Instytut Kultury Polskiej oraz Lincoln Center Film Society i Anthology Film Archives są organizatorami prezentacji dorobku reżyserskiego Andrzeja Wajdy, która odbędzie się w dniach 17 października - 13 listopada 2008 w Nowym Jorku.

TRUTH OR DARE: FILMY ANDRZEJA WAJDY, Walter Reade Theater, 17 października - 13 listopada 2008
ANDRZEJ WAJDA I TEATR TELEWIZJI, Anthology Film Archives, 24 października - 28 października 2008

Przegląd filmów Wajdy w Lincoln Center będzie najpełniejszym pokazem w Stanach Zjednoczonych - obejmie wszystkie filmy pełnometrażowe i dwa dokumentalne, w których reżyser komentuje własną twórczość i historię polskiego kina. Retrospektywa odbędzie się pod nazwą Truth or Dare: Filmy Andrzeja Wajdy / Truth or Dare: The Films of Andrzej Wajda i będzie prezentowana w Walter Reade Theater w Lincoln Center od 17 października do 13 listopada 2008 roku.

Andrzej Wajda osobiście zapowie filmy otwierające przegląd. W piątek, 17 października o 19:30 - Ziemię obiecaną; w sobotę 18 października o 18:30 - Wszystko na sprzedaż wraz z Elżbietą Czyżewską; w niedzielę 19 października o 16:50 - Popiół i diament i o 19:30 - jedyny pokaz Katynia.

Publiczność anglojęzyczna po raz pierwszy będzie miała okazję zobaczyć także spektakle Teatru Telewizji wyreżyserowane przez Wajdę. W ramach serii "Andrzej Wajda i Teatr Telewizji" / Andrzej Wajda and "Polish Television Theatre", Instytut Kultury Polskiej zaprezentuje sześć produkcji reżysera. Dzieła, z których wiele jest adaptacjami wcześniejszych produkcji teatralnych Wajdy, zaliczane są do klasyków gatunku. Każde z nich zostanie pokazane dwukrotnie, od 24 do 28 października 2008 roku w Anthology Film Archives na Manhattanie.

Sześć wybranych przedstawień prezentuje plejadę najlepszych polskich aktorów w ich, często legendarnych już, rolach. Przegląd ukazuje szerokie zainteresowania reżysera. Zostaną pokazane adaptacje klasyków literatury: interpretacja Szekspirowskiego HAMLETA (1991), w której Wajda umieścił publiczność za kulisami, analizując granice pomiędzy teatralnością a rzeczywistością, i obsadził w roli tytułowej Teresę Budzisz-Krzyżanowską, pierwszą aktorkę w historii polskiego teatru, która zagrała Hamleta, stwarzając niezapomnianą kreację; klasyczną adaptację MAKBETA (1969) z Danielem Olbrychskim i śmietanką polskich aktorów u szczytu ich kariery; oraz ZBRODNIĘ I KARĘ (1987) Fiodora Dostojewskiego z kreacjami Jerzego Radziwiłowicza i Jerzego Stuhra. Zostanie także pokazana NOC CZERWCOWA wg Jarosława Iwaszkiewicza z Grażyną Szapołowską i Aleksandrem Domogarowem (2001) oraz BIGDA IDZIE! (1999) wg Juliusza Kadena-Bandrowskiego z Januszem Gajosem w roli głównej. To spektakle, w których Wajda polemizuje z polskimi mitami narodowymi. Noc czerwcowa Jarosława Iwaszkiewicza, zaadaptowana na scenę przez samego pisarza tuż przed śmiercią, ukazuje trudność wyboru pomiędzy głosem obowiązku a sercem, w czasach gdy narodowe mity poświęcenia i oddania narodowi nakazywały kobietom podążyć za mężami, uczestnikami powstania styczniowego, na Sybir; zaś w jednym ze swoich najgłośniejszych spektakli, na podstawie Mateusza Bigdy Juliusza Kadena-Bandrowskiego, Wajda ukazuje mechanizmy władzy w Polsce po odzyskaniu niepodległości, ale podobnie jak powieść, jego spektakl ukazujący populistyczne pretensje do władzy i przywilejów ma wymiar uniwersalny. WYWIAD Z BALLMEYEREM (1962) Kazimierza Brandysa z kreacją Gustawa Holoubka to Wajdowska analiza zła wojny, oparta na historii amerykańskiego dziennikarza przeprowadzającego wywiad z nazistowskim oprawcą skazanym za masakrę na greckiej wyspie Barmen. Wszystkie spektakle zostaną pokazane w Stanach Zjednoczonych po raz pierwszy.

Celem tych adaptacji, jak wskazuje pisarz i krytyk, Maciej Karpiński, jest wzbudzenie w widzu potrzeby refleksji zarówno nad teraźniejszością, jak i przeszłością, nad światem i własnym krajem, uniwersum i prywatną egzystencją.

Przez ponad półwiecze Andrzej Wajda rozwijał unikalny język obrazów, którym nie tylko umiał dyskutować z cenzorami, ale przede wszystkim dowiódł, że kino narodowe może być zrozumiałe dla obcych. Żaden inny reżyser filmowy nie zaangażował się tak konsekwentnie i głęboko w analizę historii swojego kraju - polityczną, społeczną i psychologiczną. Jak pisał Steven Spielberg w liście do prezydenta Academy of Motion Picture Arts and Sciences, popierając przyznanie Andrzejowi Wajdzie Oskara za całokształt twórczości (2000):

"Wajda należy do Polski, ale jego filmy są częścią skarbu kultury całej ludzkości."

Instytut Kultury Polskiej w Nowym Jorku przygotował retrospektywę we współpracy z Filmoteką Narodową, Instytutem Sztuki Filmowej i Telewizją Polską. Po przeglądzie w Nowym Jorku, filmy Andrzeja Wajdy zostaną pokazane w innych miastach Stanów Zjednoczonych i Kanady. W styczniu i lutym 2009 w Berkeley, w lutym w Chicago, w marcu w Portland, w marcu i kwietniu w Seattle, w kwietniu w Columbus (Ohio); a także prawdopodobnie w Bostonie, Denver i Montrealu.

Szczegółowe informacje dostępne są na stronie: www.PolishCulture-NYC.org.