Teatru Ochota, ośrodka kultury teatralnej w środowiskach robotniczych i wśród młodzieży Warszawy (razem z Haliną Machulską);
• 1985 - Nagroda Miasta Stołecznego Warszawy za działalność teatralną w środowisku młodzieżowym;
• 1988 - "Buława hetmańska" dla spektaklu Balladyna Juliusza Słowackiego w reżyserii Jana Machulskiego w Teatrze Ochoty w Warszawie na 13. Zamojskim Lecie Teatralnym w Zamościu;
• 1990 - "Srebrny pierścień Wikenhausera" - nagroda w 35-lecie pracy artystycznej na 25. Ogólnopolskim Przeglądzie Teatrów Małych Form w Szczecinie;
• 1996 - Medal IV Wieki Stołeczności Warszawy w dowód uznania za koncepcję i osiągnięcia Teatru Ochoty;
• 1998 - Odznaczony za Zasługi dla Miasta Łodzi;
• 2000 - Tytuł Honorowego Obywatela Miasta Zamościa;
• 2001 - "Duża Ogródkowa" za autorski spektakl Niebezpieczne zabawy w reżyserii Jana Machulskiego wykonany razem z Teatrem Zwierciadło w Łodzi na 10. Konkursie Teatrów Ogródkowych w Warszawie;
• 2002 - Tytuł najlepszego spektaklu sezonu 2001/2002 dla Balladyny Juliusza Słowackiego w reżyserii Jana Machulskiego w Bałtyckim Teatrze Dramatycznym w Koszalinie;
• 2003 - "Specjalna Żaba" - nagroda operatorów dla polskiego aktora na 11. Camerimage w Łodzi;
• 2005 - "Ambasador Zamościa" - tytuł przyznany z okazji 30. Zamojskiego Lata Teatralnego za tworzenie historii festiwalu;
• 2006 - Zgierz - "Anioł Kultury" nagroda za wkład w edukację i sztukę filmową (razem z żoną Haliną i synem Juliuszem);
• 2008 - Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski, przyznany pośmiertnie; Medal "Pro Memoria" przyznawany przez Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych za "wybitne zasługi w utrwalaniu pamięci o ludziach i czynach w walce o niepodległość Polski podczas II wojny światowej i po jej zakończeniu", za udział w filmie Generał polskich nadziei... (Władysław Anders 1892-1970); Tytuł Honorowego Obywatela Miasta Łodzi; Nagroda Rady Miejskiej Łodzi za wybitne osiągnięcia w ostatnich pięciu latach.

Autor: Monika Mokrzycka-Pokora, grudzień 2006; aktualizacja: listopad 2009.




Aktor, reżyser teatralny, pedagog. Ojciec reżysera Juliusza Machulskiego. Urodził się 3 lipca 1928 roku w Łodzi. W czasie wojny, jako czternastolatek został zmuszony do pracy w zakładach samochodowych "Polski Fiat". Dopiero po 1945 podjął naukę w szkole średniej i zdał maturę, a w latach 1950-54 studiował w łódzkiej PWSA. Ukończył również w 1971 Wydział Reżyserii Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej (PWST) w Warszawie.

Jest społecznikiem i pedagogiem z powołania. W 1974 roku został wykładowcą na Wydziale Aktorskim łódzkiej Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej im. Leona Schillera (PWSFTviT). Dwukrotnie był dziekanem tego wydziału - w latach 1982-84 i 1989-96.

Machulski tak mówi o swoim aktorstwie filmowym:

"Grając w filmach poznawałem specyfikę aktorstwa filmowego. Zobaczyłem siebie, mogłem eliminować złe rzeczy. Nauczyłem się, że lepiej mniej niż dużo. (...) Wiedziałem, że zbliżenie musi być krótkie. Że montaż gra za mnie. Że gram w kinie w moll, a w teatrze w dur" (Jan Machulski Chłopak z Hollyłódź [wspomnienia], Warszawa 1999).

W filmie debiutował w 1953 roku epizodyczną rolą junaka SP u Konrada Nałęckiego w Sprawie konia (3) w Trzech opowieściach. Dopiero w 1958 roku wystąpił w znaczącej roli porucznika Stanisława Kamienia, pilota Dywizjonu 306 u Huberta Drapelli w Historii jednego myśliwca. W tym samym roku zagrał rolę porucznika Pileckiego w filmie Orzeł Leonarda Buczkowskiego i marynarza Janka, narzeczonego Irki w Wolnym mieście Stanisława Różewicza. Jednak prawdziwe uznanie i popularność przyniosła aktorowi rola w Ostatnim dniu lata Tadeusza Konwickiego (1958). Sama Maria Dąbrowska w swych pamiętnikach nazwała film "wydarzeniem w skali światowej". Zaś o grze aktorskiej napisała:

"[Aktorzy], a zwłaszcza Machulski, grali tak, że nie czuło się w nich aktorstwa. Dla mnie taka gra jest najlepsza, tak, jak najlepszy jest w powieści styl, którego się nie zauważa" (cytat wg Kazimierza A. Lewkowskiego Zdobywanie życia [szkic biograficzny na 40-lecie pracy Jana Machulskiego] Warszawa 1994).

