W jaki sposób przeżywamy historię? Jak uczestnictwo w ważnych wydarzeniach historycznych wpływa na nasze postawy, decyzje, życiowe wybory? Jak dzisiaj postrzegamy historię i jak ją opowiadamy? Co może zostać ocalone, a co skazywane jest na zagładę niepamięci?

Strażnicy Doków to wystawa o artystycznym obrazie pamięci, historii i mitologii, związanych z powstaniem Solidarności - ruchu społecznego, który miał istotny wpływ na proces zmian ustrojowych w Polsce i Europie Środkowej. Strażnicy Doków zwracają się ku osobie, ku jednostce uwikłanej w procesy polityczne i historyczne, której osobista pamięć wpisana jest w doświadczenia zbiorowe, oficjalne reprezentacje historii i różne formy upamiętnienia i mitologizacji. Burzliwe ćwierćwiecze, jakie minęło od 1980 roku, pomimo a być może z powodu niezwykle szybkich transformacji, było też czasem gwałtownych konfliktów i sporów, także o kształt pamięci. Jak wiele jest tych osobistych historii Solidarności i jakże przeciwstawne są to wersje? To ludzie, ich marzenia, nadzieje, frustracje, ideały i rozczarowania są bohaterami tej wystawy. Zestawia ona ustną tradycję związaną z dziedzictwem Solidarności z jego obrazem medialnym. Przywołuje zarówno znane jak i zapomniane postaci, twarze, symbole i obrazy. Stawia pytanie o współczesność, jaka wyrosła na zaczynie ideałów lat osiemdziesiątych.

Oprócz prac bezpośrednio odwołujących się do historii i tworzących je osób mamy takie, które mówią o dwuznacznej percepcji przeszłości. O wątpliwościach, o obawie i niemożliwości dotarcia do prawdy, poprzez niepewność źródeł i załamanie wiarygodności dawnych autorytetów. Wystawa jest więc też projektem o obecnym stanie ducha Polaków. Pokazuje ona dramat związany z pojawieniem pęknięcia w rzeczywistości. Posiada ona także spory ładunek ironii w sposobie patrzenia na narodowe spory i stereotypy.

Oś wystawy stanowi oryginał logo Solidarności autorstwa Jerzego Janiszewskiego z sygnaturą Lecha Wałęsy. Praca ta stanowi symboliczny punkt odniesienia dla całości projektu, gdyż odegrała istotną rolę w tworzeniu i utrwalaniu mitu Solidarności. Na wystawie znajdują się prace polskich i międzynarodowych artystów, wśród nich - wykonywane specjalnie na wystawę przez rezydentów Instytutu Sztuki Wyspa: Zbigniewa Liberę, Fanny Adler i Cecile Paris oraz Rene Luecka. Artyści Ci spedzą sierpień w Stoczni w celu realizacji prac w kontekście tego szczególnego miejsca. Będą one pokazywane w obok prac z Kolekcji Fundacji Wyspa Progress - Himalaya Bahn Rene Luecka, Flaga dla III RP Grzegorza Klamana, Co? Powtórzenie (Solidarność) Marka Sobczyka, Swiatłosfera Andrzeja Syski - oraz współczesnie powstałych prac polskich artystów, którzy podejmują pokrewną tematykę: Dawno i Nieprawda Jadwigi Sawickiej, Czy Twój umysł jest pełen dobroci? Elżbiety Jabłońskiej, Izba Pamięci Lecha Wałęsy Grzegorza Klamana, Muzeum Soliterności Marka Sobczyka, Kontestator Jacka Niegody, Naprawdę Aliny Żemojdzin, wideoinstalacja Ani i Adama Witkowskich oraz szereg portretów działaczy wczesnej Solidarności wykonanych przez Michała Szlagę. W formie wideoinstalacji wystawy dopełni film Andrzeja Wajdy Człowiek z żelaza (1981), obraz, który odegrał istotna rolę we wpisaniu Sierpnia w polską kulturę i pamięć zbiorową.

Uczestnicy wystawy: Fanny Adler & Cecile Paris, Elżbieta Jabłońska, Jerzy Janiszewski, Zbigniew Libera, Rene Lueck, Grzegorz Klaman, Jacek Niegoda, Marek Sobczyk, Jadwiga Sawicka, Andrzej Syska, Michał Szlaga, Andrzej Wajda, Ania i Adam Witkowscy, Alina Żemojdzin.

Projekt stanowi inaugurację programu rezydencyjnego dla artystów w Instytucie Sztuki Wyspa. Wystawie w dniach 3-4 września towarzyszy konferencja "Arte.Akt: Polityczny Potencjał Sztuki" organizowana we współpracy z kwartalnikiem "Krytyka Polityczna". Kuratorkami konferencji są Magda Pustoła i Aneta Szyłak. Więcej informacji na stronie www.mlodemiasto.pl.

Instytut Sztuki Wyspa na terenach Stoczni Gdańskiej w budynku dawnej Zasadniczej Szkoły Budowy Okrętów od września 2004 jest domem Fundacji Wyspa Progress, innowacyjnej organizacji artystycznej łączącej prezentację sztuki współczesnej z rozważaniami na temat kształtu kultury społecznej.

Instytut Sztuki Wyspa / Fundacja Wyspa Progress
ul. Doki 1 budynek 145B, 80-958 Gdańsk
tel. (+48 58) 320 44 46