Sztuki wizualne

"Szlaki, z których zrodziła się Europa"

Sztuki wizualne

Kraków,  20.12.2004 - 20.02.2005
Martín Bernat,
"Przeniesienie ciała św. Jakuba Większego przed pałac królowej Lupa w Galicji", ok. 1480-1505
Wystawa powstała z okazji obchodzonego w roku 2004 Świętego Roku Composteli.

Pokaz wybitnych dzieł średniowiecznej i nowożytnej sztuki europejskiej w Polsce jest rezultatem wcześniejszej współpracy z organizatorem wystawy - hiszpańskim SEACEX (State Corporation for Spanish Cultural Action Abroad) - w wyniku której krakowskie Muzeum zaprezentowało w 2003 roku w Santiago de Compostela cieszącą się wielkim zainteresowaniem wystawę Z Galicji do Galicji... Sztuka Krakowa i Małej Polski.

Ekspozycja w Muzeum Narodowym w Krakowie stanowi więc wyraz wdzięczności Galicji hiszpańskiej za umożliwienie jej poznania sztuki Galicji polskiej. Jest to projekt bardzo ambitny, który ze względu na ogrom materiału skupia się przede wszystkim na średniowieczu, czasy nowożytne stawiając na drugim planie.

Na przykładzie ponad stu eksponatów - obrazów, rzeźb, przedmiotów rzemiosła artystycznego, dokumentów pochodzących z kilkudziesięciu znamienitych kolekcji muzealnych, archiwalnych, bibliotecznych i kościelnych Hiszpanii, Belgii, Czech, Francji, Niemiec, Polski, Portugalii, Szwecji czy Włoch - przybliża fenomen kultu św. Jakuba Apostoła i pielgrzymek, które od IX wieku stale zmierzają do sanktuarium w Santiago de Compostela, gdzie złożone są szczątki Świętego. Kultu tym ważniejszego, że - jak się współcześnie uważa - przyczynił się znacznie do integracji i ukształtowania tożsamości europejskiej.

Ekspozycja podzielona jest na sześć rozdziałów:

Część pierwsza "Narodziny kultu" jest poświęcona odkryciu około 830 roku przez biskupa Teodomira (zm. 847) w odległym, północno-zachodnim zakątku Półwyspu Iberyjskiego, grobu, który uznano za miejsce spoczynku św. Jakuba. Obejmuje pisane przekazy poprzedzające odkrycie grobu i obrazuje rozszerzanie się informacji o tym wydarzeniu na obszary położone po drugiej stronie Pirenejów.

Część druga, "Wzrost popularności kultu i rozwój pielgrzymek do Santiago de Compostela", poświęcona jest analizie szerzenia się kultu św. Jakuba i ruchu pielgrzymkowego do jego grobu; ukazany jest fenomen, który z czasem w świecie chrześcijańskim osiągnął podobne znaczenie jak pielgrzymki do Ziemi Świętej czy Rzymu, a którego nie ominął kryzys, jaki pociągnęły ze sobą ataki Reformacji w XVI wieku, podważającej podstawy kultu.

W części trzeciej - "Pielgrzymi: powracający podróżni" pokazane są dzieła związane z pielgrzymami: ich stroje, tykwy, muszle przypinane do paska, ale i przygotowania do podróży, pobyt w Santiago de Compostela czy odwiedziny w Sanktuarium Apostoła, ilustrowane między innymi przez obraz wczesnorenesansowego artysty hiszpańskiego Martina Bernata. W tej części znajdują się również dokumenty nadające prawa i chroniące pielgrzymów podczas ich wędrówki, przedstawienia sławnych pątników (rzeźba Świętej Brygidy Szwedzkiej z ok. 1400 roku czy wizerunek Karola V pędzla Bernaerta van der Stock, zwanego Mistrzem Magdaleny z ok. 1520-1522 roku).

Natomiast kolejna, czwarta część wystawy "Inni święci i pobożność podczas pielgrzymki do Santiago de Compostela" jest przeglądem fascynującego zespołu praktyk religijnych i przejawów religijności, związanych z pielgrzymowaniem do Santiago. Wiele z nich uwzględnia "Przewodnik pielgrzyma", czyli piąta księga Codex Calixtinus poświęcona, między innymi "ciałom świętych, którzy spoczywają wzdłuż drogi do Santiago tak, by nawiedzali je pielgrzymi".

Piąta część wystawy "Pielgrzymowanie do Santiago de Compostela i jego artystyczne przejawy skupia się na rzeczywistym wpływie pielgrzymowania na sztukę. Rozróżnia tę bezpośrednio związaną z pielgrzymowaniem, określoną mianem "sztuki na drodze", której wyrazem jest np. ikonografia św. Jakuba, reprezentowana na wystawie przez szereg jego wizerunków: jako pielgrzyma - pędzla między innymi Juana de Flandes (ok. 1465-1519), malarza niderlandzkiego sprowadzonego do Hiszpanii w 1496 przez królową Izabelę i pracującego dla niej do 1504, następnie tworzącego dla kościołów w Salamance i Palencii; czy zafascynowanego malarstwem Caravaggia José de Ribery z ok. 1630-1632; jako rycerza (pogromcy Maurów) Pabla de San Leocadio z ok. 1513-1518, o wyraźnych wpływach renesansu włoskiego. W tej też części znajdują się przedstawienia, odnoszące się do legend i cudów św. Jakuba, oraz pamiątki z pielgrzymki.

Sztukę niezwiązaną bezpośrednio z kultem św. Jakuba, występującą wzdłuż dróg pielgrzymkowych, a będącą świadectwem wymiany artystycznej i określoną mianem "sztuki wzdłuż drogi", na wystawie reprezentują między innymi przykłady hiszpańskiej i francuskiej rzeźby romańskiej.

Szósta, ostatnia część "Santiago, cel pielgrzymów: Sanktuarium i miasto" prezentuje kolejne etapy rozwoju "świętego miejsca", począwszy od trzeciej dekady IX wieku aż po wiek XVIII, w tym też architekturę i dekorację kolejnych świątyń. Poświęcona jest też wizji rozwoju miasta w tym okresie, co ilustrują plany, widoki i współczesne makiety.

Kurator - Jose Carlos Valle Pérez (Dyrektor Muzeum w Ponteverda), komisarz ze strony polskiej - Urszula Kozakowska-Zaucha, koordynator - Olga Jaros. Organizator: SEACEX (State Corporation for Spanish Cultural Action Abroad). Współorganizator: Xunta de Galicia, Muzeum Narodowe w Krakowie.

Podobne

Film Polskie filmy w międzynarodowym konkursie krakowskiego festiwalu

Film Kraków, 28.05.2012 - 03.06.2012

Trzy dokumenty - "Wiera Gran" Marii Zmarz-Kocznowicz, "Uwikłani" Lidii Dudy i "Tato poszedł na ryby"...

Literatura Yi Lijun laureatką Transatlantyka 2012

Literatura Kraków, 25.05.2012

Chińska tłumaczka Yi Lijun, emerytowana profesor Pekińskiego Uniwersytetu Języków Obcych, została...

Przejdź do kalendarza wydarzeń

Z bazy wiedzy

Sztuki wizualne Wojciech Fangor "Postaci"

Obraz Fangora należy do najbardziej kanonicznych dzieł polskiego socrealizmu. Operuje prostą...

Przejdź do bazy wiedzy