Reżyserka teatralna. Urodziła się w 1977 roku.

Przed podjęciem studiów na Wydziale Reżyserii warszawskiej Akademii Teatralnej Agnieszka Olsten była dziennikarką radiową.

"Idąc na dziennikarstwo" - przyznawała - "chciałam uchwycić rzeczywistość, ale w czasie studiów tylko się od niej oddalałam. Okazało się, że dopiero wypreparowana sytuacja, trzy miesiące zamknięcia w ciemnej sali, daje mi więcej niż pięć lat życia. To paradoks sceny" ("Gazeta Wyborcza" 2006, nr 94).

Agnieszka Olsten była również twórcą warszawskiego Teatru Collegium Civitas ukierunkowanego społecznie i politycznie.

Jej scenicznym debiutem było "Solo" Andrzeja Stasiuka zrealizowane w 2002 roku w gdańskim Teatrze Wybrzeże. Ten monodram o skazańcu-zbrodniarzu zafascynowanym tajemnicą śmierci Olsten pokazała w teatralnych piwnicach. Zbudowała klaustrofobiczną przestrzeń podzieloną na okratowaną celę i okalający ją wąski korytarz. Widzowie, zanurzeni w mroku, podglądali przez judasze wstrząsającą spowiedź bohatera. Po studium zbrodniarza reżyserka pokazała studium ofiary. Na innej trójmiejskiej scenie, w Teatrze Miejskim w Gdyni, zrealizowała polską prapremierę "Ontologicznego dowodu na moje istnienie" Joyce Carol Oates (2003) - historię młodej dziewczyny Shelly, która ucieka z domu, by dostać się w ręce sutenera. Podobnie jak "Solo" drastyczna, odwołująca się do fizjologii i angażująca widza opowieść mówiła o przemocy, tej fizycznej i emocjonalnej i o drodze ku samozniszczeniu neurotycznej, psychicznie okaleczonej bohaterki. Wkrótce Olsten przygotowała kolejną prapremierę; był to "Tlen" Iwana Wyrypajewa wystawiony w Teatrze Wybrzeże w Gdańsku (2005). Dramat Saszy, który zabił łopatą żonę i Saszy - dziewczyny, ukochanej mężczyzny, rozgrywa się na obdrapanym podwórku.

"Kiczowate, różowo-niebieskie niebo i odrapane mury kamienicy i oficyn są miejscem, gdzie Sasza i Sasza wykrzykują swoje lęki, wątpliwości i oceny moralne, zamyślenia egzystencjalne, emocjonalne zmyślenia i prawdy" - pisał Michał Lenarciński. - "A świat nie zmienia się, muzyka Fisza i Emade już nie zaskakuje, przechodzi na drugi plan, widzowie są już przyzwyczajeni. Co wcale nie znaczy, że po wyjściu z teatru nie są zaszokowani. 'Tlen' to świetny tekst i znakomite w 'Wybrzeżu' przedstawienie" ("Dziennik Łódzki" 2005, nr 262).

Reżyserka włączyła się również do projektu "Szybki Teatr Miejski" Teatru Wybrzeże, w ramach którego powstawały spektakle oparte na dramatach dokumentalnych, do których materiał reżyserzy i dramaturdzy zbierali podczas badań terenowych. Olsten przygotowała wówczas przedstawienie podejmujące temat aborcji - "Przebitkę" Izabelli Wąsińskiej (2004).

Reżyserka podkreśla znaczenie twórczego partnerstwa w pracy teatralnej i wzajemnych wpływów, jakim podlegają wszystkie osoby biorące udział w przygotowaniach do spektaklu. Bo sztuka teatru ma być miejscem swobodnej wymiany. Wiąże się z tym również koncepcja teatralnej struktury otwartej, której hołduje.

"Zamiast kompletnej narracji mamy strukturę otwartą"- mówi Olsten. - "W przestrzeni teatru równoważna wobec tekstu jest mowa muzyki, której nie traktuje się jako ilustracji. Równoważna jest mowa światła, które jest wypowiedzią autorską reżysera świateł, a nie użyciem reżysera świateł przez reżysera. Równoważna jest wypowiedź aktora" ("Opcje" 2007, nr 12).

Potwierdzeniem tych teoretycznych rozważań jest choćby praca nad powieścią o zdegenerowanej, postpegeerowskiej społeczności - "Tartakiem" młodego prozaika Daniela Odii, którego reżyserka zaprosiła do współpracy. I zamiast przygotować adaptację prozy, wspólnie napisali sztukę na motywach "Tartaku" ujętą w klamrę siedmiu dni stworzenia. Prapremiera "Tartaku" odbyła się w Teatrze im. Juliusza Słowackiego w Krakowie (2004). Powstał świetny zapis świadomości polskiego współczesnego zaścianka.

