Urodził się w 1945, poeta, prozaik, eseista, laureat wielu prestiżowych nagród literackich, tłumaczony na wiele języków. Urodził się we Lwowie, ale nigdy tam nie mieszkał: wkrótce po jego urodzeniu rodzice wraz z nim powrócili w ramach akcji repatriacyjnej do Polski. Dzieciństwo spędził na Śląsku, w Gliwicach, lata uniwersyteckie w Krakowie. Prowadził zajęcia z filozofii jako asystent uczelniany, pracował w redakcji czasopism "Student" i "Odra", szybko zdobył sławę czołowego poety swego pokolenia - "pokolenia '68". W latach siedemdziesiątych związany z niezależnym ruchem literackim, od 1982 roku mieszka w Paryżu. Członek redakcji "Zeszytów Literackich", prowadzi kurs "creative writing" na uniwersytecie w Houston, w USA.


Jego pierwsze książki poetyckie, "Komunikat" i "Sklepy mięsne", stanowiły realizację pokoleniowego postulatu mówienia prawdy o otaczającej rzeczywistości społecznej i obnażania fałszu języka oficjalnego. Tom "List. Oda do wielości" oprócz wierszy stanowiących reakcję na wprowadzenie stanu wojennego przyniósł już tematy i sposoby ich poetyckich realizacji, które na stałe zadomowiły się w twórczości Zagajewskiego, stającej się odtąd poezją zamyślenia pełnego znaków zapytania i eseistyką pisaną przez "człowieka problematycznego". Do stałych tematów poetyckich Zagajewskiego należą: nieustanne kwestionowanie ról biograficzno-egzystencjalnych bohatera lirycznego wierszy i pochwała życia oglądanego w "jego zmienności, w jego falowaniu, w jego wieloznaczności" (jak pisał w eseistycznej książce "Solidarność i samotność"), zanurzenie w świecie kultury europejskiej i kontemplacja jej dziedzictwa, sięganie w głąb własnych korzeni ("Poemat") i roztrząsanie wariantów swego losu, przymierzanie kostiumów i masek. W wierszach Zagajewskiego często powraca obraz zamyślonego wędrowca z książką w ręku, podróżującego przez świat "wypożyczony z wielkiej biblioteki" ("Płótno").

Podobne wątki odnajdujemy w jego prozie. Powieść "Ciepło, zimno" opowiada o wchodzeniu w życie dorosłe i wystawionego na pokusy młodego inteligenta: dręczące go wątpliwości i niemożność opowiedzenia się po stronie świata jednoznacznych zasad, sprawiają, że zaczyna służyć policyjnemu państwu. Z kolei powieści "Cienka kreska" i "Słuch absolutny" opowiadają o rozterkach duszy współczesnego artysty. Antynomiczność, wielość rzeczywistości to stały motyw również i w powieściach Zagajewskiego. "Zrozumiałem, że świat jest podwójny, podzielony, zarazem wspaniały i trywialny, ciężki i lotny, bohaterski i tchórzliwy" - wyznaje po latach komunistyczny funkcjonariusz w opowiadaniu "Zdrada" (w tomie "Dwa miasta"). Z podobnej perspektywy przedstawiany jest świat w esejach Zagajewskiego. Poza młodzieńczą książką-manifestem literackim "Świat nieprzedstawiony", są one kolejno dopisywanymi partiami z duchowej autobiografii autora. "Solidarność i samotność" (1986) ukazuje schorzenia i iluzje kultury zbytnio zaangażowanej w politykę i rozważa dylematy przed jakimi staje dziś pisarz czy artysta. Prozy i mini eseje zawarte w "Dwóch miastach" i książce "W cudzym pięknie" przynoszą rozważania filozoficzne, refleksje z lektur i podróży po Europie. Zagajewski pisze o Krakowie i o Paryżu, o miastach dzieciństwa, mitycznych miejscach swej "środkowoeuropejskiej" edukacji, o Nietzschem, Jungerze, Bruno Schulzu, Cioranie, Gotfriedzie Bennie, o zagrożeniach, jakie nasza cywilizacja niesie dla życia duchowego, o paradoksach jakie rodzą się w sytuacji, gdy jest coraz więcej środków przekazu, a coraz mniej do przekazania, i o wielu innych sprawach i postaciach kluczowych dla naszej współczesności.

