fot. Elżbieta Lempp

Dramatopisarz, historyk sztuki, reżyser, wykładowca akademicki, założyciel nieinstytucjonalnego Teatru Kriket w Chorzowie. Urodził się w 1960 roku w Chorzowie.

Ukończył historię sztuki na Uniwersytecie Wrocławskim. Pracował jako kurator sztuki. Kierował Biurem Wystaw Artystycznych w Katowicach, przez wiele lat pełnił funkcję wicedyrektora Narodowej Galerii Sztuki "Zachęta" w Warszawie. Był m.in. kuratorem wystaw klasyków polskiej awangardy - Tadeusza Brzozowskiego, Jerzego Nowosielskiego, Piotra Potworowskiego i Jonasza Sterna. Wykładał na Akademii Sztuk Pięknych w Katowicach, Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie i w katowickim Studium Aktorskim Zbigniewa Waszkielewicza.

Debiutował jako dramatopisarz w wieku 38 lat dramatem "Noc Helvera". Od początku ukrywał się pod norweskim pseudonimem, w jego dramatach znać bowiem wyraźny wpływ psychologicznego, skandynawskiego stylu pisania dla teatru. W jego twórczości krytycy odnajdywali duchowe pokrewieństwo z Henrykiem Ibsenem, Augustem Strindbergiem, czy Ingmarem Bergmanem.

"Aktorzy muszą go kochać, bo pisze wymarzone role, wielowarstwowe, z przeszłością, która powraca między kwestiami. Za skandynawskimi klasykami wierzy bowiem, że wszystko, co najważniejsze, zdarzyło się przed podniesieniem kurtyny, a to, co oglądamy, to finał popełnionych kiedyś czynów" - pisał Roman Pawłowski w "Gazecie Wyborczej".

Villqist bawi się bowiem rozmaitymi konwencjami i formami dramatycznymi. Niezmienne pozostają jedynie nieustanne eksperymenty z bohaterami umieszczanymi w różnych środowiskach.

Villqist jest autorem dramatów chętnie granych przez polskie i zagraniczne teatry: "Oskar i Ruth", "Noc Helvera", cykl jednoaktówek "Beztlenowce". "Noc Helvera" to ekspresjonistyczny dramat o związku Karli, opiekunki, i jej podopiecznego, opóźnionego w rozwoju Helvera. Helvera fascynuje faszyzm - nie sama ideologia, której pojąć nie zdolny, ale wymiar widowiskowy tej ideologii. W końcu sam pada jednak ofiarą owych fascynacji. W "Oskarze i Ruth" znów spotykamy dwoje ludzi, jednak w całkowicie odmiennej konwencji - "efektownej i zabawnej krotochwili", serii "mniej lub bardziej 'odlotowych' metamorfoz , jakie przechodzi - odgrywa przed samym sobą - współczesne małżeństwo" (Jacek Sieradzki, "Polityka").

Cykl jednoaktówek "Beztlenowce" jest również wariacją na temat związków intymnych - w tym także homoseksualnych. W "Kostce smalcu z bakaliami" starsza kobieta walczy o dominację nad młodszą, w "Beztlenowcach" obserwujemy rozpadający się związek dwóch mężczyzn, którego uratować nie może nawet adoptowana córeczka. Chociaż Villqist nigdy nie wyrzekł się pogłębionej psychologii, jednak z czasem zwrócił się ku dramatom z szerszym społecznym kontekstem, takim jak "Entartete Kunst", "Preparaty" czy "Sprawa miasta Ellmit". Jednocześnie nadal pisał krótkie, kameralne, skupione na emocjach dramaty - "Czarodziejka z Harlemu", "Kompozycja w słońcu", "Kompozycja w błękicie".

Pierwsze prapremiery dramatów Villqista w reżyserii autora odbyły się w założonym przez niego chorzowskim Teatrze Kriket, była to m.in. "Noc Helvera" z 1999 roku. Później autor wielokrotnie reżyserował swoje sztuki na polskich scenach. Zrealizował m.in. "Beztlenowce" w Teatrze Rozmaitości w Warszawie (2001), "Entartete Kunst" w Teatrze Polskim w Poznaniu (2001), "Preparaty" (2001), "Sprawę miasta Ellmit" (2003) i "Helmucika" (2004) w Teatrze Wybrzeże w Gdańsku, sztukę "Fantom" w Teatrze Śląskim w Katowicach (2005), "Kompozycję w słońcu" w Teatrze Miejskim im. Witolda Gombrowicza w Gdyni (2007), "Czarodziejkę z Harlemu" w Teatrze Rozrywki w Chorzowie (2008) i "Kompozycję w błękicie" w Teatrze na Woli im. Tadeusza Łomnickiego w Warszawie (2009). Kilka razy jako reżyser mierzył się także ze sztukami innych autorów. Pokazał sceniczną interpretację "Muzeum histerycznego Mme Eurozy" opery Piotra Schmidtke'go (2005, Opera Śląska w Bytomiu), dał polską prapremierę musicalu "Rent" Jonathana Larsona (2006, Teatr Rozrywki w Chorzowie), przygotował też "Lęki poranne" Stanisława Grochowiaka (2007, Teatr Nowy im. Gustawa Morcinka w Zabrzu). Sztuki Villqista doczekały się wielu ciekawych interpretacji zarówno na scenie dramatycznej, jak i w Teatrze Telewizji autorstwa m.in. Barbary Sass, Łukasza Barczyka, Zbigniewa Brzozy, Pawła Łysaka, Łukasza Kosa, Agnieszki Lipiec-Wróblewskiej.

Autor prowadził warsztaty dla młodych adeptów pisania dla teatru przy Centrum Dramaturgii w Poznaniu, współpracował z Teatrem Polskim w Poznaniu i Teatrem Rozmaitości w Warszawie. W latach 2001-2006 był etatowym reżyserem Teatru Wybrzeże w Gdańsku. Od 2008 roku szefuje Teatrowi Miejskiemu im. Witolda Gombrowicza w Gdyni.

Znalazł się w wybranej przez krytyka Romana Pawłowskiego "Teatralnej Piątce na XXI wiek".

"Umieszczam go z przekonaniem, że to wielki talent dramatopisarski. Villqist, który pisze o podstawowych uczuciach: miłości, nienawiści, lęku przed śmiercią, może uwolnić polską dramaturgię od języka groteski i absurdu, który zdominował teatr XX wieku i wprowadzić nas w inne myślenie o człowieku" - uzasadnił swój wybór Pawłowski.

Sztuki Villqista przetłumaczono na angielski, bułgarski, chorwacki, czeski, francuski, litewski, niemiecki, słowacki, włoski i węgierski. Wielokrotnie wystawiano jego sztuki w teatrach Bułgarii, Bośni i Hercegowiny, Jugosławii, Litwy, Niemiec, Słowacji, Wielkiej Brytanii i Włoch.

Nagrody:

• 2000 - Grand Prix dla spektaklu "Oskar i Ruth" z Teatru Kriket z Chorzowa (ex aequo z Teatrem Porywacze Ciał z Poznania) oraz nagroda publiczności na 35. Ogólnopolskim Przeglądzie Teatrów Małych Form w Szczecinie;
• 2002 - Nagroda Honorowa Gdańskiego Towarzystwa Przyjaciół Sztuki w dziedzinie dramatu, szczególnie za sztukę "Preparaty";
• 2005 - Śląski Orzeł 2005 (nagroda miesięcznika "Śląsk").

Opracowanie: 2001.
Aktualizacja: Monika Mokrzycka-Pokora, listopad 2009.

Historia przeglądania