ZOBACZ NAS 
2 września 2010

instytucje kultury w Polsce centra kultury muzea galerie filharmonie, opery, inne teatry i grupy teatralne biblioteki, zbiory, archiwa uczelnie artystyczne
Instytucje kultury polskiej na świecie
Instytuty Polskie inne instytucje

Wydawca:
Instytut Adama Mickiewicza
ul. Mokotowska 25
00-560 Warszawa
tel. (+48 22) 44 76 100
www.iam.pl 
o nas  zamów newsletter 
Teresa Murak
języki: polski  / english 
autor: Maryla Sitkowska
 

Urodzona 5 lipca 1949 roku na Lubelszczyźnie, mieszka w Warszawie.

Po ukończeniu średniej szkoły plastycznej i jednym roku historii sztuki na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, w 1970 wstąpiła na Wydział Malarstwa Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, który ukończyła pod kierunkiem prof. Jana Tarasina i Tadeusza Dominika w roku 1976. Już wiosną 1972 dokonała swego pierwszego "zasiewu" w łazience Dziekanki, gdzie wówczas mieszkała, rozpoczynając w ten sposób samodzielną karierę artystyczną.

Debiut artystki zbiegł się w czasie z rozkwitem poszukiwań neoawangardowych w Polsce i do końca lat 70. jej twórczość współtworzyła ten nurt. Wyróżniało ją, po pierwsze, oryginalne tworzywo, które do dziś stanowi "sygnaturę" Teresy Murak - rzeżucha (zarówno roślina, jak i ziarno). Po drugie, przyjęte przez artystkę ulotne formy akcji, performance, czy interwencji odpowiadały neoawangardowym hasłom utożsamienia procesu twórczego z procesem życia (symbolizowanym tu przez wegetację rośliny). Wreszcie - wielorakie odniesienia do przyrody, jej rytmów i przemian, a także akcenty odnoszące się wprost do inspiracji myślą Dalekiego Wschodu (tao) - czynią z Teresy Murak prekursorkę, przynajmniej na naszym gruncie, nurtu sztuki czerpiącej ze źródeł, penetrującej i łączącej nowymi ścieżkami z pozoru odległe światy natury i kultury. Wszystkie te cechy nosi najważniejsza praca wczesnego okresu - "Równowaga Balansu" z Sympozjum w Ubbeboda w Szwecji (1974), zarazem pierwsza z cyklu "rzeźb dla ziemi".

Sztukę Teresy Murak cechuje wierność kilku własnym, samodzielnie wypracowanym wątkom, niekiedy łączącym się i tworzącym spokrewnione formy. Wspomniane "zasiewy" dominowały do końca lat 70. Pierwotnie stanowiły element wczesnych interwencji, jak "Procesja" (Warszawa 1974), czy działaniach o charakterze sakralno-obrzędowym, jak "Wielkanocny dywan" i inne akcje w rodzinnych Kiełczewicach (od 1974). Sugestywnym wariantem "zasiewów" były czuwania artystki przy wschodzącej rzeżusze, których istotną, finalną częścią był jej fizyczny kontakt z "szatą" z rośliny, jak w "Przyjściu zieleni" w Galerii Repassage w Warszawie i "Lady's Smock" w Lublinie (obie realizacje z 1975). Czysto performerskie możliwości wykorzystania rzeżuchy odżyły w oryginalny sposób w końcu lat 80., kiedy artystka przebywała w wannie wypełnionej rozpulchnionym ziarnem aż do pojawienia się kiełków (Centrum Rzeźby Polskiej, Orońsko 1989, Galeria PS 1, Nowy Jork 1991). Barwa i faktura "dywanów" z roślin stanowią istotny czynnik formalno-estetyczny wielu innych dzieł Teresy Murak, również jej prac graficznych oraz rejestracji fotograficznych i filmowych.

Z kolei zainicjowany wspomnianą pracą z Ubbeboda cykl "rzeźb dla ziemi" w drugiej połowie lat 70. był kontynuowany w formie projektów "rzeźb kosmicznych". Ich zamysłem, najogólniej, była próba bezinteresownego (ich miejsca nie miały nawet być szerzej ujawnione) odwzorowania w ziemskiej mikroskali trajektorii ciał niebieskich, a szerzej - praw i sił rządzących kosmosem. Poszukiwania te zostały utrwalone w szkicach, a następnie cyklu rysunków (gwaszy) "Dla Ziemi" (od 1985) oraz w modelach gipsowych. W latach 90. odzywają się w coraz odważniejszych w skali, plenerowych realizacjach ziemnych, jak "Słońce wschodzi z ziemi" w Orońsku (1994-1995).

