Dyrygent, kompozytor i pianista, urodzony 9 kwietnia 1936 w Grodnie.

Studiował kompozycję pod kierunkiem Piotra Perkowskiego (dyplom w 1962), grę na fortepianie u Jerzego Lefelda (dyplom w 1964) oraz dyrygenturę w klasie Bogusława Madeya (dyplom w 1969) w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Warszawie.

Jest laureatem wielu konkursów muzycznych: Ogólnopolskiego Konkursu Pianistycznego im. Ignacego Jana Paderewskiego w Bydgoszczy (1961, I nagroda), Ogólnopolskiego Konkursu Improwizatorskiego w Katowicach (1962, I nagroda), Konkursu Kompozytorskiego im. Artura Malawskiego w Krakowie oraz Konkursu Kompozytorskiego im. Grzegorza Fitelberga w Katowicach. W latach 1970-72 był dyrygentem w Teatrze Wielkim w Warszawie, gdzie na Małej Scenie zrealizował prapremierowe spektakle: "Małego księcia" Zbigniewa Bargielskiego, "Julii i Romea" Bernadetty Matuszczak oraz "Baletów polskich" do muzyki Witolda Lutosławskiego, Zbigniewa Turskiego, Krzysztofa Pendereckiego i własnego utworu "Metafrazy" (1971). W 1972 stanął na czele zespołu wyłonionego z Warszawskiej Opery Kameralnej, który, od 1973 pod nazwą Polska Orkiestra Kameralna, zyskał międzynarodowy rozgłos. Zespół ten w 1984 przekształcił się w orkiestrę Sinfonia Varsovia. W 1973 podjął współpracę z Wielką Orkiestrą Symfoniczną Polskiego Radia, z którą odbył tournées m.in. po Austrii, a w 1974 i 1976 - po Stanach Zjednoczonych. W latach 1975-77 stał na jej czele jako pierwszy dyrygent i kierownik artystyczny.

Sukcesy odniesione podczas pierwszego tournée z Polską Orkiestrą Kameralną w 1977, zwłaszcza w Anglii, zaowocowały kontraktem na nagrania płytowe w firmie EMI i licznymi występami z orkiestrami brytyjskimi, m.in. z London Symphony Orchestra, London Philharmonic Orchestra, English Chamber Orchestra, Scottish Chamber Orchestra, BBC Philharmonic Orchestra, Philharmonia Orchestra, Royal Liverpool Philharmonic Orchestra. Występował również gościnnie z takimi orkiestrami jak Israel Chamber Orchestra, Los Angeles Chamber Orchestra, Tokyo Metropolitan Symphony Orchestra, Orchestre National de France, Sydney Symphony Orchestra, Calgary Symphony Orchestra, Buffalo Symphony Orchestra, Indianapolis Symphony Orchestra. W 1979 wystąpił z Polską Orkiestrą Kameralną w Carnegie Hall w Nowym Jorku, w 1981 odbył z nią kolejne wielkie tournée koncertowe po Japonii, Australii, Nowej Zelandii, Stanach Zjednoczonych i Niemczech. W latach 1983-93 stał na czele BBC Scottish Symphony Orchestra w Glasgow. Z zespołem tym koncertował także w Polsce - w Krakowie, Wrocławiu, Bydgoszczy i w Warszawie, również - dwukrotnie - na Festiwalu "Warszawska Jesień": w 1985 (z utworami m.in. Iannisa Xenakisa, Igora Strawińskiego, Zbigniewa Penherskiego) oraz w 1987 (wykonano m.in. kompozycje Augustyna Blocha, Witolda Lutosławskiego, Arvo Pärta). W 1990 debiutował na koncertach BBC Proms w Royal Albert Hall w Londynie. Podjął też współpracę z English National Opera, z którą przygotował premiery "Don Giovanniego" Wolfganga Amadeusa Mozarta (w 1991) i "Zemsty nietoperza" Johanna Straussa (w 1993).

Jerzy Maksymiuk jest wybitnym promotorem muzyki współczesnej. Przez wiele lat współtworzył Festiwal "Warszawska Jesień", jako członek Komisji Repertuarowej. Z jego inicjatywy powstało wiele utworów dla Polskiej Orkiestry Kameralnej.

