Podobno inspiracją dla etiudy Dwaj ludzie z szafą, legendarnego dzieła Romana Polańskiego był jeden z eksperymentalnych filmów Stefana Themersona, opowiadający o przygodach "człowieka poczciwego" (zobacz więcej...).

"Pierwsze obrazy, jakie zarysowały się w mojej wyobraźni były irracjonalne: dwaj mężczyźni wyłaniają się z morza, taszcząc fortepian. Była to niedorzeczność, sytuacja absurdalna, w stylu naszych zwariowanych, szkolnych wygłupów. Poza dźwiganiem fortepianu mężczyźni nie robią nic nadzwyczajnego, próbują wejść do restauracji, wsiąść do tramwaju, wynająć pokój w hotelu. Są to osobnicy komiczni i nieszkodliwi, ale ich dziwne brzemię sprawia, że wszędzie są niepożądani i zewsząd przepędzani" - mówił Polański.

I taka historię oglądamy, fortepian jednak został zamieniony na szafę.

Z morza wychodzą ludzie z szafą i idą do miasta. Spotykają się z ciekawością, niechęcią, agresją. Nikt nie chce ich nigdzie wpuścić. Wdają się w bójkę z chuliganami. Wreszcie - wracają ze swoim bagażem do morza.

Ten krótki film przez lata nie stracił w ogóle na świeżości i sile przekazu. Absurdalna sytuacja, którą można czytać jako metaforę inności, nie zestarzała się i nadal stanowi jedną z najdowcipniejszych opowieści Polańskiego.

"Ten groteskowy, ale i przygnębiający obraz świata, jest interesująco skonstruowaną metaforą współczesności z jej wszechobecnym brakiem tolerancji i zrozumienia dla wszelkiego rodzaju odmieńców" - pisała krytyka.

Cytat z samego siebie został wykorzystany przez reżysera w innym filmie, Rosemary's baby, w scenie przenoszenia szafy blokującej wejście do garderoby.

• 
  
  Dwaj ludzie z szafą, Polska 1958. Reżyseria: Roman Polański, scenariusz: Roman Polański, współpraca reżyserska: Andrzej Kostenko, zdjęcia: Maciej Kijowski, muzyka: Krzysztof Komeda. Występują: Jakub Goldberg (pierwszy człowiek z szafą), Henryk Kluba (drugi człowiek z szafą), Roman Polański (chuligan). Produkcja: Państwowa Wyższa Szkoła Filmowa w Łodzi. Czas trwania: 15 min.

Nagrody:

• 1958
  III Nagroda w Międzynarodowym Konkursie Filmów Eksperymentalnych w Brukseli;
  I Nagroda na Festiwalu Etiud PWSFTviT w Warszawie;
  Nagroda czasopisma "Film" za reżyserię dla Romana Polańskiego na Festiwalu Etiud PWSFTviT w Warszawie;
  Nagroda Specjalna za twórczość eksperymentalną dla Romana Polańskiego na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w San Francisco;
   
• 1959
  Dyplom Honorowy na Międzynarodowym Festiwalu Filmów Krótkometrażowych w Oberhausen;
   
• 1960
  I Nagroda na Międzynarodowym Festiwalu Filmów Dokumentalnych i Eksperymentalnych w Montevideo.

Autor: Joanna Pawluśkiewicz, grudzień 2006.