Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia (wcześniej działająca jako Wielka Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia - WOSPR) w Katowicach powstała w 1935 roku w Warszawie. Zespół - noszący wówczas nazwę Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia - utworzył i prowadził do wybuchu II wojny światowej Grzegorz Fitelberg.

W marcu 1945 roku Orkiestra reaktywowana została w Katowicach przez Witolda Rowickiego, który pracował z zespołem przez 5 lat. W roku 1947 dyrekcję artystyczną objął ponownie - powróciwszy z zagranicy - Grzegorz Fitelberg. Po jego śmierci w 1953 roku Orkiestrą kierował nieprzerwanie przez 15 lat Jan Krenz, następnie m.in. Kazimierz Kord (1969-1973). W latach 1983-2000 - najdłużej w historii orkiestry - dyrektorem i kierownikiem artystycznym Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia był Antoni Wit. We wrześniu 2000 roku dyrektorem naczelnym i programowym została Joanna Wnuk-Nazarowa. W latach 2001-2007 funkcję dyrektora artystycznego pełnił Gabriel Chmura, od stycznia 2009 stanowisko dyrektora muzycznego objął Jacek Kaspszyk a II dyrygentem został Michał Klauza. Pierwszym dyrygentem gościnnym NOSPR jest Stanisław Skrowaczewski, dyrygentem honorowym - Jan Krenz, opiekę artystyczną sprawuje Jerzy Semkow.

W swoim dorobku Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia ma ogromną ilość nagrań archiwalnych, wśród których ważne miejsce zajmują nagrania premierowe - wynik współpracy zespołu z wieloma współczesnymi kompozytorami polskimi i obcymi. Orkiestra nagrała ponad 190 płyt kompaktowych dla firm polskich i zagranicznych, w tym m.in. dla Polskich Nagrań, EMI-HMV, Decca, Philips/Point Music, NVC Arts, Newport Classic, CRI, Thorofon Schallplatten. Dla firmy Naxos zarejestrowała m. in. wszystkie dzieła Witolda Lutosławskiego (9-płytowy album) oraz wszystkie symfonie Krzysztofa Pendereckiego (jak również Czajkowskiego, Schumanna i Mahlera) oraz utwory Wojciecha Kilara, Henryka Wieniawskiego, Maurycego Moszkowskiego i Henryka Mikołaja Góreckiego, a także nagranie pięciu koncertów fortepianowych Prokofiewa pod dyrekcją Antoniego Wita z Kun Woo Paikiem w partii solowej, które zdobyło nagrodę "Diapason d'Or" i "Grand Prix du Disque de la Nouvelle Académie du Disque", a rejestracja Symfonii "Turangalila" Oliviera Messiaena pod dyrekcją Antoniego Wita nagrodzona została "Cannes Classical Award 2002". W sezonie 2002/2003 orkiestra nawiązałą długoterminową współpracę z Chandos Records - na rynku ukazały sie już trzy płyty z serii zawierającej muzykę Mieczysława Weinberga. Nagrane przez NOSPR "Credo" Krzysztofa Pendereckiego, "III Symfonia" Henryka Mikołaja Góreckiego oraz "Missa Pro Pace" Wojciecha Kilara ukazało sie nakładem Polskiego Radia na płytach DVD jako "Tryptyk sakralny". Ostatnio, płyta nagrana dla wytwórni DUX z utworami Krzysztofa Pendereckiego ("Capriccio" na skrzypce i orkiestrę, "De natura sonoris no. 2" oraz Koncert na fortepian i orkiestrę "Zmartwychwstanie") z udziałem NOSPR oraz solistek Beaty Bilińskiej i Patrycji Piekutowskiej pod dyrekcją kompozytora, otrzymała prestiżową nagrodę Midem Classical Award 2008 w kategorii Muzyka współczesna.

