Kompozytor i pedagog, urodzony 6 grudnia 1933 w Czernicy k. Rybnika.

Regularną naukę muzyki rozpoczął w 1952 w Średniej Szkole Muzycznej w Rybniku na wydziale instruktorsko-pedagogicznym. Następnie studiował kompozycję w klasie Bolesława Szabelskiego w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Katowicach (1955-60). 27 lutego 1958 odbył się koncert kompozytorski Góreckiego, pierwszy w historii tej uczelni studencki koncert monograficzny - wykonano wówczas po raz pierwszy pięć jego utworów, m.in. I wersję "Pieśni o radości i rytmie" op. 7 na dwa fortepiany i orkiestrę kameralną (1956) oraz "Koncert na pięć instrumentów i kwartet smyczkowy" op. 11 (1957). W tym samym roku zadebiutował na II Międzynarodowym Festiwalu Muzyki Współczesnej "Warszawska Jesień", gdzie wykonano jego "Epitafium" op. 12 na chór mieszany i zespół instrumentalny (1958). Dzięki temu utworowi Górecki zyskał opinię jednego z najbardziej radykalnych kompozytorów awangardowych w Polsce. W 1960 ukończył studia, otrzymując dyplom z najwyższym odznaczeniem. Tego samego roku jego "Monologhi" op. 16 na sopran i trzy grupy instrumentalne (1960) zdobyły I nagrodę na Konkursie Młodych Kompozytorów Związku Kompozytorów Polskich. 21 września 1960 na IV Festiwalu "Warszawska Jesień" zostały zaprezentowane "Scontri" op. 17 na orkiestrę (1960), wywołując duże poruszenie wśród audytorium. W 1961 Górecki działał na polu muzycznym w Paryżu, gdzie jego I Symfonia "1959" op. 14 (1959) zdobyła I nagrodę na II Biennale Młodych. W stolicy Francji spotkał się również z Pierrem Boulezem, a w Kolonii - z Karlheinzem Stockhausenem.

Od 1965 Górecki pracował w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Katowicach, od 1968 - jako wykładowca, od 1972 - na stanowisku docenta, uczył czytania partytur, instrumentacji i kompozycji. W latach 1973-74, dzięki pomocy Deutscher Akademischer Austauschdienst, przebywał w Berlinie. W 1975 został rektorem katowickiej uczelni muzycznej i pełnił tę funkcję przez cztery lata. W 1977 otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego. Jego studentami byli m.in.: Eugeniusz Knapik, Andrzej Krzanowski, Rafał Augustyn. Lata te przyniosły Góreckiemu wiele sukcesów na polu muzyki: w 1967 jego "Refren" op. 21 na orkiestrę (1965) zajął III miejsce na Międzynarodowej Trybunie Kompozytorów UNESCO w Paryżu, w 1968 "Kantata" op. 26 na organy (1968) zdobyła I nagrodę na Szczecińskim Konkursie Kompozytorskim, w 1973 "Ad Matrem" op. 29 na sopran solo, chór mieszany i orkiestrę (1971) uzyskała I nagrodę na Międzynarodowej Trybunie Kompozytorów UNESCO w Paryżu. Ponadto Górecki otrzymał: Nagrodę Muzyczną Województwa Katowickiego (1958 i 1975), Nagrody Ministra Kultury i Sztuki (III stopnia - 1965, I stopnia - 1969 i 1973), Nagrody Państwowe I stopnia (1967, 1970), Nagrodę Związku Kompozytorów Polskich (1970), Nagrodę Komitetu do Spraw Radia i Telewizji (1974), Nagrodę Ministra Spraw Zagranicznych (1992), Złoty Krzyż Legii Honorowej Związku Narodowego Polski w Stanach Zjednoczonych (1994), Nagrodę TV Polonia (1995), Award of Highest Honor Uniwersytetu Soka w Tokio (1996), Nagrodę "Totus", przyznaną przez Fundację Nowego Tysiąclecia Episkopatu Polski (2002), Nagrodę Muzyczną Polskiego Radia (2003), Nagrodę "Lux ex Silesia" ("Światło ze Śląska"), której fundatorem był abp Damian Zimoń, metropolita katowicki (2003), Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (2003), najwyższe odznaczenie papieskie - Order Świętego Grzegorza Wielkiego (2009). Kompozytor jest doktorem honoris causa Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie (1993), Uniwersytetu Warszawskiego (1994), Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie (2000), Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego (2004), Akademii Muzycznej w Katowicach (2004), Akademii Muzycznej w Krakowie (2008), a także Uniwersytetu Katolickiego w Waszyngtonie, Uniwersytetu Michigan w Ann Arbor, Uniwersytetu Victoria w Victorii i Uniwersytetu w Montrealu.

Ożenił się z pianistką Jadwigą Rurańską i ma dwoje dzieci: córka Anna jest pianistką, a syn Mikołaj - kompozytorem.

