ZOBACZ NAS 
2 września 2010

Strona główna
instytucje kultury w Polsce centra kultury muzea galerie filharmonie, opery, inne teatry i grupy teatralne biblioteki, zbiory, archiwa uczelnie artystyczne
Instytucje kultury polskiej na świecie Instytuty Polskie inne instytucje

Wydawca:
Instytut Adama Mickiewicza
ul. Mokotowska 25
00-560 Warszawa
tel. (+48 22) 44 76 100
www.iam.pl 
o nas  zamów newsletter 
Thomas Bernhard, "Kalkwerk"
Spektakl w reżyserii Krystiana Lupy, premiera w Starym Teatrze w Krakowie 7 listopada 1992
języki: polski  / francuski 
autor: Monika Mokrzycka-Pokora
 

Prapremiera światowa "Kalkwerku" odbyła się Festiwalu Europy Środkowej w Cividale del Friuli we Włoszech 30 i 31 lipca 1992 roku. W Polsce po raz pierwszy spektakl zaprezentowano w krakowskim Starym Teatrze im. Heleny Modrzejewskiej na Scenie Kameralnej 7 listopada 1992 roku.

Krystian Lupa przeniósł na scenę powieść "Kalkwerk" Thomasa Bernharda, jednego z najwybitniejszych pisarzy austriackich drugiej połowy XX wieku. Reżysera od dawna fascynuje literatura austriacka. Ma na swoim koncie teatralne adaptacje prozy Alfreda Kubina, Roberta Musila, Rainera Marii Rilkego oraz Hermanna Brocha. "Kalkwerk" był pierwszym utworem Bernharda, który Lupa zrealizował w teatrze. Później reżyser zmierzył się z twórczością austriackiego pisarza jeszcze trzykrotnie, wystawił "Immanuela Kanta" (Teatr Polski we Wrocławiu, 1996), "Rodzeństwo. Ritter, Dene, Voss" (Stary Teatr w Krakowie, 1996) oraz "Auslöschung - Wymazywanie" (Teatr Dramatyczny w Warszawie, 2001). Po tej ostatniej premierze mówił o swoim stosunku do austriackiego pisarza, że
"Jest rzeczywiście osobnym zjawiskiem, jakimś miłosnym." [Bernhard] "Jest partnerem w odruchu anarchii, kiedy trzeba w sobie wszystko wywrócić do góry nogami, na nowo przewartościować, wywietrzyć."("Teatr" 2001, nr 5)
Tytułowy Kalkwerk, czyli Wapniarnia to nazwa majątku. Kalkwerk
"(...) jest miejscem ustronnym, odludnym azylem" - pisał Janusz Majcherek - "w którym na wpół szalony, a na wpół genialny bohater powieści i przedstawienia, Konrad, dokonuje przy pomocy swojej kalekiej żony eksperymentu duchowego na niespotykaną skalę." ("Gazeta Stołeczna", dodatek do "Gazety Wyborczej" 1993, nr 26)
Konrad znajduje się na pograniczu obłędu, jest obsesyjnie opętany myślą o stworzeniu dzieła życia - "Studium o słuchu". Sam mówi, że całe studium ma już w głowie, jednak nie potrafi przelać go na papier. Bezustannie poszukuje stanu idealnego, zarówno w okolicznościach zewnętrznych, jak i indywidualnych, wewnętrznych, stanu w którym mógłby dokonać aktu stworzenia. Psychicznie znęca się nad kaleką żoną. Choroba, fizyczne i psychiczne cierpienie żony spotyka się, w powieści i na scenie, z cierpieniem oraz apodyktyczną twórczą niemożnością i szaleństwem Konrada.
