Jan Świdziński, "W porządku", detal, 1994, fot. CSW Zamek Ujazdowski, Warszawa

Jan Świdziński traktuje fotografie w sposób szczególny: przeprowadza z nimi rodzaj materialnego i intelektualnego działania. Można powiedzieć, że posługuje się fotografiami jak rekwizytami w performansach. Fotografie są dla niego obiektami, detalami zaczerpniętymi z otaczającej rzeczywistości, i to rzeczywistości pojmowanej na tyle całościowo, że nieistotne stają się podziały na sferę sztuki i potoczności, na fakty i artefakty.

W działaniach Świdzińskiego walory formalne fotografii nie są istotne, traktuje je bowiem jako symptomy rzeczywistości, konkrety, które równie dobrze mogą kierować uwagę na ogólniejsze zjawiska, jak i być traktowane jako jedynie jednostkowe, niepowtarzalne kurioza. I wobec wybranego konkretu-symptomu formułuje Świdziński wypowiedź w formie napisanego tekstu lub mówionego performansu. Taka wypowiedź nie jest po prostu komentarzem, to raczej interwencja poddająca wybrany konkret przekształceniu w nowy fakt. Zaczerpnięte z różnych źródeł fotografie Świdziński umieszcza w kontekście własnych spostrzeżeń i refleksji. Posługuje się znakami łatwo rozpoznawalnymi, ale o znaczeniach otwartych i uzależnionych od kontekstów, jakie przywołane zostaną przez widzów w zetknięciu z pracami artysty.

Jan Świdziński jako teoretyk sztuki sformułował w latach 70. koncepcję "sztuki kontekstualnej", która przyjmuje jako nieuchronny fakt współistnienie odmiennych, a często także niespójnych zespołów norm i znaczeń - skrótowo mówiąc - kontekstów właśnie. W zasadzie traktowane są one w tej koncepcji jako równoprawne, żaden nie jest obiektywnie lepszy od innych. Poprzestawanie jednak na takim stwierdzeniu może sprowadzić dialog do stanu, który opisuje prezentowana na wystawie praca Anomia: groteskowej wymiany zdawkowych komunikatów. Kontekstualna strategia Świdzińskiego postuluje wypowiedzi z natury świadomie stronnicze, ale ujawniające jednak w sumie zjawiska istotniejsze od tych, które wynikają z dążenia do uniwersalnego obiektywizmu. Jak pisał Świdziński w latach 70. – "sztuka nie mówi prawdy, sztuka przekonuje do prawdy".

Prezentowany na wystawie wybór działań Świdzińskiego to dokumentalna kondensacja elementów twórczości wybranych z czterech dekad. Zawiera prace z lat 70. (Działanie z fotografią przedstawiającą Van Gogha, 1976, i Stale mówimy o człowieku, 1978), z lat 80. (Mielnik, 1981 i Absurdy..., 1985), ale w wersji wykorzystującej specyfikę przestrzeni galerii CSW, dwie prace z lat 90. (W porządku/It's O.K, 1994; Anomia, 1998), a z lat po 2000 Mam wątpliwości (2002) i Jan in Wondeland (2009).

Wystawa uzupełniona jest prezentacją obecności Jana Świdzińskiego w publikacjach, które ukazały się w 2009 roku, a są wśród nich dwie książki tego autora, które zanim ukazały się po polsku, wiele lat wcześniej zaistniały za granicą: Sztuka i jej kontekst oraz Sztuka, społeczeństwo i samoświadomość.

Jan Świdziński - ur. 1923, artysta performer, autor instalacji, teoretyk sztuki, organizator i uczestnik wielu sympozjów i prezentacji sztuki performansu, autor książek wydanych w Kanadzie i Europie Zachodniej, m.in: Art, Society and Self-consciousness, Art as Contextual Art, Quotations on Contextual Art, Freedom and Limitation, L'art et son contexte.

Kurator: Grzegorz Borkowski.

Otwarcie: 25 stycznia 2010, godz. 18:00.
Wystawa czynna do 5 kwietnia 2010.Źródło: informacja prasowa