Wystawa CHRZEST, KOMUNIA, ŚLUB I POGRZEB W KULTURZE ŁODZIAN DO 1939 ROKU prezentowana w Muzeum Historii Miasta Łodzi ma na celu ukazanie specyfiki i różnorodności obrzędów religijno-rodzinnych związanych z chrztem, komunią, ślubem i śmiercią wśród łodzian żyjących w naszym mieście przed II wojną światową.

Dzieje Łodzi z przełomu XIX i XX wieku to historia miasta wielonarodowego i wielowyznaniowego. Tutaj żyli obok siebie, pracowali i tworzyli kulturę typu miejskiego Polacy, Niemcy, Żydzi, Rosjanie i przedstawiciele innych narodowości, którzy stanowili jednak mniej aktywną społecznie mniejszość (np. Czesi czy Francuzi). Każda z tych narodowości dążyła do tego, żeby zaistnieć w nowej rzeczywistości łódzkiej jako zwarta grupa narodowa, kulturowa i religijna (mariawici). Religia była i jest do tej pory elementem kultury, który integrował ludzi tej samej konfesji, określając często tym samym przynależność narodową. Jako jedna z "form świadomości społecznej" jest też zjawiskiem społeczno-kulturowym, jest tekstem kultury, której doktryny formują zasady etyki i dekalog moralnego postępowania.

Większość wyznań chrześcijańskich bardzo wyraźnie akcentuje moment przekraczania progu dojrzałości czy też przynależności religijnej. Chrzest, komunia, ślub i pogrzeb to najważniejsze sakramenty oznaczające chwilę przejścia granicy między profanum a sacrum u katolików, protestantów, prawosławnych i żydów. Dzięki tym uroczystym aktom obrzędowym następuje wkroczenie wyznawców w świat religijnej tożsamości i symboliczne wejście do wspólnoty chrześcijańskiej. W jednoznaczny sposób określają one przynależność kościelną, kulturową - często również społeczną człowieka.

Przyjmowanie sakramentów odbywało się według ustalonego planu rytualnego, zwykle z zachowaniem tradycyjnych symbolicznych form ceremonialnych. Towarzyszyła mu również specjalna liturgia słowa. W czasie tych uroczystości używane były specjalne naczynia liturgiczne i stroje odświętne, nieobecne podczas innych ceremonii. Przyjmowanie sakramentu odbywało się w świątyni w asyście kapłana, najbliższej rodziny i przyjaciół.

Sposoby przyjmowania przez katolików, żydów, protestantów i prawosławnych sakramentów inicjacyjnych różniły się znacznie od siebie i inna była hierarchia ich ważności. Na przykład u katolików i żydów najistotniejszy jest chrzest (obrzezanie), u protestantów natomiast komunia (konsekracja). Ceremonie przyjmowania sakramentów posiadały znamienne cechy wynikające z kanonów wiary wyznawców danej konfesji. Określały one styl i kompozycję obrzędu, wyrażające się m.in. w teatrze gestów czy stosowaniu odpowiednich przedmiotów ceremonialnych.Poza eksponatami pochodzącymi ze zbiorów Muzeum Historii Miasta Łodzi na wystawie prezentujemy również zbiory pozyskane z innych placówek muzealnych i kulturalnych: Muzeum Historycznego Miasta Krakowa, Muzeum w Bielsku-Białej, Muzeów w Kraśniku i Łęcznej, Centralnego Muzeum Włókiennictwa w Łodzi, Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi oraz Żydowskiego Instytutu Historycznego w Warszawie. Do jednych z najciekawszych eksponatów prezentowanych na wystawie należy cynowa misa chrzcielna, pochodząca z XVIII wieku, koronkowa suknia ślubna z lat trzydziestych XX wieku czy żydowski czepiec weselny z XIX wieku. Na wystawie pokazane będą liczne zdjęcia ślubne, komunijne, pamiątkowe chrztu z lat dwudziestych i trzydziestych XX wieku.

Wernisaż wystawy: 12 czerwca 2003.