Katarzyna Kozyra, Olimpia, 1996, dzięki uprzejmości Kolekcji Barbary Kabały-Bonarskiej i Andrzej Bonarskiego, depozyt Muzeum Narodowego w Krakowie; copyright: Katarzyna Kozyra

Wystawa "Gender Check. Kobiecość i męskość w sztuce Europy Wschodniej" w wiedeńskim Museum Moderner Kunst (MUMOK) jest pierwszą na Zachodzie tak wyczerpującą prezentacją sztuki z Europy Środkowo-Wschodniej dotyczącej ról społecznych i kategorii gender. Kuratorka Bojana Pejić i jej współpracownicy - eksperci z dwudziestu czterech krajów - przez sześć miesięcy wybierali najlepsze i najbardziej reprezentatywne dzieła powstałe w ciągu ostatnich sześćdziesięciu lat w krajach bloku wschodniego. Dzięki temu na wystawie znajdzie się ponad 400 bardzo różnorodnych obiektów autorstwa ponad 200 artystów.

Wystawa pokazuje związki między sztuką a rzeczywistością historyczną, zaczynając od lat powojennych, kiedy głównymi bohaterami sztuki oficjalnej były postaci robotników i robotnic. Socrealistyczny program przeobrażenia narodu w "społeczeństwo bezpłciowe" był z kolei ironicznie podejmowany i podważany przez sztukę nieoficjalną. Z czasem do głosu zaczęła dochodzić sztuka bardziej indywidualistyczna i niezależna, co spotykało się oczywiście z represjami. W latach 70. klisze propagandy zostały już w dużym stopniu przezwyciężone, a artyści zyskiwali nową samoświadomość, tworząc przedstawienia swojej cielesności i podmiotowości, a także podając w wątpliwość tradycyjne kategorie kultury takie jak heteroseksualność czy męski etos bohaterski.

Wraz z upadkiem komunizmu w 1989 roku na plan pierwszy zaczęły wysuwać się nowe wyzwania związane z nowymi zagrożeniami: przybierającym na sile nacjonalizmem i przychodzącymi z Zachodu tendencjami neoliberalnymi. Wolność nie przyszła sama: razem z nią pojawiły się nowe, tym razem neokonserwatywne, ograniczenia konstruujące kulturowe i społeczne role. Te ograniczenia bardzo szybko stały się tematem nowej sztuki. Krytyki szowinistycznych, militarystycznych, mizoginicznych i ksenofobicznych ideologii formułowane były teraz w ramach teorii feministycznej. Coraz częściej tematem stawał się homoseksualizm. Przedmiotem krytyki były stereotypy związane z macierzyństwem i zakorzenione w religijności i patriarchalnych strukturach wyobrażenia o roli kobiety.

Wystawa pokazuje te przemiany chronologicznie, nie rezygnując jednak z ujęcia tematycznego. Łączy obserwację emancypacji społecznej z obserwacją wyzwalania się technicznych środków wyrazu, pojawiających się pod postacią nowych mediów: fotografii, filmów, video i performansu.

Na wystawie sztukę polską reprezentują m.in.: Wojciech Fangor, Katarzyna Górna, Katarzyna Kobro, Łukasz Korolkiewicz, Katarzyna Kozyra, Ewa Kuryluk, Zbigniew Libera, Teresa Pągowska, Alina Szapocznikow i Julita Wójcik.

Kurator: Bojana Pejić.

Otwarcie wystawy: 12 listopada 2009, godz. 19:00.
Wystawa czynna do 14 lutego 2010.

MUMOK
Museum Moderner Kunst Stiftung Ludwig Wien
MuseumsQuartier
Museumsplatz 1, A-1070 Wiedeń
tel: +43-1-525 00
www.mumok.at

Więcej na temat wystawy na stronie: Gender Check

Źródło: informacja prasowa.