Christine Meisner zajmuje się kolonialną i postkolonialną historią krajów afrykańskich. Najnowszy jej projekt The Present zainspirowała powieść Josepha Conrada Jądro ciemności. Opisana w niej historia jest oparta na podróży autora do Konga w czasach kolonizacji tego kraju przez belgijskiego króla Leopolda II. Artystka podąża ścieżkami pisarza, konfrontując historię kolonialną z wydarzeniami, jakie obecnie mają miejsce w odwiedzanych przez niego niegdyś krajach.

Meisner prezentuje film wideo nakręcony na podstawie materiałów zebranych podczas półtorarocznych podróży do Warszawy, Brukseli, Londynu oraz Kinszasy, stolicy Demokratycznej Republiki Kongo i Kinsagani. Podczas przygotowywania projektu Meisner kontaktowała się z wieloma intelektualistami i naukowcami, m.in. z Olgą Stanisławską i Zdzisławem Najderem, inspirowała się także książkami Ryszarda Kapuścińskiego. W skład wystawy wchodzą także rysunki oraz autorski tekst.

'Kolonialne, postkolonialne i obecne wypadki w Kongo warunkowane są przez wyzysk, niewolnictwo, plemienne ludobójstwo, afrykańską wojnę światową, anarchię i terror wobec cywilnej ludności. To, co zdarzyło się kiedyś, jest obecne do dzisiaj.

Christine Meisner

Józef Teodor Konrad Korzeniowski, znany jako Joseph Conrad, w 1890 odwiedził Polskę, aby pożegnać się z krewnymi. Podpisał właśnie w Brukseli trzyletnią umowę o pracę w charakterze kapitana parowca na rzece Kongo. Jak wielu Europejczyków w tamtych czasach, również on myślał o wzięciu udziału we wzniosłej i 'cywilizującej' misji króla Leopolda II. Jednak chciwość i bezprzykładna brutalność białych handlarzy i urzędników, z którą Conrad się zetknął już w Afryce, mocno nadwątliły jego wiarę w moralną strukturę porządku tamtych czasów. Ciężko się rozchorował i już po sześciu miesiącach zerwał kontrakt i wrócił do Londynu. Nigdy całkowicie nie doszedł do siebie po tej podróży. Osiem lat później, gdy w Europie trwa już badanie potworności popełnianych przez wysłanników belgijskiego króla, spisuje swoje wspomnienia.

Przez ostatnie sto lat wielokrotnie zajmowano się powieścią Conrada i interpretowano ją na nowo. Jej tytuł wciąż jest synonimem Konga i tego, co dzieje się w tym kraju. Przy okazji ostatnich wyborów w DRK w Niemczech toczyła się publiczna debata, czy żołnierze Bundeswehry powinni być wysłani do 'jądra ciemności'.

Proces współczesnej podróży konfrontuje wiktoriańską perspektywę autora z dzisiejszym punktem widzenia doświadczonych rzeczywistością i wspomnieniami Kongijczyków. Film, tak jak kiedyś podróż Conrada, rozpoczyna się w Warszawie. Trasa wiedzie przez Brukselę, gdzie Conrad podpisał umowę z Societe Anonyme Belge pour le Commerce du Haut Congo. Belgia jako była kolonialna potęga jest ściśle związana z historią Konga. Musée Royal de l'Afrique Centrale w Tervuren pod Brukselą, ufundowane przez króla Leopolda II za pieniądze z jego prywatnej kolonii Kongo, daje wgląd w początki tej historii. Siedziba Unii Europejskiej, która podjęła decyzję o wysłaniu oddziałów misji pokojowej EUFOR do Konga - misji, w którą zaangażowane są Polska, Belgia i Niemcy - wyolbrzymia zachodzące tam postępy. Matonge, dzielnica kongijska w Brukseli, od pokoleń jest miejscem schronienia dla niezliczonej rzeszy emigrantów. Powstałe w Brukseli nagrania wideo konfrontują reprezentującą kolonialne działania architekturę z rzeczywistością, w której ofiary i oprawcy żyją obok siebie. Ostatnią stacją jest Kinszasa - miasto rodzinne emigrantów, którzy w Warszawie, Brukseli i Berlinie opowiadają o swojej ojczyźnie. Kinszasa była również pierwszym celem wspomnianej podróży Josepha Conrada. W byłym Leopoldville Conrad spotkał po raz pierwszy kolonialnych urzędników, których nieludzkie zachowanie opisuje tak przekonująco w swej powieści. Filmowa podróż Christine Meisner ma pokazać, co w międzyczasie wydarzyło się w tym mieście. Ważne jest tu w szczególności jedno pytanie: jak Kongijczycy patrzą na swoją kolonialną przeszłość z perspektywy ostatnich wojen domowych i codziennego przetrwania.

Publikacji katalogu wystawy The Present towarzyszyć mają dyskusje, w których udział wezmą antropologowie, podróżnicy, krytycy sztuki.

Christine Meisner mieszka i pracuje w Berlinie. W swojej twórczości używa różnych technik poczynając od tekstu, przez rysunek po wideo. Od siedmiu lat koncentruje się w swej twórczości na kolonialnych i postkolonialnych dziejach. Jest zainteresowana skutkami kulturowych procesów, które zostały uwolnione przez okupację, przywłaszczenie, włączenie lub zniszczenie jednego kraju przez drugi. Bada formy pamięci od historii pisanej po prawdę jednostki. Jej projekty są rezultatem długich badań i podróży. Projekt prezentowany w Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski jest efektem pobytu twórczego w ramach programu a-i-r laboratory w CSW, Bains::Connective w Brukseli oraz w podróży do Kongo zorganizowanej dzięki wsparciu Goethe Institut Warszawa i Johannesburg; Senatsverwaltung für Kultur Berlin; Stiftung Deutsch-Polnischer Kulturaustausch Warszawa; Akademie Schloss Solitude Stuttgart; AIR Antwerpen.

Jej poprzednia praca, What Became (rysunki, tekst i historia wideo o transatlantyckim handlu niewolnikami między zachodnią Afryką a Brazylią), była prezentowana w Musée des Beaux-Arts w Nantes/Francja, the Pinacoteca w Sao Paulo, the Museum of Modern Art w Recife oraz w Victoria & Albert Museum w Londynie.

Współpraca: Akademie Schloss Solitude, Stuttgart; Fundacja Współpracy Polsko-Niemieckiej, Warszawa; Ifa, Institute fur Auslandsbeziehungen; Goethe Institut, Warszawa; Goethe Institut, Johannesburg; AIR Antwerpen, Belgia; Bains::Connective, Bruksela; Polish Culture Institut, LondynAmbasada Niemiec, Warszawa; Ambasada Niemiec, KinszasaRobert Bosch Stiftung; Landesstiftung Baden-WürttembergMinisterium; Senatsverwaltung für Kultur, BerlinInstytut Adama Mickiewicza, Warszawa; Pomost.

Otwarcie wystawy: 23 listopada, godz. 18.00. Wystawa czynna do 6 stycznia 2008.

Kurator: Ika Sienkiewicz-Nowacka

Projekt zrealizowany w ramach pobytu twórczego w artist-in-residence laboratory CSW Zamek Ujazdowski.

informacja nadesłana listopad 2007