Jego działalność w Wielkiej Brytanii, wysoko ceniona przez krytykę, przyniosła mu tytuły: w 1990 - doctora honoris causa Strathclyde University w Glasgow i dwukrotnie laureata Gramophone Award: w 1993 - za "The Confession of Isobel Gowdie" Jamesa MacMillana (EMI) oraz w 1995 - za "II" i "III Koncert fortepianowy" Nikołaja Medtnera (Hyperion). W 1993 otrzymał honorowy tytuł Conductor Laureate BBC Scottish Symphony Orchestra. W Polsce jego nagrania wielokrotnie otrzymywały Nagrodę Fryderyka: 1996 - za album nagrany z Polską Orkiestrą Kameralną, 2002 - za album "Fryderyk Chopin - Wydanie Narodowe", 2003 - dwie nagrody w kategoriach: Muzyka Współczesna i Najwybitniejsze Nagrania Muzyki Polskiej za album z muzyką Henryka Mikołaja Góreckiego, 2004 - za album z muzyką Witolda Lutosławskiego.

Ponadto został uhonorowany m.in. Nagrodą Prezesa Rady Ministrów za twórczość dla dzieci i młodzieży (1971), Nagrodą Przewodniczącego Komitetu ds. Radia i Telewizji (1976), Nagrodą Ministra Spraw Zagranicznych (1979), Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (1998), Złotym Medalem "Zasłużony Kulturze - Gloria Artis" (2005), Diamentową Batutą Polskiego Radia (2006), Nagrodą "SuperWiktora" (2007).

Świetna kariera dyrygencka Jerzego Maksymiuka związana jest przede wszystkim z Polską Orkiestrą Kameralną, którą Maksymiuk prowadził od początku jej powstania w roku 1972. Ten zespół dwudziestu czterech instrumentalistów smyczkowych doprowadził na szczyty perfekcji wykonawczej i nadał mu niepowtarzalną indywidualność artystyczną. O pracy Maksymiuka z Polską Orkiestrą Kameralną krążyły legendy. Był szefem niezwykle wymagającym i zmuszał każdego muzyka do nieustannej pracy na najwyższych obrotach. Członków orkiestry nie spełniających jego oczekiwań wymieniał bez skrupułów. Próbom nie było końca. Kiedy jednak zespół zaczął występować publicznie wzbudził sensację. Maksymiuk zaproponował nową jakość stylistyczną i brzmieniową. Szczególną uwagę zwrócił na artykulację, przez co brzmienie orkiestry radykalnie odświeżył, nadał mu nadzwyczajną ruchliwość, przejrzystość i plastyczność. Zindywidualizował brzmienie zespołu: każdy instrument był w obrazie dźwiękowym ważny i miał swoją rolę do spełnienia. Zerwał z tradycyjnym frazowaniem wykształconym w epoce romantyzmu, zrewolucjonizował dynamikę. A przede wszystkim zaszokował szybkimi tempami, które doprowadził do granic możliwości wykonawczych.

