Wersja beta portalu
Napisz do nas 
19 marca 2010

Strona główna
instytucje kultury w Polsce centra kultury muzea galerie filharmonie, opery, inne teatry i grupy teatralne biblioteki, zbiory, archiwa uczelnie artystyczne
Instytucje kultury polskiej na świecie Instytuty Polskie inne instytucje

Wydawca:
Instytut Adama Mickiewicza
ul. Mokotowska 25
00-560 Warszawa
tel. (+48 22) 44 76 100
www.iam.pl 
o nas  redakcja@culture.pl  zamów newsletter 
Tadeusz Bradecki
języki: polski 
 

Aktor, reżyser, urodzony w 1955 w Zabrzu. Absolwent dwóch wydziałów krakowskiej PWST: aktorskiego (1977) i reżyserii teatralnej (1984).

Od początku swej działalności związany ze Starym Teatrem w Krakowie. W latach 1977-1982 jako aktor; 1982-1990 i od 1996 do chwili obecnej jako reżyser; od 1990-1996 jako dyrektor naczelny i artystyczny teatru. W latach 2003-2007 był reżyserem Teatru Narodowego w Warszawie. Od 2007 roku pełni funkcję dyrektora artystycznego Teatru Śląskiego im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach.

Na scenie Starego Teatru zagrał szereg ról, m.in.: Mikołkę w "Zbrodni i karze" Fiodora Dostojewskiego (1977), Geoffrey'a w "Smaku miodu" Shelagh Delaney (1978), Billego Bibitta w "Locie nad kukułczym gniazdem" Dale'a Wassermana (1979), Lelia w "Łgarzu" Carlo Goldoniego (1982). "Trafnie obsadzony Tadeusz Bradecki był najbardziej może poruszającą postacią przedstawienia" - pisała po premierze "Lotu nad kukułczym gniazdem" Elżbieta Morawiec. - "Jego Billy Bibbit nie potrafi przekroczyć granicy lęku, taki sam przymus zadaje mu siostra Ratched, jak Murphy" ("Życie Literackie" nr 6, 22 kwietnia 1979).

Kino dało mu więcej szans na pokazanie bogatej osobowości i talentu. W filmach Krzysztofa Kieślowskiego ("Amator" - 1979, "Bez końca" - 1985), Krzysztofa Zanussiego ("Constans" - 1980, "Rok spokojnego słońca" - 1981, "Życie za życie" - 1990, "Życie jako śmiertelna choroba" - 2000) i Tadeusza Konwickiego ("Dolina Issy" - 1982) stworzył portret wrażliwego inteligenta uwikłanego w trudną rzeczywistość.

Pełną realizację samego siebie uzyskał jednak dopiero poświęcając się twórczości reżyserskiej. "Reżyserowanie daje inną skalę wolności" - powiedział w jednym z wywiadów. Jego prace świadczą o znakomitym opanowaniu warsztatu, zaskakują nowatorskimi koncepcjami inscenizatorskimi.

Oryginalność reżyserskiego spojrzenia widoczna była już w adaptacji "Biednych ludzi" Fiodora Dostojewskiego (1983). Debiutanckie przedstawienie młodego reżysera "utrzymane w poetyce teatru jarmarcznego, wzrusza świeżością i środków ekspresji. Wóz na kółkach jako scena, zatłoczona werystycznymi rekwizytami. Narracja ilustrowana planszami malarstwa naiwnego, zabawnego przez zawarte w nim akcenty parodystyczne. Gra aktorów niezwykle prosta, jakby nie skażona żadną konwencją udawania. A faktycznie bardzo wyszukana w tej narzucającej się prostocie i stylistycznej czystości, prowadzona konsekwentnie do ostatniego epizodu" (Bronisław Mamoń, "Biedni ludzie", "Tygodnik Powszechny" nr 7, 13 lutego 1983).