Fragment partytury "3 Symfonii"

Henryk Mikołaj Górecki rozpoczynał swoją kompozytorską karierę jako skrajny awangardzista. Jego utwór "Scontri", wykonany po raz pierwszy na Międzynarodowym Festiwalu Muzyki Współczesnej "Warszawska Jesień" w 1960 roku, był wyzwaniem dla słuchaczy i ze swoimi szokującymi nowoczesnością brzmieniami stał się symbolem polskiej awangardy muzycznej. W 1976 roku Górecki rzucił nowe wyzwanie: w 3. Symfonii "Symfonii pieśni żałosnych", wykonanej również na "Warszawskiej Jesieni", przeszedł na pozycje radykalnie odmienne, upraszczając swój język i redukując środki wyrazu. Jedni okrzyczeli go geniuszem, inni uznali za dyletanta. Kompozytor pozostałby jednak jednym z wielu "nawróconych" na tradycję awangardzistów, gdyby nie niezwykłe wydarzenia, które miały miejsce szesnaście lat później. W 1992 roku "3. Symfonia" trafia na pierwsze miejsca amerykańskich i angielskich list przebojów, a o Góreckim mówi cały świat. Sprawiła to płyta amerykańskiej firmy Elektra Nonesuch z nagraniem "3. Symfonii" w wykonaniu amerykańskiej śpiewaczki Dawn Upshaw i zespołu London Sinfonietta pod batutą mało znanego dyrygenta Davida Zinmana. Angielskie radio "Classic FM" na żądanie słuchaczy nadawało fragmenty utworu Góreckiego na okrągło. Słuchali "3. Symfonii" melomani i ludzie niemający na codzień nic wspólnego z muzyką poważną, młodzież i kierowcy długodystansowych ciężarówek. Górecki ze swoją prostą, ale żarliwą muzyką trafił do nich wszystkich, odsłaniając świat najbardziej podstawowych emocji.

Ważniejsze kompozycje:

• "Cztery preludia" op. 1 na fortepian (1955)
• "Toccata" op. 2 na dwa fortepiany (1955)
• "Trzy pieśni" op. 3 na głos średni i fortepian (1956)
• "Wariacje" op. 4 na skrzypce i fortepian (1956)
• "Quartettino" op. 5 na dwa flety, obój i skrzypce (1956)
• "Sonatina w jednej części" op. 8 na skrzypce i fortepian (1956)
• "Z ptasiego gniazda" op. 9a na fortepian (1956)
• "Kołysanka" op. 9 na fortepian (1956, 1980)
• "Dwie pieśni do słów Federico Garcii Lorci" op. 42 na głos średni i fortepian (1956, 1980)
• "Sonata na fortepian nr 1" op. 6 (1956, 1990)
• "Utwory różne" op. 52 na fortepian (1956-61,19)
• "Sonata na dwoje skrzypiec" op. 10 (1957)
• "Koncert na pięć instrumentów i kwartet smyczkowy" op. 11 (1957)
• "Epitafium" op. 12 na chór mieszany i zespół instrumentalny (1958)
• "Pięć utworów" op. 13 na dwa fortepiany (1959)
• Symfonia nr 1 "1959" op. 14 na orkiestrę smyczkową i perkusję (1959)
• "Trzy diagramy" op. 15 na flet solo (1959)
• "Pieśni o radości i rytmie" op. 7 na dwa fortepiany i orkiestrę kameralną (1959-60,19)
• "Monologhi" op. 16 na sopran i trzy grupy instrumentów (1960)
• "Scontri" op. 17 na orkiestrę (1960)
• "Diagram IV" op. 18 na flet solo (1961)
• "Chorał w formie kanonu" na kwartet smyczkowy (1961, 1984)
• "Genesis - I. Elementi" op. 19 nr 1 per tre archi (1962)
• "Genesis - II. Canti strumentali" op. 19 nr 2 per 15 esecutori (1962)
• "Genesis - III. Monodramma" op. 19 nr 3 per soprano, metalli di percussione e sei violbassi (1963)
• "Trzy utwory w dawnym stylu" na orkiestrę smyczkową (1963)
• "Choros I" op. 20 per strumenti ad arco (1964)
• "Refren" op. 21 na orkiestrę (1965)
• "Muzyczka I" op. 22 na dwie trąbki i gitarę (1967)
• "Muzyczka II" op. 23 na 4 trąbki, 4 puzony, 2 fortepiany i perkusję (1967)
• "Muzyczka III" op. 25 na altówki (1967)
• "Muzyka staropolska" op. 24 na instrumenty dęte blaszane i smyczki (1967-69)
• "Kantata" op. 26 na organy (1968)
• "Canticum graduum" op. 27 na orkiestrę (1969)
• Muzyczka IV "Koncert puzonowy" op. 28 na klarnet, puzon, wiolonczelę i fortepian (1970)
• "Ad Matrem" op. 29 na sopran solo, chór mieszany i orkiestrę (1971)
• "Dwie pieśni sakralne" op. 30 na baryton solo i orkiestrę (1971)
• "Dwie pieśni sakralne" op. 30bis na baryton solo i orkiestrę (1971)
• Symfonia nr 2 "Kopernikowska" op. 31 na sopran i baryton solo, chór mieszany i orkiestrę (1972)
• "Dwie piosenki" op. 33 na chór 4 równych głosów (1972)
• "Euntes ibant et flebant" op. 32 na chór mieszany a cappella (1972-73)
• "Trzy tańce" op. 34 na orkiestrę symfoniczną (1973)
• "Amen" op. 35 na chór mieszany a cappella (1975)
• Symfonia nr 3 "Symfonia pieśni żałosnych" op. 36 na sopran solo i orkiestrę (1976)
• "Trzy małe utworki" op. 37 na skrzypce i fortepian (1977)
• "Beatus vir" op. 38, psalm na baryton solo, chór mieszany i wielką orkiestrę (1979)
• "Szeroka woda" op. 39, 5 pieśni na chór mieszany a cappella (1979)
• "Koncert na klawesyn (lub fortepian) i orkiestrę smyczkową" op. 40 (1980)
• "Mazurki" op. 41 na fortepian (1980)
• "Błogosławione pieśni malinowe" op. 43 na głos i fortepian (1980)
• "Wieczór ciemny się uniża" op. 45, 5 pieśni ludowych na chór mieszany a cappella (1981)
• "Wisło moja, Wisło szara" op. 46, pieśń ludowa na chór mieszany a cappella (1981)
• "Miserere" op. 44 na chór mieszany a cappella (1981-87)
• "Kołysanki i tańce" op. 47 na skrzypce i fortepian (1982)
• "O Domina Nostra - Medytacje o Jasnogórskiej Pani Naszej" op. 55 na sopran solo i organy (1982-85,19)
• "Śpiewy do słów Juliusza Słowackiego" op. 48 na głos i fortepian (1983)
• "Ach, mój wianku lewandowy" op. 50, 7 pieśni ludowych na chór mieszany a cappella (1984)
• "Idzie chmura, pada deszcz" op. 51, 5 pieśni ludowych na chór mieszany a cappella (1984)
• Recitativa i ariosa "Lerchenmusik" op. 53 na klarnet, wiolonczelę i fortepian (1984, 1986)
• "Trzy kołysanki" op. 49 na chór mieszany a cappella (1984, 1991)
• "Pieśni Maryjne" op. 54, 5 pieśni na chór mieszany a cappella (1985)
• "Pod Twoją obronę" op. 56, pieśń maryjna na 8-głosowy chór mieszany a cappella (1985)
• "Na Anioł Pański biją dzwony" op. 57 na chór mieszany a cappella (1986)
• "Dla Ciebie, Anne-Lill" op. 58 na flet i fortepian (1986, 1990)
• "Aria (scena operowa)" op. 59 na tubę, fortepian, tam-tam i wielki bęben (1987)
• "Totus Tuus" op. 60 na chór mieszany a cappella (1987)
• "Przybądź Duchu Święty" op. 61 na chór mieszany a cappella (1988)
• "Już się zmierzcha. Kwartet smyczkowy nr 1" op. 62 (1988)
• "Dobranoc" op. 63 na sopran, flet altowy, 3 tam-tamy i fortepian (1988-90)
• "Intermezzo" na fortepian (1990)
• "Quasi una fantasia. Kwartet smyczkowy nr 2" op. 64 (1990-91)
• "Concerto-Cantata" op. 65 na flet solo i orkiestrę (1991-92)
• "Małe Requiem dla pewnej Polki" ("Kleines Requiem für eine Polka") op. 66 na fortepian i 13 instrumentów (1993)
• "Piece for String Quartet" (1993)
• "Lento cantabile" na flet, skrzypce i wiolonczelę (1994)
• "Moment musical" na fortepian (1994)
• "U okienka, u mojego" na głos i fortepian (1995)
• "Trzy fragmenty do słów Stanisława Wyspiańskiego" op. 69 na głos i fortepian (1995-96)
• "Valentine Piece" op. 70 na flet i dzwonek (1996)
• "Mała fantazja" op. 73 na skrzypce i fortepian (1997)
• "Salve Sidus Polonorum. Kantata o Św. Wojciechu" op. 72 na wielki chór mieszany, dwa fortepiany, organy i zespół instrumentów perkusyjnych (1997-2000)
• "Hej, z góry, z góry! Kóniku bury" op. 75, 5 pieśni kurpiowskich na chór a cappella (1999)
• "... pieśni śpiewają". Kwartet smyczkowy nr 3 op. 67 (1999-2005)
• "Lobgesang" op. 76 na chór mieszany i dzwonki orkiestrowe (2000)
• "Niech nam żyją i śpiewają" na zespół wokalny (2000)
• "Quasi una fantasia" op. 78 na orkiestrę smyczkową (2002)
• "Dla Jasiunia" op. 79, 3 małe utwory na skrzypce i fortepian (2003)
• "Po co żeś tu przyszło Siwa Mgło" op. 80, drobne utwory na dwie grupy skrzypiec (2003)
• "Pieśń Rodzin Katyńskich" op. 81 na chór mieszany a cappella (2004)

Autor: Małgorzata Kosińska, Polskie Centrum Informacji Muzycznej, Związek Kompozytorów Polskich, listopad 2001; aktualizacja: luty 2009.

Historia przeglądania