Polska Orkiestra Kameralna była standardową orkiestrą smyczkową, muzycy grali w niej na zwykłych instrumentach, ale nowa estetyka Maksymiuka zmierzała w kierunku tak zwanego autentycznego wykonawstwa, które stawiało sobie za cel odtworzenie oryginalnych stylów wykonawczych z odpowiednich epok. Dzisiaj jest to ważna dziedzina życia muzycznego na całym świecie, wówczas - na początku lat siedemdziesiątych XX wieku - podejmowano wciąż próby nawiązania do autentycznej praktyki wykonawczej muzyki dawnej. Ogromnne sukcesy odnosiła Academy of St. Martin in the Fields pod kierunkiem Neville'a Marrinera, zespół analogiczny do Polskiej Orkiestry Kameralnej, który był dla Maksymiuka wzorem. Rozgłos w kraju przyniósł Polskiej Orkiestrze Kameralnej koncert w Filharmonii Narodowej w roku 1973. Rewelacją okazało się zwłaszcza wykonanie XVII-wiecznej kompozycji "Tamburetta" Adama Jarzębskiego. Niezwykłe i wówczas wysoce kontrowersyjne były interpretascje dzieł Mozarta. Specjalnością orkiestry Maksymiuka stała się szybko muzyka Vivaldiego. Wkrótce Polska Orkiestra Kameralna zyskała sławę międzynarodową, a jej dowodem było rozpoczęcie całej serii nagrań dla czołowej firmy europejskiej EMI. Na jej płytach znalazły się nagrania zarówno pozycje europejskiego repertuaru różnych epok - utwory Vivaldiego z "Porami roku" na czele, Mozarta czy Rossiniego, jak i dzieła kompozytorów polskich: Jarzębskiego, Janiewicza, Bairda i Góreckiego. Maksymiuka i jego orkiestrę komplementował sam Neville Marriner. W 1979 roku Polska Orkiestra Kameralna wystąpiła w słynnej Carnegie Hall w Nowym Jorku.

W roku 1983 Jerzy Maksymiuk został szefem BBC Scottish Symphony Orchestra w Glasgow, rok później Polska Orkiestra Kameralna rozrosła się i zmieniła nazwę na Sinfonia Varsovia, a na jej czele stanął Yehudi Menuhin. Maksymiuk występował z tym starym-nowym zespołem tylko sporadycznie. Na pytanie dlaczego porzucił swój zespół odpowiedział w wywiadzie dla magazynu "Studio":

"Nie można było pracować dłużej tak intensywnie. Zresztą, jak się jest zbyt długo z tymi samymi ludźmi, to zaczyna się dziać coś złego. Poza tym repertuar kameralny jest ograniczony. Ciągle proszono mnie o serenady Czajkowskiego i Dworzaka, "Wariacje" Brittena i "Divertimento" Bartóka. Graliśmy te utwory znakomicie, każda nuta była naprawdę moja, ale jak długo można robić to samo? Teraz jestem symfonikiem, nie kameralistą" ("Studio" 1992 nr 1).

Ważniejsze kompozycje:

