Film

Dorota Landowska

Film
Aktorka teatralna i filmowa. Urodzona 4 lipca 1968 roku w Starogardzie Gdańskim.

W 1992 roku ukończyła wydział aktorski Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Warszawie. Jako studentka trzeciego roku debiutowała rolą Heleny w Śnie nocy letniej Williama Szekspira (1991) w reżyserii Macieja Wojtyszki na scenie Teatru Powszechnego w Warszawie. Jak pisał Jarosław Komorowski: "Dwoistość uczuć dziewczyny, bez pamięci zakochanej, ale pamiętającej zniewagi, trafnie uchwyciła debiutująca na scenie Dorota Landowska" ("Goniec Teatralny" nr 35, 25 listopada 1991). Zauważona została również następna rola młodziutkiej studentki na scenie tego samego teatru, odtąd jej macierzystej. W 1992 roku zagrała Elke w przedstawieniu Gimpel Głupek wg Isaaca Bashevisa Singera.
"Ta młodziutka aktorka gra rolę żony bohatera, tworząc dość interesujący portret kobiety żyjącej wprawdzie wedle własnej logiki czy nawet zasad, ale zupełnie nie przystającej do oczekiwań i wyobrażeń bohatera o własnej żonie" (Andrzej Lis, "Całe życie głupka", "Trybuna" nr 132, 6-7 czerwca 1992).
Każda kolejna rola aktorki była odbierana jako potwierdzenie rozwijającego się talentu: służąca Ficia w Onych Stanisława Ignacego Witkiewicza (1992) w reżyserii Rudolfa Zioło, Zuta w Ferdydurke Witolda Gombrowicza (1993) w reżyserii Waldemara Śmigasiewicza, czy wreszcie Rose w Tańcach w Ballybeg Briana Friela (1993) w reżyserii córki autora, Judy Friel. W tej ostatniej sztuce opowiadającej o samotności pięciu sióstr w różnym wieku Dorota Landowska gra rolę Rose, kobiety niedojrzałej emocjonalnie i opóźnionej w rozwoju. Aktorka
"rysuje jej sylwetkę z niespotykaną dyskrecją. Tylko leciutki, jakby skierowany do wewnątrz uśmiech, tylko niektóre reakcje na mgnienie opóźnione, budują wrażenie - nieodparte, choć z początku jedynie intuicyjne - że dziewczyna żyje w innym rytmie psychicznym, we własnym świecie marzeń, do których się uśmiecha" (Jacek Sieradzki, "Tańcząc w Ballybeg", "Dialog" nr 9/1993).
Jeszcze w tym samym sezonie wystąpiła w roli tytułowej, w Balladynie Juliusza Słowackiego w bajkowej aż do granic jarmarczności realizacji Jarosława Kiliana (1994).

Uznanie i wiele nagród przyniósł jej monodram o dzieciobójczyni Jordan Anny Reynolds i Moiry Buffini w reżyserii Agnieszki Glińskiej, grany w Malarni Teatru Powszechnego (1996).
"Sharon - grana bez cienia fałszu przez Dorotę Landowską - jest zbyt młoda, by objaśnić, zracjonalizować to, co się stało, by nawet szukać usprawiedliwienia. Jest bezbronna wobec własnych wspomnień. Swoją bajkę opowiada niemal niezmiennym tonem, tylko rytm faluje. Uwikłana w powtarzalną sekwencję czesań i przebieranek na nic nie czeka" (Paweł Goźliński, "Okrutna bajka o czasie, który dobiegł kresu", "Życie Warszawy" nr 64, 15 marca 1996).
Kolejną rolą aktorki była C - gdyż literami A, B i C nazwał swoje bohaterki, kobiety w różnym wieku, Edward Albee w sztuce Trzy wysokie kobiety (1996). Postać grana przez Landowską
"jest pełna życia, zadaje dużo pytań, wszystkiego chce dotknąć, wszystkiego poczuć. Landowska świetnie oddaje metamorfozę postaci, która dopiero po jakimś czasie zaczyna rozumieć, że nic nie wygląda tak prosto, jakby tego chciała" (Jacek Wakar, "Czas odbity w lustrach", "Życie Warszawy" nr 117, 20 maja 1996).
Świetnie wypadła jako Kaśka w przedstawieniu Śleboda według Kazimierza Przerwy-Tetmajera w reżyserii Waldemara Śmigasiewicza (1997), przygotowanym przez Teatr Montownia na scenie Teatru Powszechnego. W tej góralskiej przypowieści o ślebodzie-swobodzie, w męskim, zbójnickim świecie Kaśka Doroty Landowskiej jest jedyną kobietą, to
"właściwie synteza kobiecości, archetyp dziewczyny, żony, matki, góralki. (...) Wierna i zdradliwa. Zmysłowa i czysta. Pazerna na błyskotki i wielkodusznie bezinteresowna. Kochać ją czy nie kochać? Które oblicze pokaże wybrankowi serca? (...) Landowska bawi się swoją rolą jak góralską wycinanką" (Karolina, "Hej, Góral ci ja, Góral...", "Gość Niedzielny" nr 40, 4 października 1998).
Sukcesem okazała się także następna wspólna realizacja z Teatrem Montownia. Sztuka Manfreda Karge Zdobycie bieguna południowego (1997) opowiada historię kilkorga przedstawicieli pokolenia X, młodych ludzi bez perspektyw, bez pracy. Postanawiają oni, jakby w ramach "terapii zajęciowej", odegrać na strychu, spodziewającej się dziecka Braukmannowej, granej przez Landowską, historię wyprawy Roalda Amundsena i jego współtowarzyszy.
"Na tle agresywnie prowadzonych ról męskich, liryczny kontrapunkt stanowi rola Doroty Landowskiej, niejednoznaczna, przepojona sprzecznościami. Jej bohaterka rozpięta między odrażającą codziennością, a pragnieniem piękna (...), otwarta ku zbliżającemu się macierzyństwu, tworzy niezwykle bogatą w swoim człowieczeństwie postać" (Karolina, "Ikarowe gody", "Gość Niedzielny" 30 listopada 1997).
Rok później wystąpiła jako Olga, najstarsza z sióstr, w Trzech siostrach Antoniego Czechowa, spektaklu w kontrowersyjnej reżyserii Agnieszki Glińskiej (1998) a także jako Molly Sweeney, ociemniała żyjąca we własnym świecie, który burzy operacja przywrócenia wzroku, w sztuce Briana Friela pod tym samym tytułem wyreżyserowanej przez Piotra Mikuckiego (1998).