"Teatr daje możliwość śledzenia ukrytych, nie chcianych rejonów świadomości i nieświadomości." - mówi Lupa. - "W oświetleniu stającej się na scenie sytuacji, na nowo postrzegam swoją duchowość i cielesność, co umożliwia autorefleksję - zarówno świadomą, jak i tę, o której mówił Jung: przemianę, której należy 'pozwolić, by się stawała'. Uprawianie sztuki ma na celu zmniejszenie lęku przed wejściem w ciemne rejony duszy." ("Tygodnik Powszechny" 4 września 2002)
Lupa opowiada historię Konrada w pustej, ascetycznej przestrzeni, ogranicza do minimum środki inscenizacyjne. Cały dramat ujawnia się w aktorach, świat bohaterów krystalizuje się w ich wzajemnych relacjach. Na scenie widzimy, rzecz w teatrze chyba najtrudniejszą do osiągnięcia, pulsujący wewnętrzny zapis myśli głównego bohatera, tak jakby Andrzej Hudziak - Konrad, w swoim perfekcyjnym aktorstwie, miał głowę rozpłataną na pół. Hudziak jest niejednoznaczny, gra zarówno szaleńca, głupka, jak i geniusza. Terroryzuje otoczenie, zmaga się ze sobą, ale zarazem mierzy się z nienazywalnym. Partneruje mu, umęczona do granic możliwości tyranią męża, Małgorzata Hajewska-Krzysztofik jako Konradowa.
"Jest rzeczywiście kawałkiem umęczonego i rozmazanego ciała w inwalidzkim fotelu" - pisał Tomasz Kubikowski - "redukuje się do tego ciała i do jego sentymentów." ("Odra" 1993, nr 2).
Jest ofiarą, ale nie pozostaje bezwolna, nie staje się rośliną. Aktorka operuje przede wszystkim głosem, cyzeluje głos tak, że uzyskuje niespotykaną jego skalę.
"I jest w tym głosie wszystko:" - notował Janusz Majcherek - "udręczenie, cierpienie, tęsknota za przeszłością, przeczucie śmierci." ("Teatr" 1993, nr 1)
W krakowskim "Kalkwerku" Lupa stawia pytania fundamentalne. Spektakl określano mianem wielkiego traktatu metafizycznego.
"(...) ten traktat dotyczy kompletu pytań ludzkich - pisał Janusz Majcherek - "od podstaw egzystencji aż po doświadczenie transcendentalne, nie mijając po drodze dylematu artysty: pytania o możliwości sztuki, o wartości poznawcze artyzmu. (...) 'Kalkwerk' ostatecznie potwierdza fakt, że teatr Lupy jest duchowym eksperymentem, który nie pozostaje bezkarny. W gruncie rzeczy 'Kalkwerk' opowiada właśnie o tym, że za swoje metafizyczne apetyty człowiek gotów jest zapłacić każdą scenę, nie mając zarazem żadnej gwarancji, iż ta transakcja z losem zostanie czymkolwiek zwieńczona." ("Teatr" 1993, nr 1)