"Nigdy nie będę kimś, kto pisze wyłącznie o śpiewie ptaków, chociaż śpiew ptaków bardzo podziwiam, ale nie do tego stopnia, żeby usunąć się ze świata historycznego, bo świat historyczny jest też pasjonujący. To co mnie naprawdę interesuje , to splecenie świata historycznego ze światem kosmicznym, tym nieruchomym, czy raczej: ruchomym, ale w zupełnie innym rytmie. Nigdy nie będę wiedział, jak te światy ze sobą współistnieją. One walczą ze sobą i uzupełniają się - i to dopiero jest warte refleksji." (Adam Zagajewski)

Źródło: www.polska2000.pl; Copyright: Stowarzyszenie Willa Decjusza, 2001

W 2006 roku jego książka "Anteny" (Biblioteka Poetycka Wydawnictwa a5) uzyskała nominację do Nagrody Nike 2006.

Aktualizacja: M. Wilk, 2006

Wybrana bibliografia:

Poezja:

• "Komunikat", Kraków: WL, 1972.
• "Sklepy mięsne", Kraków: WL, 1975.
• "List. Oda do wielości", Paryż: Instytut Literacki, 1983.
• "Jechać do Lwowa", Londyn: Aneks, 1985.
• "Płótno", Paryż: Zeszyty Literackie, 1990.
• "Ziemia ognista", Poznań: a5, 1994.
• "Trzej aniołowie / Three Angels", Kraków: WL, 1998.
• "Pragnienie", Kraków: a5, 1999.
• "Powrót", Kraków: a5, 2003.
• "Anteny", Kraków: a5, 2005.

Powieści i proza:

• "Ciepło, zimno", Warszawa: PIW, 1975.
• " Słuch absolutny", Kraków, 1979.
• "Cienka kreska", Kraków: Znak, 1983.

Eseje:

• "Świat nieprzedstawiony " (wraz z Julianem Kornhauserem), Kraków: WL, 1974.
• "Drugi oddech", Kraków: Znak, 1978.
• "Solidarność i samotność", Zeszyty literackie, 1986.
• "Dwa miasta", Paryż-Kraków, 1991.
• "W cudzym pięknie", Poznań: a5, 1998.
• "Obrona żarliwości", Kraków: a5, 2002.
• "Poeta rozmawia z filozofem", Zeszyty literackie, 2007.

Tłumaczenia:

• niemiecki: "Gedichte", München: Carl Hauser Verlag, 1984; "Stündlich Nachrichten", (antologia), Berlin: Oberbaum, 1984; "Der dünne Strich, (Cienka kreska)", München: Hanser, 1985; "Polen. Staat im Schatten der Sowjetunion", Reinbek bei Hamburg: Rowolth, 1981; "Das absolute Gehör (Słuch absolutny)", Zürich: Unionsverlag, 1982; "Solidarität und Einsamkeit", Essays, München: Hanser, 1986; "Mystik für Anfänger.Gedichte", München: Hanser, 1997;
• francuski: "Solidarité, Solitude (Solidarność i samotność)", Édition Fayard, 1986; "Coup de crayon (Cienka kreska)", Édition Fayard, 1987; "La Trahison (Dwa miasta)", Édition Fayard, 1993; "Palissade, Marronniers, Liserons, Dieu ", Édition Fayard, 1989;
• szwedzki: "Ode till mångfalden", Stockholm: Hoganas, 1987;
• słowacki: "Divé čerešne", Bratislava, 1994;
• angielski: "Tremor. Selected poems", New York: Farrar Straus Giroux, 1985; "Mysticism for beginners", New York: Farrar, Straus & Giroux, c1997; "Three angels", Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1998; "Solidarity, solitude. Essays (Solidarność i samotność)", Ecco Press, 1990; "Canvas", New York: Farrar Straus Giroux, 1991; "Another beauty", New York: Farrar, Straus and Giroux, 2000; "Without end. New and selected poems", New York: Farrar, Straus and Giroux, 2001.

Historia przeglądania