Interesujący portret zagubionej kobiety stworzyła w przedstawieniu Szach mat według sztuki Vittorio Franceschi (2000, reż. Adam Ferency) na scenie Teatru Dramatycznego w Warszawie.

W 1999 roku aktorka rozpoczęła współpracę z Teatrem Narodowym. Wystąpiła tutaj w spektaklach Jerzego Grzegorzewskiego - jako Marysia w Weselu Stanisława Wyspiańskiego (2000) i Żona w Nie-Boskiej komedii Zygmunta Krasińskiego (2002), a także Gospodyni w Requiem dla gospodyni według sztuki Wiesława Myśliwskiego w inscenizacji Kazimierza Dejmka (2000), stworzyła role w Akropolis według Stanisława Wyspiańskiego w reżyserii Ryszarda Peryta (2001). Była także Aleksandrą-Kasandrą w Ostatnim Tomasza Łubieńskiego w reżyserii Tadeusza Bradeckiego (2003). Ciekawe postaci stworzyła jako Iwona i Simone Weil w doskonałym spektaklu Jerzego Jarockiego Błądzenie (na postawie twórczości Witolda Gombrowicza i o nim samym), w którym znalazła się także konfrontacja poglądów pisarza z filozofią Simone Weil (2004). Wcieliła się w główną bohaterkę w dramacie Henryka Ibsena Nora wyreżyserowanym przez Agnieszkę Olsten (2006).
"Landowska wydobyła z Ibsenowskiej kokietki moc, której nie musi dawać ujścia, stając w wyścigu szczurów czy dokonując kolejnych miłosnych podbojów" - pisała Joanna Derkaczew. - "Nie szuka wspomagaczy w seksie czy alkoholu jak jej mąż. Ma władzę nad swoim małym światem, umie i lubi z niej korzystać" ("Gazeta Wyborcza - Stołeczna" 2006, nr 99).
Na deskach Narodowego można ją było także oglądać w komedii Andrzeja Saramonowicza 2 maja w reżyserii Agnieszki Glińskiej (2004) i jako Papugę w sztuce Tadeusza Różewicza Stara kobieta wysiaduje w reżyserii Stanisława Różewicza (2007).

Aktorka współpracowała z Krzysztofem Zaleskim - zagrała u niego Karolinę w kameralnym dramacie Mike'a Leigha Przyjęcie (Teatr Nowy Praga Warszawa, 2005) i Dusię w sztuce One Pam Gems (Teatr Komedia w Warszawie, 2006).

Ostatnio z powodzeniem występowała w repertuarze współczesnym. Zagrała przybywającą z zaświatów Ethel Rosenberg w Aniołach w Ameryce Tony'ego Kushnera w inscenizacji Krzysztofa Warlikowskiego (TR Warszawa, 2007). W gęstym, intymnym pojedynku miłości i nienawiści pomiędzy matką i córką - Sonacie jesiennej Ingmara Bergmana w reżyserii Eweliny Petrowiak (Teatr Ateneum w Warszawie, 2007) wcieliła się w postać córki Ewy (matkę Charlottę zagrała Ewa Wiśniewska). W spektaklu Gardenia Elżbiety Chowaniec w reżyserii Aldony Figury (Laboratorium Dramatu w Warszawie, 2007), zakrapianej alkoholem opowieści czterech pokoleń kobiet o ich emocjach, frustracjach, przeszłości, alkoholizmie i innych uzależnieniach zagrała demoniczną prababkę. Wystąpiła także jako Karolina, nauczycielka po mastektomii w pełnym bezruchu i zadumy przedstawieniu Całopalenia Dei Loher w reżyserii Pawła Miśkiewicza, opowieści o osobach uwikłanych w przypadkową, tragiczną śmierć dziecka (Teatr Dramatyczny w Warszawie, 2009).

