Pierwsza od wielu lat retrospektywa twórczości Tadeusza Makowskiego (1882-1932), jednego z najwybitniejszych, najoryginalniejszych malarzy polskich, w Krakowie - mieście, w którym artysta odbył studia filozoficzne na Uniwersytecie Jagiellońskim i studia artystyczne na tamtejszej Akademii Sztuk Pięknych pod kierunkiem Józefa Mehoffera i Jana Stanisławskiego. W 1908 roku Makowski wyruszył w podróż artystyczną po Europie. Dotarł do Paryża, gdzie zdecydował zamieszkać na stałe. Związał się z kręgiem artystów skupionych wokół Henriego Le Fauconniera. Poznał wówczas m.in. Legera, Picassa, Mondriana, Archipenkę, Apollinaire'a, Gromaire'a. Przyjaźnił się z Władysławem Ślewińskim, artystą ze szkoły Pont-Aven. Od 1911 roku był członkiem Towarzystwa Artystów Polskich w Paryżu. Brał udział w paryskich Salonach Niezależnych, Tuileries, De L'Oeuvre Unique, prezentował swe prace w Stedelijk Museum w Amsterrdamie, w Polskim Klubie Artystycznym w Warszawie. Brał udział w ekspozycjach polskiej sztuki w Barcelonie, Paryżu, Wiedniu, Budapeszcie.

Twórczość Tadeusza Makowskiego ukształtowała się w pierwszym okresie pod wpływem modernistycznego malarstwa pejzażowego Jana Stanisławskiego, zawiera cechy stylistyki młodopolskiej. W Paryżu przejął od Le Fauconniera i kubistów zwartą konstrukcję obrazu i geometryzujące traktowanie form. Czerpiąc z kubizmu Makowski pozostał jednak nadal artystą treści lirycznych i poetyckich, daleki od formalnych eksperymentów kubistów. W tym okresie malował martwe natury, wyróżniające się ciemną gamą barw. W swym "PAMIĘTNIKU" zanotował wówczas: "W kubizmie są wartości, do których każdy malarz czujący formę dojść musi". Około 1915 roku odszedł od kubizującej formuły, zaczął tworzyć wywodzące się z doświadczeń impresjonizmu rozjaśnione krajobrazy. Przebywając w Bretanii u Władysława Ślewińskiego, pod jego wpływem zaczął malować pejzaże i sceny z życia miejscowych chłopów utrzymane w ciepłej tonacji żółcieni i czerwieni, a ich faktura nabrała szorstkości. Na początku lat 20. w jego obrazach pojawia się motyw kluczowy dla dalszej twórczości Makowskiego - postać dziecka. Ze szczególnym upodobaniem maluje liryczne wizerunki dzieci - zgeometryzowane, jakby wystrugane z drewna figurki w spiczastych czapkach, sceny z ich życia - w pejzażu, na drodze, w pracowni artysty, z instrumentami muzycznymi, w towarzystwie zwierząt domowych i ptaków. Świat dziecka pociągnął go swoją odrębnością, szczerością i fantastyką dziecięcej wyobraźni, pomieszanej z realizmem; przedstawiał go w najrozmaitszych wątkach ikonograficznych i formalnych. Około 1927 roku wykrystalizował się indywidualny styl Makowskiego: syntetycznie ujętym formom nadał geometryczne zarysy, obwodzone zdecydowanym konturem, zagęścił materię malarską. W jego obrazach spotkamy teraz postaci-kukły, rubasznych starców. Wyróżniają się oni ekspresją spojrzeń, ruchów, gestów, głębokim życiem wewnętrznym. Ludziki Makowskiego zbudowane z kul, stożków, ostrosłupów i sześcioboków urzekają swym wdziękiem i poetyckim czarem. W 1930 roku powstała seria obrazów przedstawiających reprezentantów rozmaitych zawodów: szewców, rybaków, strzelców, piekarzy. Artysta uprawiał również grafikę. W tej dziedzinie znany jest przede wszystkim jako ilustrator PASTORAŁEK Tytusa Czyżewskiego.

Tadeusz Makowski wykreował groteskową wizję ludzkiej egzystencji i obraz rzeczywistości zdominowanej przez maski i rekwizyty. Poetycka metafora służyła mu do wyrażania głębokich ludzkich treści, prawdy o człowieku. Jego obrazy są łatwo rozpoznawalne, zaskakują wyszukaną formą, subtelnością, kolorem, światłem, szczerością wypowiedzi. Złączył słowiańską uczuciowość z doświadczeniem francuskiego kubizmu. Sztuka Tadeusza Makowskiego mieści się między konstrukcją i emocją, rytmem formy a świetlistością barw, melancholią a intelektem.

Na wystawie zaprezentowanych zostanie około stu obrazów i około sześćdziesięciu prac na papierze z różnych okresów twórczości Tadeusza Makowskiego. Jej organizatorom udało się pozyskać z polskich i francuskich kolekcji m.in. POWRÓT ZE SZKOŁY, KAPELĘ DZIECIĘCĄ, CZWORO DZIECI Z TRĄBĄ, ODLOT JASKÓŁEK, SZEWCA, RYBAKA - obrazy należące do największych osiągnięć artysty.

Wernisaż wystawy: 28 lutego 2003, godz. 18:00.

Muzeum Narodowe / Gmach Główny
Al. 3 Maja 1, Kraków
tel. (+48 12) 295 55 00
www.muz-nar.krakow.pl