• Muzyka do filmu "Czarne skrzydła" w reż. Ewy i Czesława Petelskich (1962)
• "Trio smyczkowe" (1966)
• "Poziom II" na głos żeński i zespół kameralny (1966)
• "Continuum" na fortepian (1966)
• Muzyka do filmu "Don Gabriel" w reż. Ewy i Czesława Petelskich (1966)
• Muzyka do filmu "Dwa roczniki" w reż. Jerzego Dmowskiego (1966)
• "Epizody" na orkiestrę kameralną (1967)
• "Divertimento" na orkiestrę (1967)
• Muzyka do filmu "Cześć, kapitanie" w reż. Ewy i Czesława Petelskich (1967)
• Muzyka do filmu "Duch z Canterville" w reż. Ewy i Czesława Petelskich (1967)
• Muzyka do filmu "Wycieczka w nieznane" w reż. Jerzego Ziarnika (1967)
• Muzyka do filmu "Kwestia sumienia" w reż. Ewy i Czesława Petelskich (1967)
• Muzyka do filmu "Tortura nadziei" w reż. Ewy i Czesława Petelskich (1967)
• Muzyka do filmu "Pchła szachrajka" w reż. Zofii Ołdak (1967)
• Muzyka do filmu "Weekend" w reż. Bogdana Nowickiego (1967)
• Muzyka do filmu "Spacer wśród chmur" w reż. Janusza Kidawy (1967)
• Muzyka do filmu "Bądź przez pół godziny Polakiem" w reż. Włodzimierza Pomianowskiego (1967)
• Muzyka do filmu "Anioły z Bizancjum" w reż. Aleksandry Jaskólskiej (1967)
• Muzyka do filmu "Białe góry" w reż. Kazimierza Muchy (1967)
• Muzyka do filmu "Mazur kajdaniarski" w reż. Andrzeja Szczygła (1967)
• Muzyka do filmu "Jan Henryk Dąbrowski" w reż. Krystyny Dobrowolskiej (1967)
• Muzyka do filmu "O rewolucji niech mówią plakaty" w reż. Kazimierza Muchy (1967)
• Muzyka do filmu "Zamech" w reż. Jerzego Jaraczewskiego (1967)
• Muzyka do filmu "Zakopane x 3" w reż. Sergiusza Sprudina (1967)
• "Momenti" na orkiestrę kameralną (1968)
• "Mouvements I-III" na 2 fortepiany i 2 perkusje (1968)
• "Fortuna fortes adiuvant" na chór dziecięcy i 2 orkiestry (1968)
• Muzyka do filmu "Zaliczenie" w reż. Krzysztofa Zanussiego (1968)
• Muzyka do filmu "Herold" w reż. Bohdana Kosińskiego (1968)
• Muzyka do filmu "Letni koncert" w reż. Krystyny Dobrowolskiej (1968)
• Muzyka do filmu "Plakat wielkich idei" w reż. Kazimierza Muchy (1968)
• Muzyka do filmu "W zaklętym kręgu" w reż. Jerzego Ziarnika (1968)
• Muzyka do filmu "Rzeczna" w reż. Ireny Kamieńskiej (1968)
• Muzyka do filmu "Protest 68" w reż. Krzysztofa Gradowskiego (1968)
• Muzyka do filmu "Gienek" w reż. Jana Łomnickiego (1968)
• Muzyka do filmu "273 dni poniżej zera" w reż. Jerzy Bossaka (1968)
• "Capriccio" na 6 skrzypiec i wiolonczelę lub kontrabas (1969)
• "Impromptus II" na flet, skrzypce, altówkę, wiolonczelę i fortepian (1969)
• "Harmonia nattura" na chór i zespół instrumentalny (1969)
• Muzyka do filmu "Jarzębina czerwona" w reż. Ewy i Czesława Petelskich (1969)
• Muzyka do filmu "Podróżni jak inni" w reż. Wojciecha Marczewskiego (1969)
• Muzyka do filmu "Zwei Stimmen" w reż. Tadeusz Makarczyńskiego (1969)
• Muzyka do filmu "Cracovia" w reż. Władysława Forberta (1969)
• Muzyka do filmu "Wrocławska opowieść" w reż. Witolda Lesiewicza (1969)
• Muzyka do filmu "I taka jest Warszawa" w reż. Krystyny Dobrowolskiej (1969)
• Muzyka do filmu "Toast" w reż. Jana Łomnickiego (1969)
• Muzyka do filmu "Kilińszczacy" w reż. Jerzego Ziarnika (1969)
• Muzyka do filmu "Polonez" w reż. Krzysztofa Gradowskiego (1969)
• "Metafory" na orkiestrę (1970)
• "L’action" na orkiestrę (1970)