Film został nagrodzony Grand Prix na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Wenecji, Nagrodą Główną na EXPO w Brukseli i I nagrodą na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Londynie.

Inne role to m.in.: Wacław Jasiński u Wandy Jakubowskiej w Historii współczesnej (1960), pierwszoplanowa rola Karola Borowskiego w filmie Drugi człowiek (1961) u Konrada Nałęckiego, Doktor u Jana Batorego w Odwiedzinach Prezydenta (1961), porucznik Adam Włodarczyk u Bohdana Poręby w Daleka jest droga (1963), Fred Van Houben, detektyw z Brukseli u Stanisława Lenartowicza w Pamiętniku pani Hanki (1963). Machulski wspomina, że Krzysztof Teodor Toeplitz w tygodniku "Świat" przyznał mu "Oskara" za tę drugoplanową rolę. Była to jego pierwsza filmowa kreacja o charakterze komediowym i właśnie dzięki niej zauważył go Janusz Majewski. Reżyser zaproponował Machulskiemu kilka ról sensacyjno-komediowych w filmach telewizyjnych, m.in. w Awatar, czyli zamiana dusz (1964) z cyklu Opowieści niezwykłe. Ich współpraca tak dobrze się układała, że Janusz Majewski napisał specjalnie dla Machulskiego scenariusz do filmu Sublokator (1966). Aktor zagrał w filmie jedyną męską rolę, tytułowego sublokatora.

"Postać Ludwika, cichego naukowca, który wpada w pułapkę zastawioną przez kilka samotnych kobiet, wymagała dyskretnego, zręcznego komizmu, jaki bardzo lubię" - mówił o tej roli aktor ("Film" 2003 nr 08).

Następną dużą rolę komediową - kapitana Stanisława Karskiego zagrał aktor w Rzeczpospolitej babskiej (1969). Reżyserem filmu był Hieronim Przybył. Niestety nie proponowano Machulskiemu wielu ról komediowych, choć chciał ich zagrać więcej i żałuje, że w naszym kinie brak było takich postaci, jakie grywał Jack Lemmon, którego aktorstwo jest mu bardzo bliskie.

Inne jego role filmowe to m.in.: porucznik UB u Juliana Dziedziny w Rachunku sumienia (1964), hrabia Pena Flor u Wojciecha Jerzego Hasa w Rękopisie znalezionym w saragossie (1964), dyrygent chóru u Heieronima Przybyła w Poznańskich słowikach (1965), Runiewski u Stanisława Lenartowicza w Upiorze (1967), Joachim u Jerzego Kawalerowicza w Grze (1968), Julian Ochocki u Wojciecha Jerzego Hasa w Lalce (1968), autor u Mieczysława Waśkowskiego w Prawdziwie magicznym sklepie (1969), major, komendant miasta u Aleksandra Ścibora Rylskiego w Sąsiadach (1969), Piotr, ojciec Tomka u Jana Rybkowskiego w Albumie polskim (1970), reżyser Zygmunt Zawada u Jerzego Zarzyckiego w Pogoni za Adamem (1970), adwokat Jan u Andrzeja J. Piotrowskiego w filmie Z tamtej strony tęczy (1972), ojciec Andrzeja u Janusza Kijowskiego w Indeksie (1977).

W 1981 roku zagrał rolę, która przyniosła mu największą popularność - kasiarza Henryka Kwinto w Vabanku reżyserowanym przez swojego syna Juliusza Machulskiego. Aktor wspomina:

"Kwinto stał się moją kultową rolą. Tak mnie witają starzy i młodzi, a nawet bardzo młodzi ludzie. Również za granicą, w ośrodkach polonijnych popularność tej roli jest ogromna. Zarówno w Europie, Ameryce, jak i w RPA" ("Film", 2003, nr 08).

W postać Kwinty aktor wcielił się również w Vabanku 2 czyli Ripoście (1984). U Juliusza Machulskiego zagrał jeszcze kilka ról: Kwintka w Kingsajzie, "Big Jima" Cimina, ojca chrzestnego mafii w Chicago w Deja Vu (1989), pułkownika Markowskiego w Szwadronie (1992), Jana Padlewskiego, ojca Doroty w serii I i II Matek, żon i kochanek (1995), nadinspektora w Kilerze (1997) i Zenona, generała policji w Kilerów dwóch (1999) oraz Tadeusza Hagena w Vinci (2004). Zagrał Wolskiego, ochmistrza dworu w odcinkach 1-8 serialu Królowa Bona (1980) i w filmie Epitafium dla Barbary Radziwiłłówny (1982) - serial i film w reż. Janusza Majewskiego.