Z Orkiestrą występowali najznakomitsi dyrygenci i światowej sławy soliści, jak m.in. Martha Argerich, Leonard Bernstein, Pierre Colombo, Placido Domingo, Pierre Fournier, Nicolai Gedda, Barbara Hendricks, Julius Katchen, Wilhelm Kempff, Paweł Klecki, Kiryłł Kondraszyn, Marguerite Long, Witold Lutosławski, Charles Mackerras, Misha Maisky, Neville Marriner, Kurt Masur, Garrick Ohlsson, Krzysztof Penderecki, Maurizio Pollini, Herman Prey, Ruggiero Ricci, Mścisław Rostropowicz, Artur Rubinstein, Thomas Schippers, Jerzy Semkow, Stanisław Skrowaczewski, Isaac Stern, Henryk Szeryng, Krystian Zimerman.

Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia w Katowicach pełni rolę ambasadora kulturalnego reprezentującego kraj na międzynarodowej scenie artystycznej. Występowała niemal we wszystkich krajach Europy, w obu Amerykach, a także w Japonii, Hongkongu, Chinach, Australii, Nowej Zelandii, Korei i na Tajwanie. W powojennej historii odbyła 165 zagranicznych podróży koncertowych, prezentując niemal zawsze muzykę polską. Zespół regularnie koncertuje w Wielkiej Brytanii (2002, 2005) i Niemczech. Sukcesem zakończyło się również tournée orkiestry po Ameryce Południowej. W ostatnich latach okazją do przedstawiania polskiej twórczości stały się m. in. koncerty w Brukseli (Europalia 2001), w Wiedniu (2002, otwarcie Roku Polskiego w Austrii), w Düsseldorfie (2002 - Dni Województwa Śląskiego w Północnej Nadrenii-Westfalii), w Madrycie (2002 - koncert galowy Roku Polskiego w Hiszpanii), Rzymie (2003 - obchody 70. rocznicy urodzin Henryka Mikołaja Góreckiego), w Kijowie (2004 - inauguracja Roku Polskiego na Ukrainie) i w Paryżu (2004 - koncert galowy Roku Polskiego we Francji "Nowa Polska"). Orkiestra realizowała również własne projekty: "Maraton twórczości Góreckiego" zorganizowany z okazji 70. rocznicy jego urodzin, będący przeglądem twórczości katowickiego kompozytora (18 koncertów); "Pociąg do muzyki Kilara" w 60. rocznicę wyjazdu kompozytora ze Lwowa czyli podróż z rodzinnego miasta kompozytora, poprzez Rzeszów, Kraków i Katowice, do klasztoru na Jasnej Górze w Częstochowie, podczas której orkiestra koncertowała na dworcach kolejowych, przedstawiając najsłynniejsze utwory artysty; "Polska Muzyka Najnowsza - Festiwal Prawykonań" i "Muzyczna podróż morska" na pokładzie Daru Młodzieży do Łotwy, Estonii oraz Finlandii, gdzie w stolicach tych państw prezentowała zarówno twórczość polską, jak i dzieła kompozytora łotewskiego, estońskiego i fińskiego.

Za wybitne osiągnięcia artystyczne Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia została wyróżniona wieloma nagrodami i odznaczeniami państwowymi. Ostatnio w 2004 roku otrzymała "Honorową Doroczną Nagrodę Ministra Kultury" za "wybitne osiągnięcia w upowszechnianiu kultury" oraz "Nagrodę Prezydenta Miasta Katowice w Dziedzinie Kultury" "za najwyższy światowy poziom artystyczny prezentujący najbardziej znaczące osiągnięcia w muzyce oraz za promowanie Katowic i Polski na największych scenach muzycznych w kraju i za granicą".

Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia w Katowicach
Plac Sejmu Śląskiego 2, 40-032 Katowice
Dyrektor Naczelny i Programowy: Joanna Wnuk-Nazarowa
Dyrektor Muzyczny: Jacek Kaspszyk
tel. (+48 32) 251 89 03, 255 32 61
fax (+48 32) 257 13 84
www.nospr.org.pl

Źródło: Polskie Centrum Informacji Muzycznej, Związek Kompozytorów Polskich, styczeń 2002; aktualizacja: styczeń 2009

Historia przeglądania