• Muzyka do filmu "Tak się zaczęło" w reż. Bohdana Kosińskiego (1970)
• "Capriccio" na 6 skrzypiec i wiolonczelę lub kontrabas (1970)
• Muzyka do filmu "Najlepszy kolega" w reż. Andrzeja Trzos-Rastawieckiego (1970)
• Muzyka do filmu "Pan Dodek" w reż. Jana Łomnickiego (1970)
• Muzyka do filmu "Pułapka" w reż. Andrzeja J. Piotrowskiego (1970)
• Muzyka do filmu "Ziarno" w reż. Krzysztofa Raynocha (1970)
• Muzyka do filmu "Palić czy nie palić" w reż. Jana Tkaczyka (1970)
• Muzyka do filmu "Fakty i ludzie" w reż. Roberta Stando (1970)
• Muzyka do filmu "Poznań 1939-42" w reż. Antoniego Staśkiewicza (1970)
• Muzyka do filmu "Dwaj żołnierze" w reż. Krzysztofa Gradowskiego (1970)
• Muzyka do filmu "Champion" w reż. Andrzeja Trzos-Rastawieckiego (1970)
• Muzyka do filmu "Oczami przyjaciół" w reż. Ludwika Perskiego i Leonida Machnacza (1970)
• Muzyka do filmu "Młodzi z Brzózy" w reż. Danuty Halladin (1970)
• Muzyka do filmu "Do kroniki Krakowa" w reż. Mariana Duszyńskiego (1970)
• Muzyka do filmu "Martwa natura" w reż. Marka Wortmana (1970)
• Muzyka do filmu "Godzina 11:15" w reż. Ludwika Perskiego (1970)
• Muzyka do filmu "Losy zamku, losy kraju" w reż. Ludwika Perskiego (1970)
• Muzyka do filmu "Funkcja" w reż. Jerzego Jaraczewskiego (1970)
• Muzyka do filmu "Pegeerowcy" w reż. Krystyny Gryczełowskiej (1970)
• Muzyka do filmu "Pory roku" w reż. Jana Łomnickiego (1970)
• Muzyka do filmu "Wszystkie nasze końskie sprawy" w reż. Jana Łomnickiego (1970)
• Muzyka do filmu "Polak jako taki" w reż. Jana Łomnickiego (1970)
• Muzyka do filmu "Pamięć" w reż. Jana Łomnickiego (1970)
• Muzyka do filmu "Polska przemienionych kołodziejów" w reż. Jana Łomnickiego (1970)
• "Animacje II" na skrzypce i fortepian (1971)
• "Metafrazy", balet (1971)
• "Decet" na zespół instrumentalny (1971)
• Muzyka do filmu "Obcy w lesie" w reż. Sylwestera Szyszko (1971)
• Muzyka do filmu "Figurki z saskiej porcelany" w reż. Krystyny Dobrowolskiej (1971)
• Muzyka do filmu "Degustacja" w reż. Jana Janczaka (1971)
• Muzyka do filmu "Myszka" w reż. Stefana Janika (1971)
• Muzyka do filmu "Bachleda" w reż. Zbigniewa Raplewskiego (1971)
• Muzyka do filmu "Kowal z Gutanowa" w reż. Włodzimierza Pomianowskiego (1971)
• Muzyka do filmu "Maraton" w reż. Tadeusza Makarczyńskiego (1971)
• Muzyka do filmu "Osadnicy" w reż. Ewy Kruk (1971)
• Muzyka do filmu "Sceny z życia kapitana" w reż. Marii Kwiatkowskiej (1971)
• Muzyka do filmu "Wznoszę pomnik" w reż. Jerzego Jaraczewskiego (1971)
• Muzyka do filmu "Jacy będziemy" w reż. Jerzego Kadena (1971)
• Muzyka do filmu "U progu nowej ery" w reż. Jerzego Kadena (1971)
• "Habrokomes i Antia", balet (1972)
• "In medio vero omnium resident sol", balet (1972)
• Muzyka do filmu "Opowieść" w reż. Marka Wortmana (1972)
• Muzyka do filmu "Kopernik" w reż. Ewy i Czesława Petelskich (1972)
• Muzyka do filmu "Sierra Costa Lima" w reż. Józefa Bakalarskiego (1972)
• Muzyka do filmu "Biało-czerwona na Huascaran" w reż. Józefa Bakalarskiego (1972)
• Muzyka do filmu "Gdynia 72" w reż. Sergiusza Sprudina (1972)
• Muzyka do filmu "Antonio Gaudi" w reż. Juliusza Janickiego (1972)
• Muzyka do filmu "Fundamenty" w reż. Jerzego Jaraczewskiego (1972)
• Muzyka do filmu "Czas żywych" w reż. Jerzego Jaraczewskiego (1972)