Na przełomie lat 70. i 80. ważne wydarzenia osobiste w życiu Teresy Murak (małżeństwo i liczne przeprowadzki, zakończone osiedleniem się na wsi, narodziny syna Mateusza 1 listopada 1979) zbiegły się z okresem stanu wojennego i zejściem życia artystycznego do katakumb. Dla artystki, choć uczestniczyła w ruchu niezależnych wystaw prywatnych i kościelnych, był to czas wyciszenia, zbierania sił do nowego etapu drogi twórczej. Metaforycznie zaczął się on od "rozczynów" i prac z materią czy to zmiecionego i "zarobionego" wodą kurzu (akcja podczas pleneru w Pontenano we Włoszech, lato 1985), czy to mułu (pierwsza instalacja z mułu rzecznego w styczniu 1986 w Lublinie), czy bagna, w którym jakby wbrew naturze gnicia i obumierania trwa walka o byt. Ładunek symboliczny zawarty w rozczynie chleba - metaforze niezwykle nośnej zarówno egzystencjalnie, jak i kulturowo - został wykorzystany w serii rytualnych performances (Galeria Moltkerei, Kolonia 1986). Pamiętnym połączeniem obu dychotomicznych wątków - rozczynu i mułu, początku i końca - była trwająca kilka dób akcja w lesie podczas Polsko-Norweskiego Sympozjum "Natura-Sztuka" w Lillehammer latem 1987 roku.

Pierwsza Komunia Mateusza w 1988 roku przyniosła - zbiegiem okoliczności i zawartych w tym okresie znajomości - odkrycie, który wyznaczyło kolejny wątek twórczości Teresy Murak. Stare, wytarte na wylot od półwiecznego używania ścierki, którymi zakonnice ścierały posadzki kościoła, zostały po raz pierwszy zaprezentowane jako obiekty na wystawie w Galerii Dziekanka w 1988 roku. W kolejnych realizacjach Teresa Murak łączyła "Ścierki wizytek" z innymi wątkami swej sztuki, jak w performance w galeriach Labirynt (Lublin 1988) i Moltkerei (Kolonia 1989), a następnie w akcji ulicznej podczas imprezy "Sztuka jako gest prywatny" w Koszalinie (1989), gdzie w dziurach ścierek dokonywała zasiewów. W łódzkim Hotelu Sztuki (1990) artystka dokonała syntezy "zasiewów", "rozczynów" (których materią był kurz zmieciony z kątów strychu) i "ścierek", a wszystko to spojone nieco diabolicznym w wyrazie rytuałem. W latach 90. artystka, sytuowana już w roli klasycznej reprezentantki neoawangardy, doczekała się uznania ze strony młodszego pokolenia, zainteresowanego występującymi w niej wątkami feministycznymi i elementami sztuki ciała.