"Ja niczego nie robię na pokaz" - deklaruje Olsten. - "Chcę jedynie spróbować uporządkować sobie, i może przy okazji innym, ten straszliwie chaotyczny świat… Chciałabym już być starcem, dojrzałym reżyserem, który robi 'Powrót Odysa', a więc z dystansem opowiadać o urodzie świata i dawać ludziom nadzieję. Ale nie mogę, bo nie żyję w pięknym świecie, lecz w takim, który mnie boli. Widzę wokół nędzę, bezrobocie, gwałty i morderstwa, ludzi agresywnych, złych i zniszczonych" ("Dziennik Polski" 2004, nr 218).

Swój świat próbują również poukładać bohaterowie kolejnej realizacji Olsten - dwa zdradzające się małżeństwa ze sztuki "Nie do pary" australijskiego dramatopisarza i scenarzysty Andrew Bovella (2005). Reżyserka na scenie Wrocławskiego Teatru Współczesnego pokazała precyzyjnie zakomponowany, bardzo dobrze zagrany dramat o samotności, alienacji i niemożności porozumienia. Z kolei filmy Davida Lyncha stały się inspiracją w pracy nad jednym z następnych spektakli - "Linczem" na podstawie trzech jednoaktówek Yukio Mishimy (Teatr Polski we Wrocławiu, 2007), w którym Olsten opowiadała o miłości, cielesności oraz przemocy, jednak nie tej fizycznej, lecz duchowej.

W ostatnich latach Olsten pracowała dwukrotnie na scenie Teatru Narodowego, gdzie sięgała po klasykę. Najpierw w Warszawie przygotowała "Norę" Henryka Ibsena (2006). Skupiła się na pokazaniu gry pozorów, jaką świadomie uprawia małżeństwo Helmerów, a nie na dramacie Nory. Próbowała unaocznić dramat pary wynikający z ich wspólnej niedojrzałości. Wyreżyserowała także "Otella" Szekspira z Jerzym Radziwiłowiczem w roli tytułowej (2008). Nad sceniczną adaptacją pracowała długo wspólnie z Bartoszem Frąckowiakiem. Pokazała "spokojny", wyciszony dramat rozgrywający się w lustrzanej scenografii z bohaterami, którzy zatrzaśnięci we własnym świecie, nie są już w stanie dostrzec i zrozumieć drugiego. I rzeczywistość zawłaszczają dla siebie.

Agnieszka Olsten ma także na swoim koncie reżyserię dyplomu studentów Wydziału Aktorskiego łódzkiej Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej Telewizyjnej i Teatralnej - "Lepszych" Jekatieriny Narazi (Teatr Studyjny w Łodzi, 2006). Była również współautorką, obok Wojciecha Pusia, projektu multimedialnego "Romantyczność" prezentowanego w Teatrze Polskim we Wrocławiu (2007). Instalacja wideo, na którą składał się kolaż obrazów i dźwięków, a towarzyszyły mu głosy aktorów czytających fragmenty romantycznych utworów i tekstów teoretycznych o epoce. W ten sposób twórcy projektu próbowali określić istotę romantycznego odbioru świata i zinterpretować ideę miłości romantycznej. Ostatnio na scenie wrocławskiego teatru pokazała spektakl "Samsara Disco" z wyjałowianymi z uczuć bohaterami (2009). Autorami scenariusza przygotowanego na motywach "Iwanowa" Antoniego Czechowa i "Życia owadów" Wiktora Pielewina byli Bartosz Frąckowiak i Agnieszka Olsten.

"(...) Olsten opowiada o goryczy, którą czuć u początku i końca miłości" – pisał Łukasz Drewniak. – "Bezcelowość rozpaczy bohaterów z powodu beznadziejności życia oddaje najmocniej nawet nie finałowa samobójcza śmierć wdowca Iwanowa, tylko świetnie mówione monologi wysuszonego na wiór rodzinnego bankruta Liebiediewa (...)" ("Dziennik - Gazeta Prawna" 2009, nr 231).

Nagrody:

• 2003 - Nagroda Teatralna marszałka województwa pomorskiego (z okazji Międzynarodowego Dnia Teatru) za debiut: reżyserię przedstawienia "Solo" Andrzeja Stasiuka w Teatrze Wybrzeże w Gdańsku.

Autor: Monika Mokrzycka-Pokora, maj 2008; aktualizacja: listopad 2009.

Historia przeglądania