Najbardziej znaczący sukces w pierwszym okresie pracy przyniósł Bradeckiemu napisany i wyreżyserowany przez niego "Wzorzec dowodów metafizycznych" wystawiony w Starym Teatrze (1985), a następnie w Teatrze Polskim w Warszawie (1987). "Sztuka zupełnie wyjątkowa w codzienności teatralnej. Rzadko się zdarza, by reżyser pisał sztukę, a jeśli już, to powstaje szkielet, który dopiero na scenie dopełniony teatrem ożywa. Dramat Bradeckiego funkcjonuje także bez sceny, po prostu jako dzieło literackie. Dzieło frapujące swym językiem (naturalnie stylizowanym wierszem), problematyką, postaciami, a przy tym możliwością odczytywania na wiele sposobów" (Joanna Godlewska, "Czy filozof może być zbawiony?", "Teatr" nr 8/1985).

Publiczność i krytycy przyjęli sztukę z zachwytem. "Krakowski 'Wzorzec dowodów' był prawdziwą sensacją, objawieniem niemalże. Był perfekcyjną zabawą w teatrze; zabawą w teatr" (Anna Wdowińska-Nowicka, "Teatr pachnie diabłem", "Dziennik Ludowy", nr 144, 23 czewrwca 1987).

W 1986 Bradecki reżyseruje "Woyzecka" Georga Büchnera. Sztuka wystawiona w 20 lat po inscenizacji Konrada Swinarskiego była niewątpliwie próbą polemiki ze spektaklem mistrza. Bradecki stworzył przedstawienie wyciszone, nieomal kameralne, z zupełnie inaczej rozłożonymi akcentami interpretacyjnymi. "Konwencja jest wygodna. Łączy luźno powiązane obrazy dramatu Büchnera, dopuszcza dowolności, usprawiedliwia wszelkie operacje dokonywane na tekście, wprowadza dystans do scenicznej rzeczywistości, obiektywizuje się i uogólnia. Jest też bardzo efektowna. Tworzy teatr widowisko. Teatr do oglądania, będący niewątpliwie popisem sprawności reżysera. Wszystko jest logiczne uporządkowane, wymyślone, pracowicie zakomponowane" (Bożena Winnicka, "Dobrze jest jak jest", "Życie Literackie" nr 5, 2 lutego 1986).

Następnym znaczącym w twórczości Bradeckiego spektaklem był wyreżyserowany w Teatrze im. Stefana Jaracza w Łodzi "Pan Jowialski" Aleksandra Fredry (1986). Pisano, że przedstawienie jest bardzo żywiołowe, ma mnóstwo znakomitych pomysłów inscenizacyjnych i przemyślaną, konsekwentną konstrukcję. "Raz jeszcze okazało się, że teatr, oczywiście dobry teatr, może radzić sobie z Fredrą doskonale. Przedstawienie Bradeckiego jest inteligentne, teatralnie czyste, dobrze zagrane i bardzo zabawne. W sposób jasny i wyrazisty mówi to, co w 'Panu Jowialskim' napisał Fredro, z zaznaczeniem dystansu do świata, z zachowaniem Fredrowskiej ironii i drwiny" (Bożena Winnicka, "Mały światek Jowialskich", "Życie Literackie" nr 45, 9 listopada 1986).

W 1987 roku Tadeusz Bradecki sięgnął po dawno nie wystawianą sztukę Adolfa Nowaczyńskiego "Wiosna Narodów w Cichym Zakątku", sztukę polityczną opowiadającą o naszych mitach i świętościach, ale w sposób nieco odmienny, przez pryzmat przemian politycznych. Autor ośmiesza w niej model zrywu niepodległościowego "po polsku", domorosły patos, koturnowość, zadęcie i głupotę. "Ta sztuka to lustro" - mówił reżyser - "Polaków portret własny, któremu dobrze się przyjrzeć w roku 1987". "Bradecki spojrzał na świat 'Wiosny Narodów' poprzez nasze doświadczenia polityczne lat osiemdziesiątych. Dzięki temu inscenizacja dostarcza nie tylko takich przeżyć, jakich oczekujemy od obcowania z klasyką, ale i zdolna jest tak poruszyć, jak czynią to dzieła współczesne nie unikające gorących problemów. Owszem jest to przedstawienie na nasz wieczny zaściankowy romantyzm. Ale i jest zarazem - w sposób przedziwny - hołdem złożonym owemu romantyzmowi. Jest to rozrachunek, ale rozrachunek serdeczny" (Marek Jodłowski, "Między drwiną a patosem", "Trybuna Opolska" nr 50, 21 marca 1987).

