Choć Rok Korczaka dopiero się zaczął, już teraz mamy do dyspozycji szereg książek, które mogą znacznie wzbogacić nasze wyobrażenie o Starym Doktorze. Co już można przeczytać i na co jeszcze warto czekać w 2012 roku?

Najwcześniejszym zwiastunem Roku Korczaka, ustanowionego dla uczczenia przypadającej w 2012 roku 70. rocznicy śmierci pedagoga, była jego biografia  pióra Joanny Olczak-Ronikier wydana przez W.A.B. latem zeszłego roku. Dla pisarki, laureatki Nagrody Nike z 2002 roku, pisanie książki o Korczaku było z jednej strony rodzajem podróży sentymentalnej (autorka jako mała dziewczynka poznała Starego Doktora), z drugiej kontynuacją rodzinnej tradycji pamięci o wybitnym wychowawcy (matka autorki Hanna Mortkowicz-Olczakowa napisała pierwszą, do dzisiaj podstawową monografię Korczaka, a jej dziadek Jakub Mortkowicz był wydawcą pism Korczaka).

"Korczak. Próba biografii" Joanny Olczak-Ronikier wprowadza sporo nowych informacji, które do tej pory znane były tylko wąskiemu gronu korczakologów. Szczególny nacisk położyła autorka na podkreślenie żydowskich korzeni Korczaka, licznych idiosynkrazji związanych z odczuwaniem przez Korczaka swojej żydowskiej tożsamości. W efekcie książka oprócz nowego spojrzenia na dzieło Korczaka, staje się też kolejnym ważnym przyczynkiem do historii relacji polsko-żydowskich. Rewizji poddane zostają też od dawna kwestionowane ale wciąż powszechne mity narosłe wokół postaci Korczaka, jak m.in. ostatnie dni życia Korczaka i jego wychowanków w getcie.

Rok Korczaka z pewnością stwarza okazję dla kolejnych krytycznych opracowań życia i dzieła pisarza - i miejmy nadzieję, że takie jeszcze nas czekają - z pewnością jednak pod względem rozmachu opracowania, podejścia do źródeł i całościowej wizji osoby Korczaka książka Ronikier na długie lata pozostanie punktem odniesienia dla kolejnych badaczy.

Innym wczesnym sygnałem nadchodzącego roku rocznicowego - jakże innym w podejściu do tematu - był wydany w 2011 roku przez Wydawnictwo Rodzina "Pamiętnik Blumki" Iwony Chmielewskiej. Znana ilustratorka stworzyła książkę, która może przybliżyć postać Starego Doktora najmłodszym czytelnikom. Książka ma formę zapisków małej, żydowskiej dziewczynki, mieszkanki Domu Sierot przy ul. Krochmalnej. Czytelnicy poznają kilkoro z wychowujących się tam dzieci a także zasady, na jakich opierało się funkcjonowanie dziecięcej społeczności. Książka wprowadza nas w sam środek etyki Korczaka, pokazanej poprzez niektóre z urządzeń prowadzonego przez niego domu sierot, jak np. instytucji sądu dziecięcego, pod którego jurysdykcję podpadali także wychowawcy nawet Pan Doktor, a także zwyczaju, że każde dziecko ma swoją własną szufladę, do której nie wolno nikomu zaglądać, pomysłu tablicy skarg i podziękowań w korytarzu. 

Rok Korczakowski oznacza też wiele wznowień i wydań jego autorskiej twórczości. W 2012 roku Ośrodkiem Badań Korczakianum od lat zajmujący się opracowaniem i wydaniem całej spuścizny Starego Doktora planuje wydanie ostatnich tomów serii. Czy to się uda, nie wiadomo. Jak dotąd ukazały się tomy od 1. do 12. oraz 14., ogółem 18 woluminów. W tym roku na pewno ukaże się 13. tom edycji, w którym znajdą się przedwojenne artykuły pedagogiczne. Ostatni 15. tom zawierający pisma z czasów wojny, a także tom 16. - suplement składający się z indeksów - planowane są na rok 2012/2013. Tomy wydawane są wspólnie przez Korczakianum i Instytut Badań Literackich PAN w nakładzie 700 egzemplarze nie trafiają jednak do szerokiej dystrybucji (ostatnie tomy dostępne są w IBL-u).

Ciekawostką jest, że choć w tym roku mija siedemdziesiąt lat od śmierci pisarza w Treblince, jego dzieła nie przejdą w przyszłym roku - jak to normalnie ma miejsce po upływie tego okresu - do publicznej domeny. Stanie się to dopiero w 2017 roku, kiedy upłynie 70 lat od ustanowionej przez sąd formalno-prawnej daty śmierci Korczaka, a więc dnia 9 maja 1946 roku, którą to datę sąd przyjął postanowieniem w trakcie procesu spadkowego w 1954 roku. Późniejszy termin przejścia dzieł Korczaka do domeny publicznej ma swoje plusy - pozwoli badaczom na spokojne dokończenie prac przy edycji dzieł zebranych i staranne przygotowanie cyfrowej wersji jego dorobku.

Aktualnie od 8 stycznia 2010 roku jedynym legalnym dysponentem praw do spuścizny twórczej Korczaka jest Instytut Książki (prawa zostały przejęte na mocy umowy ze Skarbem Państwa). Instytut podpisuje z polskimi i zagranicznymi wydawnictwami umowy licencyjne na wydawanie dzieł Korczaka. Na początku 2011 roku taką licencję otrzymało Wydawnictwo W.A.B.. Jeszcze w 2011 roku W.A.B. wydało "Króla Maciusia Pierwszego" i "Króla Maciusia na wyspie bezludnej" z ilustracjami Marianny Oklejak. W kwietniu 2012 roku ukaże się wznowienie chyba najbardziej lubianej przez dzieci książki Korczaka "Kajtuś Czarodziej". W Roku Korczaka wydawnictwo planuje jeszcze wydać "Bankructwo Małego Dżeka".

Pedagogiczny dorobek Korczaka w jego roku zamierza propagować Rzecznik Praw Dziecka Marek Michalak. Michalak, który nazywa Korczaka "pierwszym rzecznikiem praw dziecka", zaplanował wydanie tym roku w ramach Biblioteki RPD utworu "Prawo dziecka do szacunku" oraz cyklu "Jak kochać dziecko". "Te podręczniki, bo tak już je nazywam, powinny trafić do wszystkich studentów pedagogiki, bo nie da się być dobrym pedagogiem nie znając myśli Janusza Korczaka" - tłumaczy Michalak. "Janusz Korczak był pierwszym rzecznikiem praw dziecka, gdyby nie jego determinacja, w tym temacie mniej byśmy rozumieli" - dodaje Rzecznik.

Zasłużona dla propagowania twórczości Korczaka Agencja Edytorska Ezop wraz z Kapitułą Orderu Uśmiechu przygotowuje nowe wydanie książki "Prawidła życia. Pedagogika dla młodzieży i dorosłych". Książka ukaże się w kwietniu 2012.

Z kolei wydawnictwo Studio Emka, znane z ciekawej publikacji "Maria Skłodowska-Curie. Fotobiografia" wydanej w zeszłym roku na stulecie przyznania Polce Nagrody Nobla, przygotowuje podobną książkę o Korczaku. Życie pedagoga zilustrują zachowane w archiwach zdjęcia.