Dorota Landowska jest głównie aktorką teatralną, wystąpiła również w około trzydziestu spektaklach Teatru TV i Teatru TV Dla Dzieci. Spośród nich najważniejsze są role: Smugoniowej w dramacie Stefana Żeromskiego Uciekła mi przepióreczka w reżyserii Agnieszki Glińskiej (1994) i Nieznajoma w przedstawieniu Ślad według Idy Fink w reżyserii Jana Buchwalda (1998). W Teatrze Telewizji Landowska zagrała ostatnio Elizabeth Wagner w adaptacji powieści Vladimira Nabokova Śmiech w ciemności w reżyserii Filipa Bajona (2003) i siostrę Reginę Orłowską w spektaklu Stygmatyczka Grzegorza Łoszewskiego wyreżyserowanym przez Wojciecha Nowaka, opowiadającym o losach polskiej stygmatyczki siostry Wandy Boniszewskiej (2007).

Aktorka rzadziej występuje w filmach, w których grała role drugoplanowe, np. ostatnio wcieliła się w postać wiceprokurator Generalnej Prokuratury PRL w Generale Nilu, filmie Ryszarda Bugajskiego o legendarnym dowódcy Kedywu Armii Krajowej (2009). Największy jej dotychczasowy sukces to rola Barbary w kameralnym dramacie Daleko od okna w reżyserii Jana Jakuba Kolskiego według opowiadania Hanny Krall (2000). Film opowiada historię bezdzietnego małżeństwa, Barbary i Jana i ukrywanej przez nich Żydówki Reginy. Na pokazaną w obrazie sytuację wojenną nakłada się intymny konflikt trójki ludzi. Kiedy Regina zachodzi w ciążę z Janem, Barbara odbiera jej dziecko, a ją samą traktuje z coraz większą bezwzględnością. Landowska w roli Barbary stworzyła znakomity portret kobiety okrutnej, podłej, ale jednocześnie upokorzonej i cierpiącej.

Aktorka gra również w popularnych serialach, m.in. w M jak miłość i Kryminalnych.

Ważniejsze nagrody:
  • 1994 - Nagroda im. Tadeusza Łomnickiego przyznawana przez Senat PWST w Warszawie dla zdolnych absolwentów w dwa lata po dyplomie;
  • 1995 - Wyróżnienie w konkursie na 15. Przeglądzie Piosenki Aktorskiej we Wrocławiu;
  • 1996 - Nagroda jury na 30. Ogólnopolskim Festiwalu Teatrów Jednego Aktora we Wrocławiu za monodram Jordan;
  • 1997 - Nagroda im. Leona Schillera;
  • 1997 - Nagroda aktorska na 37. Kaliskich Spotkaniach Teatralnych za monodram Jordan;
  • 1998 - Wyróżnienie na 38. Kaliskich Spotkaniach Teatralnych za rolę Braukmannowej w Zdobyciu bieguna południowego Manfreda Karge w Teatrze Powszechnym w Warszawie;
  • 2000 - Nagroda "Glinianego Lwa" dla największej osobowości 25. Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni;
  • 2005 - Srebrny Krzyż Zasługi;
  • 2008 - "Wielki Splendor" Teatru Polskiego Radia za wybitne osiągnięcia aktorskie w Teatrze Polskiego Radia.

Opracowanie: 2001.
Aktualizacja: Monika Mokrzycka-Pokora, listopad 2009.

Podobne

Film Jerzy Hoffman

Film

Reżyser filmowy. Urodził się 15 marca 1932 roku w Krakowie...

Film Andrzej Czeczot

Film, Sztuki wizualne

Rysownik, malarz, scenograf, ilustrator. Urodził się 27 października 1933 roku w Krakowie. Zmarł w Warszawie 9 maja 2012 roku.

Zobacz także

Literatura Elżbieta Janicka "Festung Warschau"

Jak sugerują opisy książki - ale też komentarze samej autorki - "Festung Warschau" jest rodzajem spacerownika - a więc przewodnika, w którym krok po kroku, ulica po ulicy poznajemy dane miejsce. Jest...

Sztuki wizualne Wojciech Fangor "Postaci"

Obraz Fangora należy do najbardziej kanonicznych dzieł polskiego socrealizmu. Operuje prostą retoryką przeciwieństw: kiedyś i teraz, po tej i po tamtej stronie.

Odnośniki do innych działów bazy wiedzy