Bradecki stawia przed sobą coraz to większe i trudniejsze zadania. Podejmuje się adaptacji na scenę "Rękopisu znalezionego w Saragossie" Jana Potockiego (1992), powieści niesłychanie skomplikowanej konstrukcyjnie, wielowątkowej, o szkatułkowej budowie. "Reżyser dokonał ogromnego dzieła - olbrzymi spektakl utrzymał w jednym stylu, jednocześnie indywidualizując poszczególne scenki i postaci. Zachował przy tym aurę XVII- wiecznej powieści francuskiej, zachowując dystans, lekki sceptycyzm i ironię. Zazębiające się, wikłające się opowieści - Bradecki wyszlifował jak cenne kamienie. Jego osobowość musiała zdominować przedstawienie" (Hanna Szczawińska, "Rękopis znaleziony w Saragossie", "Słowo" nr 24, 3 lutego 1994).

Bradecki ponownie powróci do Potockiego w "Saragossie", spektaklu według własnego scenariusza, zrealizowanym na scenie Teatru Narodowego (1998). Nie była to jednak inscenizacja "Rękopisu", ale raczej próba odtworzenia przyczyn i motywów samobójczej śmierci Potockiego.

Reżyser trzy razy mierzył się dotychczas z niełatwą materią Szekspirowskich arcydzieł: "Jak wam się podoba" (1993), "Romeo i Julia" (1994), "Miarka za miarkę" (1998). O tej ostatniej inscenizacji pisano: "Bradecki bezceremonialnie miesza wzniosłość i farsę, liryzm i zjadliwą groteskę, dobry smak i kicz (...) Spektakl, w którym wszystko zdaje się niepoważne, odkrywa jakąś prawdę o o pokrętnej naturze człowieka, o sile impulsów dobrych i złych, którymi się kierujemy. O niebezpiecznie cienkiej granicy, jaka dzieli świętość od zbrodni oraz o - nieprzystawalności traktowanego pryncypialnie prawa do ludzkich spraw" (Agnieszka Fryz-Więcek, "Na nieludzką miarkę", "Przekrój", nr 28, 12 lipiec 1998).

Teksty, które Tadeusz Bradecki wybiera do inscenizacji, świadczą z jednej strony o jego fascynacji historią, a z drugiej o chęci pokazania współczesnym widzom, że problemy, z jakimi zmagają się od wieków bohaterowie, dzisiaj wcale nie są inne. "Woyzeck" Georga Büchnera (1986), "Marat-Sade" Petera Weissa (2001) i "Glenn" Davida Younga (2001) pokazują przerażającą samotność człowieka, uzależnionego zarazem od obecności i bliskości innych ludzi.

Bradecki lubi też podejmować rozmaite doświadczenia z formą. Świadczą o tym między innymi trzy realizacje dramatów Witolda Gombrowicza - dwie "Operetki" (1988 i 1995) oraz "Iwona, księżniczka Burgunda" (2000). Prawie wszystkie jego spektakle łączy teatralny chwyt stosowany w różnych wariantach: teatr w teatrze . W jego przypadku to nie tylko zwykły zabieg inscenizatorski. Bradecki wierzy specyficzną moc teatru, jego misję społeczną. Przyświeca mu szekspirowska maksyma - Teatr to lustro przystawione epoce i duchowi czasu. Teatr ma pokazywać nas takich jakimi jesteśmy, jaki jest nasz świat, nasze życie. Sam twórca mówi: "Teatr był, jest i będzie miejscem ocalenia wartości, nawet jeśli dookoła gdzieś się pogubiły".