Wybrane wystawy indywidualne:
  • 1972 - "Pierwszy zasiew", Dziekanka, Akademia Sztuk Pięknych, Warszawa;
  • 1974 - "Sculpture for Earth" ("Rzeźba dla Ziemi", Ubbeboda, Szwecja; "Dywan Wielkanocny", Kiełczewice; "Procesja", Warszawa;
  • "Przyjście zieleni", Repassage, Warszawa; "Rzeżucha", Galeria Labirynt, Lublin;
  • 1976 - "Zasiew 31 - kalendarz kobiety", Galeria Labirynt, Lublin;
  • 1981 - "Zasiew 30", GN, Warszawa;
  • 1986 - "Desire, Action, On a Vigil" ("Pragnienie, czynienie, czuwanie"), Moltkerei Werkstatt, Cologne;
  • 1988 - "Ścierki wizytek", Galeria Dziekanka, Warszawa;
  • 1989 - "Floor Cloths of the Visitation Nuns" (Ścierki wizytek), Moltkerei Wekstatt, Kolonia;
  • 1990 - "Ścierki wizytek", Galeria Wschodnia, Łódź;
  • 1992 - "Dla tych, którzy kochają wiatr - Życie według Jana Pawła II", Galeria Zachęta, Warszawa; "Teresa Murak", Galerie Faust Rosa Turetsky, Genewa;
  • 1994 - "Słońce wstaje z Ziemi", realizacja stała, Orońsko;
  • 1996 - "Sculpture for the Earth" ("Rzeźba dla Ziemi"), realizacja stała, Hoffmann Collection, Berlin;
  • 1998 - "Miejsce dla Astrei", Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, Warszawa;
  • 2002 - "Teresa Murak", wystawa stała, Hoffmann Collection, Berlin;
  • 2003-2004 - "Dzieła lęgną się w szczelinach rzeczywistości", "Lniany strumień", Warszawa;
  • 2004-2006 "Most - Rzeźba spotkań" nad Aleją Solidarności, work in progress, Warszawa.
Wybrane wystawy zbiorowe:
  • 1973 - 5. Biennale Form Przestrzennych, Galeria EL Elbląg; "Festiwal Teatru Otwartego", Wrocław;
  • 1974 - "Sympozjum sztuki - 100 dni", Ubbeboda (Szwecja);
  • 1976 - "For Example. The Choice of Attitudes" ("Na przykład. Wybór postaw"), Galeria Współczesna, Warszawa;
  • 1979 - "International Art Manifestation 'Works and Words' ", De Appel, Amsterdam;
  • 1982/83 - "2eme Convergence Jeune Expression", Grand Palais, Paryż;
  • 1983 - "The Sign of Cross" ("Znak krzyża"), Parafia Miłosierdzia Bożego, Warszawa;
  • 1987, 1989, 1993 - 2., 3., 5. Biennale Sztuki Nowej, Zielona Góra; "Natur - Kunst, Kunst - Natur", Lillehammer, Norwegia;
  • 1988 - "Sculpture in the Garden" (Rzeźba w ogrodzie), SARP, Warszawa;
  • 1989 - "Ressource Kunst", Künstlerhaus Bethanien, Berlin; Mücsarnok, Budapeszt;
  • 1990 Rauma Biennale Balticum '90, Rauma (Finlandia); Konstrukcja w procesie III, Łódź;
  • 1994 Ars erotica, Muzeum Narodowe, Warszawa; Oikós, Muzeum Okręgowe, Bydgoszcz;
  • 1996 "Kunst und Natur / Sztuka wobec natury", Ludwigshafen - Altenburg - Warszawa; "Despite / Difference. Polki", Herbert Read Gallery, Cantenbury;
  • 1997 "Art from Poland", Mücsarnok, Budapeszt;
  • 1998 "Body and the East - From the 1969s to the Present", Moderna Galerija, Ljubljana; Exit Gallery, Nowy Jork;
  • 1999 - "Moja sztuka jest Twoją sztuką", Otwarte Pracownie, Warszawa;
  • 1999-2000 - "Aspects - Positions", Fundació Joan Miró, Barcelona; City Gallery, Southampton; Museum;
  • 2000 - "Cracow Meetings" (Spotkania krakowskie), Bunkier Sztuki, Kraków;
  • 2001 - "Transcultural Vision 2", Hyde Park Art Center, Chicago; "Collection 4", Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, Warszawa;
  • 2004 -"Warszawa-Moskwa / Moskwa-Warszawa 1900-2000", Galeria Zachęta;
  • 2005 - "Egocentryczne, niemoralne, przestarzałe", Galeria Zachęta, Warszawa; "Warszawa-Moskwa / Moskwa-Warszawa 1900-2000", Państwowa Galeria Tretiakowska, Moskwa;
  • 2006 - "Ideal City - Invisible Cities" (Miasto Idealne - Miasta Niewidzialne), Zamość.
Autor: Maryla Sitkowska, Muzeum Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, styczeń 2003; aktualizacja: luty 2009