Autor: Monika Mokrzycka-Pokora, luty 2004.

do góry
Historia przeglądania




WIDEORELACJE  FOTORELACJE  MALARSTWO  GRAFIKA  RYSUNEK  FOTOGRAFIA  PORTRETY  FILM POLSKI 
OSTATNIO DODANE
Martha Argerich i Maria João Pires na festiwalu "Chopin i jego Europa"
30 sierpnia 2010
Przedstawienie "Wszystko o kobietach" w Teatrze Capitol
wrzesień 2010
Andrzej Sosnowski
Złotego Lwa za najlepszy pokaz narodowy 12. Międzynarodowego Biennale Architektury otrzymało Królestwo Bahrajnu za wystawę prezentującą pracę "Bahrain Urban Research Team".
Polską prezydencję w Radzie Unii Europejskiej 1 lipca 2011 zainauguruje włączenie specjalnej iluminacji Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie.
Światowej sławy pianista jazzowy i kompozytor Chick Corea wystąpi w listopadzie w Zabrzu. Będzie to jedyny koncert artysty w Polsce.
Trzy pierwsze Kostki Poezji - granitowo-szklana instalacja przestrzenna z wygrawerowanymi wierszami Krzysztofa Kamila Baczyńskiego - pojawią się wkrótce w Tychach, na gruntownie odnowionym placu noszącym imię poety.
Około 200 aktorów wystąpi w serialu TVP "1920. Biało-czerwone", przedstawiającym jeden z najważniejszych momentów w dziejach Polski - walkę o niepodległość w 1920 roku.
W poniedziałek, 20 września, oficjalne otwarcie pierwszej w Polsce areny Euro 2012 - Stadionu Miejskiego w Poznaniu uświetni koncert Stinga z towarzyszeniem Royal Philharmonic Concert Orchestra pod dyrekcją Stevena Mercuria.
Album sopranistki Aleksandry Kurzak, barytona Mariusza Kwietnia i pianisty Nelsona Goernera z nagraniem kompletu pieśni Fryderyka Chopina został wyróżniony we wrześniowym numerze BBC Music Magazine. Płyta została wydana przez Narodowy Instytut Fryderyka Chopina w serii "Real Chopin".
Koncerty oraz spektakle performance w wykonaniu przedstawicieli norweskiej sztuki awangardowej i eksperymentalnej znalazły się w programie 3. edycji Avant Art Festival, która odbędzie się na przełomie września i października we Wrocławiu.
17 października w Muzeum Narodowym w Poznaniu odbędzie się pierwszy publiczny pokaz odzyskanego po kradzieży obrazu Claude'a Moneta "Plaża w Pourville". Skradziony 10 lat temu obraz wrócił do muzeum w styczniu 2010 roku.
Książka "Jan Karski" Yannica Haenela, która wywołała we Francji dyskusję dotyczącą ograniczeń fikcji literackiej oraz sprowokowała polemikę autora z Claudem Lanzmannem - twórcą filmu "Szoah" - trafi do polskich księgarń w połowie września.
12 września o godz. 18.00 w Sali Wielkiej Zamku Królewskiego w Warszawie odbędzie się ostatni koncert z cyklu "Chopin 1810-2010". Impresje jazzowe na temat Chopina zaprezentują polscy pianiści Adam Makowicz i Artur Dutkiewicz.
Galerię Osobowości Warszawskiej Kultury XX wieku, czyli 25 kolorowych portretów wybitnych warszawiaków, m.in. Hanki Ordonówny, Czesława Niemena, Jeremiego Przybory i Leopolda Tyrmanda, odsłonięto we 31 sierpnia w Warszawie. Malowidła usytuowane są wzdłuż Trasy Łazienkowskiej, w pobliżu siedziby Głównego Urzędu Statystycznego.
Norweski trębacz, kompozytor i producent muzyczny Nils Petter Movaer oraz polsko-skandynawska grupa Tomasz Stańko Nordic Quintent będą gwiazdami pierwszej edycji Nordland Art Festiwal, który odbędzie się w październiku w Łodzi.
Studio Architektoniczne Kwadrat z Gdyni zostało zwycięzcą międzynarodowego konkursu na projekt koncepcji architektonicznej Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku. Na konkurs wpłynęło prawie 130 prac z kilkudziesięciu krajów z całego świata. Budowa rozpocznie się w 2012 roku. Uroczyste otwarcie obiektu planowane jest na 1 września 2014.
Po trwającym cztery lata remoncie ponownie otwiera się Galeria Sztuki Polskiej XIX wieku w Sukiennicach. Uroczysta inauguracja dla publiczności nastąpi w dniach 3-5 września 2010.
© Copyright by Instytut Adama Mickiewicza. Wszelkie prawa - jeśli nie zaznaczono odrębnie - w tym prawa autorów i wydawcy zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów i innych materiałów zamieszczonych na stronie www.culture.pl
jest bez zgody wydawcy zabronione.
www.culture.pl ISSN 1734-0624 Nr 3166 | www.iam.pl
realizacja: www.ornak.pl | grafika: Marek K. Zalejski
MAPA WITRYNY