W ostatnich latach Bradecki reżyserował m.in. teksty współczesne odwołujące się do historii - "Ostatniego" Tomasza Łubieńskiego o najnowszej historii Polski ukazanej przez pryzmat losów jednej rodziny (Teatr Narodowy w Warszawie, 2003) i "Polterabend" Stanisława Mutza - tekst napisany śląską gwarą, rodzaj wielopokoleniowego fresku, w którym odbija się XX-wieczna historia Górnego Śląska (Teatr Śląski im. Wyspiańskiego w Katowicach, 2008). Ciekawym przedsięwzięciem okazał się spektakl o kondycji współczesnej Europy "Europa? Mikrodramaty", na który złożyły się teksty m.in. Claudio Magrisa, Biljany Srbljanović, Petera Esterhazy’ego i Artura Grabowskiego (Teatr im. Juliusza Osterwy w Lublinie, 2003).

W 2003 roku na scenie Teatru Narodowego reżyser wystawił utwór młodego dramatopisarza Michała Walczaka połączony z własnym, młodzieńczym tekstem o podobnym tytule. Powstał spektakl "Piaskownica w piaskownicy" (na motywach "Piaskownicy" Walczaka i "W piaskownicy" Bradeckiego). Jeszcze raz "Piaskownicę" Walczaka Bradecki pokazał dwa lata później. W 2006 roku przygotował kolejny dramat dramatopisarza - "Pierwszy raz". Wszystkie te realizacje na scenie Narodowego łączyły nadrzędne tematy - konfliktu płci, dorastania, tęsknoty za prawdziwymi uczuciami.

Bradecki wrócił także do Szekspira. Wyreżyserował dowcipne, lekkie, pełne teatralności "Stracone zachody miłości" (Teatr im. Juliusza Słowackiego w Krakowie, 2003) i "Wszystko dobre, co się dobrze kończy" (Teatr im. Osterwy w Lublinie, 2008). "(...) na tle obyczajowej powierzchni tej historyjki reżyser wyostrzył charakterystyki różnych postaci, aby wydobyć bogactwo panoramy typów ludzkich i ukazać uniwersalizm pewnych zachowań społecznych, jak i indywidualnych patentów na życie, strategii realizacji osobistych planów" - pisał o przedstawieniu Grzegorz Józefczuk. - "Jednocześnie Bradecki szepcze do ucha widzowi, że etyczne oceny zachowań i postaw bywają bardzo względne, są płynne i zmienne, a żywioł życia gotów jest raczej hołdować praktycznej prawdzie, że dobre jest to, co się dobrze kończy" ("Gazeta Wyborcza - Lublin" 2008, nr 151). Zrealizowane rok później "Poskromienie złośnicy" (Teatr Śląskim im. Wyspiańskiego w Katowicach) przeniósł we włoskie realia przełomu lat 50. i 60. i rozegrał jak przednią farsę.

