Prezentacja najciekawszych i najokazalszych szopek krakowskich wybranych spośród zgłoszonych na tegoroczną, sześćdziesiątą pierwszą edycję KONKURSU NA NAJPIĘKNIEJSZA SZOPKĘ KRAKOWSKĄ (więcej informacji...).

O starym krakowskim zwyczaju szopek bożonarodzeniowych prof. Karol Estreicher w słynnym, wydanym w 1938 roku "Przewodniku dla zwiedzających Miasto i okolice" pisał: "W okresie Bożego Narodzenia murarze krakowscy i mali chłopcy chodzą ze szopką, gwiazdą, turoniem i kolędami. Szopka krakowska jest zwykle wylepiana z papieru i posiada małą scenę, na której przesuwają ukryci z tyłu szopkarze figurki, np. górala, żyda, kozaka, Heroda i innych. Jest to jedna z osobliwości polskich. (...) Początek temu zwyczajowi miał dać Św. Franciszek, tworząc w XIII wieku całe misterium na temat Bożego Narodzenia. W Polsce zwyczaj szopki po kościołach upowszechnił się już w XIV stuleciu, zapewne dzięki franciszkanom (jasełka w kościele Św. Andrzeja w Krakowie). W ciągu późniejszych stuleci zaczęto ożywiać lalki, tworząc jakby małe teatry marionetek. Wśród scen poważnych występować zaczęły komiczne figury, które lud znał dobrze i które go bawiły. Żyd, kozak, dziad itp. typy stawały się nawet powodem zgorszenia, tak że przedstawień w kościołach zakazano. Wówczas szopka wyszła ze świątyń, poczęła być obnoszona po chatach i karczmach, a nawet we dworach bawiła pańskie dzieci. Ten ogólnopolski zwyczaj, w Krakowie w drugiej ćwierci XIX wieku powszechny, któryś z literatów krakowskich podjął i opracował dla ulicznych szopkarzy. Powstała "szopka krakowska", którą bezrobotni w zimie murarze szczególnie pielęgnowali, dorabiając sobie nieco grosza szopkowaniem. (...) Podczas wielkiej wojny i zaraz po niej szopka zamarła, urwał się chwilowo zwyczaj obchodzenia domów, lecz obecnie odżył na nowo."

Pierwszy konkurs na najpiękniejszą szopkę krakowską został zorganizowany pod opieką krakowskiego Muzeum Historycznego w roku 1937. Typowa szopka krakowska inspirowana jest architekturą Krakowa i tutejszymi tradycjami. Najczęściej wykorzystywanym motywem są wieże Kościoła Mariackiego, Barbakan, Brama Floriańska, Kaplica Zygmuntowska. Szopkarze często nawiązują do krakowskich legend o Wandzie, Smoku Wawelskim, Lajkoniku. Szopka to Kraków w miniaturze, bajecznie kolorowy, radosny, zabawny. Wszystkie te cuda mają od kilku centymetrów wysokości po kilka metrów. Najmniejsze mieszczą się w łupinie orzecha włoskiego lub w pudełku od zapałek.