Pozostałe role filmowe to m.in.: Pułkownik u Waldemara Dzikiego w Cudownym dziecku (1986), teść Miauczyńskiego u Marka Koterskiego w Życiu wewnętrznym (1986), generał Jastrzębski u Juliusza Janickiego w Pomiędzy wilki (1988), Józef Małecki u Janusza Kijowskiego w Stan strachu (1989), Walenda, major SB u Władysława Pasikowskiego w Psach (1992) i Psach 2: ostatnia krew (1994), pułkownik u Waldemara Krzystka w Polskiej śmierci (1994), dziadek u Mirosława Borka w Cudzym szczęściu (prod. Polska, Niemcy) (1997), Franciszek Jaszczuk, dyrektor szkoły u Jana Hryniaka w Przystani (1997), Andrzej "Bos" u Konrada Niewolskiego w D.I.L. (2002).

W 2005 zagrał: komtura Zygfryda u Rafała Buksa i Pawła Czarzastego w 1409. Afera na zamku Bartenstein, fotografa u Michała Rosy w Co słonko widziało, Kwintowskiego u Bartosza Brzeskota w Nie ma takiego numeru.

Aktor występował również w serialach, gdzie zagrał m.in.: inżyniera Urbana Budnego u Ryszarda Bera w odcinku Katastrofa w Najważniejszy dzień życia (1974), lekarza u Zbigniewa Chmielewskiego w odcinku Pełniący obowiązki (5) w Dyrektorzy (1975), docenta Jacka Weredę u Krzysztofa Szmagiera w odcinku Dziwny wypadek (3) w 07 zgłoś się (1976), ojca Ani w odcinku 4-7 u Zbigniewa Chmielewskiego w Daleko od szosy (1976), mecenasa Stefana Kozakiewicza u Janusza Morgensterna w odcinkach 8, 9, 11 w serialu Polskie drogi (1976), Andrzeja u Janusza Kidawy w odcinku 6 w Białym tangu (1981), Adama Skoczyńskiego u Pawła Karpińskiego w Fitness club (1994-95), prezesa "Geobanku" u Wojciecha Wójcika w odcinkach 7-9 i w Ekstradycji 2 (1996) i w odcinku 1 w Ekstradycji 3 (1998), Karola Kryńskiego u Macieja Dejczera w odcinku 85 w Na dobre i na złe (2001), pana Jerzego u Witolda Adamka w Miss mokrego podkoszulka z cyklu Święta polskie (2002), aktora Władysława u Macieja Wojtyszki w odcinkach 3-5 w Ale się kręci! (2006) i ojca Izy u Sebastiana Chrondrokostasa w odcinkach 108 i 109 w Pensjonacie pod różą (2006).

Jego role w filmach zagranicznych to m.in. pierwszoplanowa postać Milenberga, szefa gangu u Janusza Wazowa w Izkustvenata patica (prod. Bułgaria, 1974), Reinbergera u Jarosława Balika w Zrcadleni (prod. Czechosłowacja, 1977). Wystąpił u Ondrásza Kerna w Orlszánszáj (prod. Węgry, 1979). Zagrał pułkownika Krugera u Alexandra Ramati w And the Violins Stopped Playing (prod. Szwajcaria, USA, 1988) i majordomusa u Kate Dolidze w Dinozavris (prod. Gruzja, 1993).

Występował w teatrach: w Olsztynie (1954-55), Ziemi Opolskiej w Opolu (1955-57), Teatrze im. Juliusz Osterwy w Lublinie (1957-62), Nowym w Łodzi (1963-66), Polskim w Warszawie (1966-72), Narodowym (1972-74). W 1963 roku debiutował jako reżyser teatralny. W 1974 roku założył razem z żoną Haliną Teatr Ochoty w Warszawie. Był jego dyrektorem do 1996 roku.

W Teatrze TV występował jako aktor i reżyserował sztuki.

Jest pomysłodawcą łódzkiej Alei Gwiazd na ulicy Piotrkowskiej. W 1998 roku odsłonięto gwiazdę Machulskiego.

W 1999 roku uzyskał tytuł "Łodzianina Roku 1998" w plebiscycie zorganizowanym przez Radio Łódź. W 2000 nadano mu tytuł Honorowego Obywatela Zamościa. W 2002, podczas 7. Festiwalu Gwiazd odcisnął dłoń na Promenadzie Gwiazd w Międzyzdrojach.

Nagrody:

• 1977 - Złoty Krzyż Zasługi;
• 1978 - Nagroda Towarzystwa Krzewienia Kultury Świeckiej za lata 1976-77;
• 1980 - Nagroda Miasta Stołecznego Warszawy;
• 1994 - Medal Edukacji Narodowej z okazji jubileuszu 40-lecia pracy artystycznej;
• 1998 - Krzyż Kawalerski Ordery Odrodzenia Polski z okazji 50-lecia PWSFTviT;
• 2003 - "Złota Żaba" dla polskiego aktora na 11. Międzynarodowym Festiwalu Sztuki Autorów Zdjęć Filmowych "Camermage" w Łodzi;
• 2005 - "Offskar" (Polska Nagroda Kina Niezależnego) za całokształt twórczości i wspieranie kina offowego.

Autor: Halina Olczak-Moraczewska, grudzień 2006.