Ważniejsze odznaczenia i nagrody:
  • 1979 - Nagroda tygodnika "Film" za debiut aktorski w filmie "Amator" Krzysztofa Kieślowskiego;
  • 1980 - Nagroda im. Leona Schillera;
  • 1983 - Nagroda główna za reżyserię "Biednych ludzi" Fiodora Dostojewskiego oraz Puchar Prezydenta miasta Bydgoszczy za debiut reżyserski na XVIII Ogólnopolskim Przeglądzie Teatrów Małych Form w Szczecinie;
  • 1986 - Nagroda za reżyserię spektaklu "Wzorzec dowodów metafizycznych" w Starym Teatrze w Krakowie na XXV Festiwalu Polskich Sztuk Współczesnych we Wrocławiu;
  • 1986 - Nagroda im. Konrada Swinarskiego za reżyserię spektakli "Woyzeck" Georga Büchnera w Starym Teatrze w Krakowie i "Pan Jowialski" Aleksandra Fredry w Teatrze im. Jaracza w Łodzi;
  • 1987 - Nagroda za reżyserię "Pana Jowialskiego" w Teatrze im. Jaracza w Łodzi oraz Grand Prix za reżyserię "Wiosny Narodów w cichym zakątku" Adolfa Nowaczyńskiego w Starym Teatrze w Krakowie na XIII Opolskich Konfrontacjach Teatralnych;
  • 1987 - Nagroda Ministra Kultury i Sztuki I stopnia za wybitne osiągnięcia reżyserskie i dramatopisarskie;
  • 1987 - Nagroda im. Stanisława Wyspiańskiego I stopnia za dotychczasowe osiągnięcia w dramaturgii i reżyserii, a szczególnie za autorstwo i reżyserię sztuki "Wzorzec dowodów metafizycznych";
  • 1991 - Grand Prix dla "Fantazego" Juliusza Słowackiego ze Starego Teatru w Krakowie na XVII Opolskich Konfrontacjach Teatralnych;
  • 1993 - Nagroda za realizację sceniczną "Rękopisu znalezionego w Saragossie" Jana Potockiego w Starym Teatrze w Krakowie na XVIII Opolskich Konfrontacjach Teatralnych;
  • 1994 - Oskar Plastyków Wrocławskich za reżyserię "Romea i Julii" Williama Szekspira w Teatrze Polskim we Wrocławiu;
  • 1995 - Złoty Yorick - nagroda Fundacji Gedanense dla spektaklu "Romeo i Julia" Williama Szekspira w Teatrze Polskim we Wrocławiu;
  • 1997 - Złoty Wieniec Laurowy dla "Operetki" Witolda Gombrowicz ze Starego Teatru w Krakowie, najlepszego przedstawienia na Międzynarodowym Festiwalu Teatralnym w Sarajewie;
  • 1998 - Złoty Yorick nagroda jury Fundacji Gedanense za spektakl "Miarka za miarkę" Williama Szekspira w Starym Teatrze w Krakowie;
  • 1998 - Grand Prix dla spektaklu "Miarka za miarkę" Williama Szekspira w Starym Teatrze w Krakowie na II Ogólnopolskim Festiwalu "Talia" w Tarnowie;
  • 1999 - Złota Maska dla przedstawienia "Miarka za miarkę" w Starym Teatrze w Krakowie;
  • 2001 - Nagroda Polskiego Ośrodka ITI za popularyzację kultury teatralnej za granicą;
  • 2007 - Nagroda Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Krakowie.

Opracowanie: lipiec 2002.
Aktualizacja: Monika Mokrzycka-Pokora, wrzesień 2009.

