William Turner, "Księżyc w nowiu", ok. 1840, olej na desce mahoniowej, Tate Gallery, London, Digital Image © Tate, London 2010

Muzeum Narodowe w Krakowie jako pierwsze w Polsce prezentuje wystawę obrazów Josepha Mallorda Williama Turnera, największego malarza angielskiego romantyzmu, prekursora impresjonizmu i symbolizmu. Artysty, który w swoich pejzażach zbliżył się do abstrakcji.

Wystawę przygotowało Bucerius Kunst Forum w Hamburgu. Pokazywane są na niej osiemdziesiąt cztery dzieła Turnera przedstawiające żywioły ziemi, wody, powietrza i ognia, pochodzące z Galerii Tate oraz kilku kolekcji angielskich i amerykańskich.

William Turner zostawił po sobie blisko trzydzieści tysięcy prac, z których większość to szkice krajobrazu. W swoim rozumieniu idei pejzażu opierał się na teorii francuskiego malarza Pierre'a-Henri'ego de Valenciennes (1750-1819), który jako pierwszy zalecał malowanie widoków wprost z natury. Teoria ta, zwana "portretem krajobrazu", odbiła się szerokim echem w kręgach artystycznych, zachęcając artystów do malowania konkretnych miejsc zamiast wyimaginowanych kompozycji.

De Valenciennes był jednym z tych, którzy uwolnili pejzaż z historycznego lub biblijnego kostiumu i zaczęli go traktować jako temat sam w sobie. Jego poglądy podzielali malarze angielskiego romantyzmu, którzy, inaczej niż zaangażowani politycznie romantycy francuscy (m.in. Théodore Géricault i Eugène Delacroix), stanowili grupę wypowiadającą się przede wszystkim poprzez pejzaż. Obok Turnera byli to przede wszystkim: Samuel Palmer, Richard Parkes Bonington i John Constable.

Kuratorzy krakowskiej wystawy przyporządkowali prezentowane rysunki i obrazy Turnera poszczególnym żywiołom: ziemi, wodzie, powietrzu, ogniowi, i ich zespoleniu zwanemu fuzją. Fuzje to kompozycje, w których żywioły są przemieszane i połączone. Turner zaniechał w nich podziału na odrębne plany przestrzenne. Obraz rozwija się centrycznie: od środka we wszystkich kierunkach. W późnych pracach kompozycja wiruje.

Szczególną rolę w obrazach Turnera odgrywa światło. Artysta twierdził, że ideałem jest malowanie czystego światła. John Ruskin, przyjaciel Turnera i wielbiciel jego twórczości, w książce "Modern Painters" ("Nowocześni malarze") w 1843 roku pisał o nim:

"Wspaniały w zamysłach - niezgłębiony w wiedzy - w swej potędze jedyny - żywioły mając na skinienie, a noc i brzask posłuszne jego władzy, wysłany jako prorok wszechświata, jawi się wielkim aniołem Apokalipsy, odzianym w obłok, z tęczą na głowie, słońce i gwiazdy dzierżąc w dłoniach".

Także Ruskinowi zawdzięczamy informację, że w ostatnich tygodniach przed śmiercią Turner zwykł powtarzać: "Słońce jest Bogiem". Na jego obrazach można podziwiać delikatną zorzę świtu, jasne promienie wschodu, pełne światło południa, krwiste i karmazynowe pożogi zachodu, ale także dramatyczne światło sączące się poprzez chmury i opary w czasie burz morskich.

Wiliam Turner (1775-1851) urodził się i mieszkał w Londynie. Był członkiem Królewskiej Akademii Sztuki. Pozostawił po sobie blisko trzydzieści tysięcy prac, z czego prawie dwadzieścia tysięcy zapisał w testamencie narodowi. Malował obrazy akwarelą, rzadziej farbami olejnymi. Rysował szkice ołówkiem lub malował akwarelą i gwaszem.

Wystawie towarzyszy program wydarzeń, w tym spotkania, dyskusje, zwiedzanie z przewodnikiem.

Kuratorzy: Inés Richter-Musso i Ortrud Westheider.
Kurator ze strony Muzeum Narodowego w Krakowie: Magdalena Czubińska.
Koordynator: Olga Jaros.
Organizatorzy: Muzeum Narodowe w Krakowie, Bucerius Kunst Forum, Turner Contemporary.

Wernisaż: 14 października 2011, godz. 18:00.
Wystawa czynna do 8 stycznia 2012.

Wydarzenie jest częścią Programu Kulturalnego Polskiej Prezydencji w Radzie Unii Europejskiej 2011.

Muzeum Narodowe w Krakowie - Gmach Główny
Al. 3 Maja 1
Kraków

Źródło: informacja prasowa