• Muzyka do filmu "Pochód" w reż. Tadeusza Makarczyńskiego (1972)
• Muzyka do filmu "Jerzy Krawczyk: 1921-1969" w reż. Kazimierza Muchy (1972)
• Muzyka do filmu "Ciemna rzeka" w reż. Sylwestera Szyszko (1973)
• Muzyka do filmu "Sanatorium pod Klepsydrą" w reż. Wojciecha Jerzego Hasa (1973)
• Muzyka do filmu "Zasieki" w reż. Andrzeja J. Piotrowskiego (1973)
• Muzyka do filmu "Z dziejów walk Batalionów Chłopskich" w reż. Zygmunta Adamskiego (1973)
• Muzyka do filmu "Pasowani" w reż. Mariana Duszyńskiego (1973)
• Muzyka do filmu "Harcerze Śląscy" w reż. Antoniego Staśkiewicza (1973)
• Muzyka do filmu "Trudne powroty" w reż. Marka Wortmana (1973)
• Muzyka do filmu "Plac Zamkowy nr 4" w reż. Ludwika Perskiego (1973)
• Muzyka do filmu "Droga do pacjenta" w reż. Krzysztofa Gradowskiego (1973)
• Muzyka do filmu "Gniazdo" w reż. Jana Rybkowskiego (1974)
• Muzyka do filmu "Nicponie" w reż. Leokadii Migielskiej (1974)
• Muzyka do filmu "Kalendarz warszawski" w reż. Tadeusza Makarczyńskiego (1974)
• Muzyka do filmu "Kazimierz Wielki" w reż. Ewy i Czesława Petelskich (1975)
• Muzyka do filmu "Trzy kolekcje" w reż. Ireny Kamieńskiej (1975)
• "Ballada" na smyczki (1978)
• Muzyka do filmu "... Gdziekolwiek jesteś, Panie Prezydencie ..." w reż. Andrzeja Trzos-Rastawieckiego (1978)
• Muzyka do filmu "Bilet powrotny" w reż. Ewy i Czesława Petelskich (1978)
• Muzyka do filmu "Próba ognia i wody" w reż. Włodzimierza Olszewskiego (1978)
• Muzyka do filmu "Sto koni do stu brzegów" w reż. Zbigniewa Kuźmińskiego (1978)
• Muzyka do filmu "Biostymulacja" w reż. Wacława Florkowskiego (1978)
• Muzyka do filmu "Na własną prośbę" w reż. Ewy i Czesława Petelskich (1979)
• Muzyka do filmu "Strachy" w reż. Stanisława Lenartowicza (1979)
• Muzyka do filmu "Śnić we śnie" w reż. Janusza Nasfetera (1979)
• Muzyka do filmu "Opowieść o zwyczajnym mieście" w reż. Tadeusza Makarczyńskiego (1979)
• Muzyka do filmu "Urodziny młodego warszawiaka" w reż. Ewy i Czesława Petelskich (1980)
• Muzyka do filmu "Bołdyn" w reż. Ewy i Czesława Petelskich (1981)
• Muzyka do filmu "Nieciekawa historia" w reż. Wojciecha Jerzego Hasa (1982)
• Muzyka do filmu "Popielec" w reż. Ryszarda Bera (1982)
• Muzyka do filmu "Pastorale heroica" w reż. Henryka Bielskiego (1983)
• Muzyka do filmu "Kamienne tablice" w reż. Ewy i Czesława Petelskich (1983)
• Muzyka do filmu "Szkoda twoich łez" w reż. Stanisława Lenartowicza (1983)
• Muzyka do filmu "Pismak" w reż. Wojciecha Jerzego Hasa (1984)
• Muzyka do filmu "Kim jest ten człowiek" w reż. Ewy i Czesława Petelskich (1984)
• "Zaświt" na głos i zespół instrumentalny (1998)
• "Arbor vitae", oratorium na głosy solowe, chór i orkiestrę (2002, 2006)
• "Intermezzo pastorale" na orkiestrę (2002, 2006)
• "Czerwony księżyc", cykl pieśni na sopran i orkiestrę (2004)
• "Szepty i krzyk marzeń" na wiolonczelę solo i orkiestrę kameralną (2005)
• "Koncert na dwoje skrzypiec" (2006)
• "Preludia" na fortepian (2006)
• "Cztery kolory" na dwoje skrzypiec i orkiestrę (2006)
• "Norwidiana", poemat symfoniczny na 2 soprany, mezzosopran i orkiestrę (2008)

Autor: Małgorzata Kosińska, Polskie Centrum Informacji Muzycznej, Związek Kompozytorów Polskich, czerwiec 2002; aktualizacja: grudzień 2008

Historia przeglądania