do góry
Historia przeglądania




WIDEORELACJE  FOTORELACJE  MALARSTWO  GRAFIKA  RYSUNEK  FOTOGRAFIA  PORTRETY  FILM POLSKI 
OSTATNIO DODANE
Jacek Bocheński w obiektywie Włodzimierza Wasyluka
Premiera "Beats of Freedom" - występ Lecha Janerki i Voo Voo
11 marca 2010
W Bibliotece Uniwersyteckiej w Warszawie - ul. Dobra 56/66 - do końca marca trwa kiermasz książek wydawnictwa słowo/obraz terytoria.
British Library udostępniła w internecie - sounds.bl.uk/chopin - ponad 1,5 tys. wczesnych nagrań dźwiękowych utworów Fryderyka Chopina sprzed 1958 roku. Najstarsze nagranie pochodzi z 1905 roku.
W dniach 17-19 marca, w Centrum Kongresowym Politechniki Wrocławskiej, odbywają się 16. Wrocławskie Targi Książki Naukowej.
Między 18 i 31 marca w sześciu miastach Polski - Warszawie, Krakowie, Katowicach, Łodzi, Poznaniu, Gdańsku - 10. Tydzień Kina Hiszpańskiego.
8. Festiwal Nowego Filmu Polskiego - Filmland Polen 2010 w Hanowerze, Hamburgu, Lubece i Bremie. 32 filmy fabularne, krótkometrażowe, dokumentalne oraz animowane. Pokazy od marca (13-21) do grudnia, raz w miesiącu w 4 miastach.
W Toruniu, Szczecinie, Katowicach, Krakowie, Warszawie, Wrocławiu, Poznaniu, Łodzi i Lublinie odbędą się projekcje przeglądu Węgierskiej Wiosny Filmowej - 23 marca - 1 maja.
Baryton Andrzej Dobber zastąpi chorego Placido Domingo w berlińskiej Staatsoper. Polski śpiewak, który niedawno otrzymał znakomite recenzje za kreację w "Stiffeliu" Verdiego w Metropolitan w Nowym Jorku, zaśpiewa rolę tytułową w operze "Simon Boccanegra" Verdiego.
Agnieszka Grochowska została nominowana do nagrody filmowej Kanon Award w Norwegii w kategorii najlepsza aktorka. Doceniono ją za rolę w norweskim filmie "Upperdog" w reżyserii Sary Johnsen.
Znani dziennikarze, Janina Paradowska, Katarzyna Kolenda-Zaleska i Jacek Żakowski, biorą udział w kampanii "Kultura się liczy". O znaczeniu kultury w codziennym życiu będą przekonywać w internecie, radiu i na billboardach. Inicjatorem akcji jest Narodowe Centrum Kultury.
W sobotę, 20 marca, rozpocznie się 31. Przegląd Piosenki Aktorskiej we Wrocławiu. Zaśpiewają m.in. John Cale, Lisa Garard i Brendan Perry. Przegląd potrwa do 28 marca.
Tadeusz Dąbrowski zaprezentuje w Lipsku swoje wiersze z dwujęzycznego tomu "Schwarzes Quadrat auf Schwarzem Grund", który ukazał się nakładem wydawnictwa Luxbooks - 20 marca, godz. 22:00, Klub naTo (Karl-Liebknecht-Str. 46).
Tomas Venclova, któremu 20 marca nadany zostanie doktorat honoris causa Uniwersytetu Gdańskiego (w 40-lecie UG), będzie gościem Nadbałtyckiego Centrum Kultury w Gdańsku - 21 marca, godz. 11:00, Ratusz Staromiejski. Z poetą, tłumaczem, eseistą rozmawiać będą Krystyna i Stefan Chwinowie.
30. Warszawskie Spotkania Teatralne - największy przegląd teatralny w kraju potrwa od 11 do 28 kwietnia.
18. Olsztyńskie Spotkania Teatralne rozpoczną się 20 marca i zakończą 28 marca galą teatralną z okazji Międzynarodowego Dnia Teatru.
5. edycja Festiwalu Wiosny w Poznaniu - od 18 do 21 marca.
25 lat temu, 19 marca 1985, zmarł Leopold Tyrmand.
Krzysztof Zanussi wyreżyserował "Dowód" na podstawie sztuki amerykańskiego dramaturga Davida Auberna, w Rosyjskim Akademickim Teatrze Młodzieżowym w Moskwie - premiera 19 marca.
6. Międzynarodowy Festiwal Sztuki Wizualnej inSPIRACJE pod hasłem "Glamour. Pochwała piękna" w Szczecinie - do 21 marca; wystawy – do 25 marca.
Specjalny numer Zeszytów Literackich nr 109, który rozpoczyna 28. rok istnienia pisma, poświęcony jest w całości Fryderykowi Chopinowi.
© Copyright by Instytut Adama Mickiewicza. Wszelkie prawa - jeśli nie zaznaczono odrębnie - w tym prawa autorów i wydawcy zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów i innych materiałów zamieszczonych na stronie www.culture.pl
jest bez zgody wydawcy zabronione.
www.culture.pl ISSN 1734-0624 Nr 3000 | www.iam.pl
realizacja: www.ornak.pl | grafika: Marek K. Zalejski
MAPA WITRYNY