Historia przeglądania




OSTATNIO DODANE
Martha Argerich i Maria João Pires na festiwalu "Chopin i jego Europa"
30 sierpnia 2010
Przedstawienie "Wszystko o kobietach" w Teatrze Capitol
wrzesień 2010
Andrzej Sosnowski
Złotego Lwa za najlepszy pokaz narodowy 12. Międzynarodowego Biennale Architektury otrzymało Królestwo Bahrajnu za wystawę prezentującą pracę "Bahrain Urban Research Team".
Polską prezydencję w Radzie Unii Europejskiej 1 lipca 2011 zainauguruje włączenie specjalnej iluminacji Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie.
Światowej sławy pianista jazzowy i kompozytor Chick Corea wystąpi w listopadzie w Zabrzu. Będzie to jedyny koncert artysty w Polsce.
Trzy pierwsze Kostki Poezji - granitowo-szklana instalacja przestrzenna z wygrawerowanymi wierszami Krzysztofa Kamila Baczyńskiego - pojawią się wkrótce w Tychach, na gruntownie odnowionym placu noszącym imię poety.
Około 200 aktorów wystąpi w serialu TVP "1920. Biało-czerwone", przedstawiającym jeden z najważniejszych momentów w dziejach Polski - walkę o niepodległość w 1920 roku.
W poniedziałek, 20 września, oficjalne otwarcie pierwszej w Polsce areny Euro 2012 - Stadionu Miejskiego w Poznaniu uświetni koncert Stinga z towarzyszeniem Royal Philharmonic Concert Orchestra pod dyrekcją Stevena Mercuria.
Album sopranistki Aleksandry Kurzak, barytona Mariusza Kwietnia i pianisty Nelsona Goernera z nagraniem kompletu pieśni Fryderyka Chopina został wyróżniony we wrześniowym numerze BBC Music Magazine. Płyta została wydana przez Narodowy Instytut Fryderyka Chopina w serii "Real Chopin".
Koncerty oraz spektakle performance w wykonaniu przedstawicieli norweskiej sztuki awangardowej i eksperymentalnej znalazły się w programie 3. edycji Avant Art Festival, która odbędzie się na przełomie września i października we Wrocławiu.
17 października w Muzeum Narodowym w Poznaniu odbędzie się pierwszy publiczny pokaz odzyskanego po kradzieży obrazu Claude'a Moneta "Plaża w Pourville". Skradziony 10 lat temu obraz wrócił do muzeum w styczniu 2010 roku.
Książka "Jan Karski" Yannica Haenela, która wywołała we Francji dyskusję dotyczącą ograniczeń fikcji literackiej oraz sprowokowała polemikę autora z Claudem Lanzmannem - twórcą filmu "Szoah" - trafi do polskich księgarń w połowie września.
12 września o godz. 18.00 w Sali Wielkiej Zamku Królewskiego w Warszawie odbędzie się ostatni koncert z cyklu "Chopin 1810-2010". Impresje jazzowe na temat Chopina zaprezentują polscy pianiści Adam Makowicz i Artur Dutkiewicz.
Galerię Osobowości Warszawskiej Kultury XX wieku, czyli 25 kolorowych portretów wybitnych warszawiaków, m.in. Hanki Ordonówny, Czesława Niemena, Jeremiego Przybory i Leopolda Tyrmanda, odsłonięto we 31 sierpnia w Warszawie. Malowidła usytuowane są wzdłuż Trasy Łazienkowskiej, w pobliżu siedziby Głównego Urzędu Statystycznego.
Norweski trębacz, kompozytor i producent muzyczny Nils Petter Movaer oraz polsko-skandynawska grupa Tomasz Stańko Nordic Quintent będą gwiazdami pierwszej edycji Nordland Art Festiwal, który odbędzie się w październiku w Łodzi.
Studio Architektoniczne Kwadrat z Gdyni zostało zwycięzcą międzynarodowego konkursu na projekt koncepcji architektonicznej Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku. Na konkurs wpłynęło prawie 130 prac z kilkudziesięciu krajów z całego świata. Budowa rozpocznie się w 2012 roku. Uroczyste otwarcie obiektu planowane jest na 1 września 2014.
Po trwającym cztery lata remoncie ponownie otwiera się Galeria Sztuki Polskiej XIX wieku w Sukiennicach. Uroczysta inauguracja dla publiczności nastąpi w dniach 3-5 września 2010.
© Copyright by Instytut Adama Mickiewicza. Wszelkie prawa - jeśli nie zaznaczono odrębnie - w tym prawa autorów i wydawcy zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów i innych materiałów zamieszczonych na stronie www.culture.pl
jest bez zgody wydawcy zabronione.
www.culture.pl ISSN 1734-0624 Nr 3166 | www.iam.pl
realizacja: www.ornak.pl | grafika: Marek K. Zalejski
MAPA WITRYNY