Grzegorz Klaman, Warsztat Pracy Lecha Wałęsy, Stocznia Gdańska, 2010, fot. materialy prasowe

Czy można sobie wyobrazić stół roboczy ze Stoczni Gdańskiej wbijający się w okno szacownego muzeum historycznego? Muzeum Noblowskie w Sztokholmie zamówiło u gdańskiego artysty Grzegorza Klamana specjalny projekt nawiązujący do postaci Lecha Wałęsy, stoczniowego elektryka i legendarnego przywódcy Solidarności.

Projekt Crushing in to rzeczywisty obiekt z dawnego warsztatu elektrycznego w Stoczni Gdańskiej, w którym niegdyś pracował laureat Pokojowej Nagrody Nobla z 1981 roku. Ważący blisko tonę pięciometrowy stół roboczy, ze zniszczonym blatem i szufladami na narzędzia, wbija się w okno budynku muzeum.

Choć w Muzeum Noblowskim jest wiele obiektów materialnych związanych ze sławnymi ludźmi, Lech Wałęsa jest pierwszym noblistą upamiętnionym przez projekt artystyczny. Inni nobliści mają tam tylko portrety, ewentualnie drobne przedmioty, np. pióro.

"To sytuacja absolutnie wyjątkowa. Muzeum Noblowskie nigdy wcześniej nie pokazywało sztuki współczesnej" - mówi Katarzyna Tubylewicz, dyrektorka Instytutu Polskiego w Sztokholmie, który doprowadził do realizacji projektu.

Stół wbija się do budynku, będąc zarazem wewnątrz i na zewnątrz. Status dzieła jest niepewny, jego estetyka - dyskusyjna. Siłą projektu jest jego gra z pojęciem wartości obiektu historycznego i obiektu sztuki, niepewna atrybucja samego warsztatu, jego seryjność, banalność i zmieniona forma użyteczności.

Instalacja Crushing in związana jest z obchodami 30. rocznicy powstania Solidarności. Stół Lecha Wałęsy, podobnie jak Stocznia Gdańska, należy obecnie do ukraińskiej firmy ISD. Grzegorz Klaman otrzymał go na rok w depozyt.

Klaman jest pionierem sztuki krytycznej i politycznie zaangażowanej w Polsce. Krytyczny stosunek do idei upamiętnienia, problematyka pamięci i historii, to jedne z kluczowych zagadnień i źródeł napędowych jego twórczości. Jest znany z projektów kontrowersyjnych, zaburzających tradycyjne rozumienie obiektu, funkcji sztuki i roli artysty.

Grzegorz Klaman od 2004 roku współtworzy Instytut Sztuki Wyspa na dawnych terenach Stoczni Gdańskiej. 1 maja 2010 uruchomił na nowo Subiektywną Linię Autobusową i rzeczywisty budynek Warsztatu Pacy Lecha Wałęsy jako rodzaj muzeum in-situ, które jest zarazem instalacją artysty. Od 4 czerwca 2010 w Wyspie można także oglądać jego wystawę indywidualną "Rzeczy Polityczne", przygotowaną we współpracy z kuratorką Hadas Maor.

Kurator: Karin Jonsson.

Otwarcie: 15 czerwca 2010.
Wystawa czynna do 19 września 2010.

Organizatorzy: Muzeum Noblowskie, Instytut Polski w Sztokholmie, Ambasada RP w Sztokholmie, Instytut Sztuki Wyspa, Stocznia Gdańska SA, Miasto Gdańsk.

Muzeum Noblowskie (Nobelmuseet)
Börshuset, Stortorget 2
Gamla Stan, Sztokholm
Szwecja

Źródło: Instytut Polski w Sztokholmie, informacje prasowe