Praca Anny Ostoyi, fot. Galeria Kronika, Bytom

Anna Ostoya wystawą "Od a do ∞" podejmuje problematykę wojny i przemocy, traktując ją jako pytanie o "koniec wiedzy". Niemożliwość znalezienia rozwiązania problemu wojny i przemocy wyznacza granice ludzkiego intelektu.

Punkt wyjścia projektu stanowi korespondencja Dlaczego wojna? ("Why War?") pomiędzy Albertem Einsteinem i Zygmuntem Freudem opublikowana przez Ligę Narodów w 1933 roku. Tekst w formie broszury miał upowszechniać krytyczne spojrzenie na wojnę, jednak jej druk został ograniczony po dojściu do władzy nazistów w Niemczech.

W 1932 roku Albert Einstein, zaangażowany pacyfista, zwrócił się do Zygmunta Freuda z pytaniem: co skłania człowieka i społeczeństwo do nienawiści i zabijania się nawzajem? Jak zapobiec temu niebezpieczeństwu? Czy istnieje perspektywa kontroli nad psychiczną ewolucją człowieka, by wyeliminować psychozę nienawiści i zniszczenia?

Dla Einsteina tymczasowym rozwiązaniem byłaby międzynarodowa organizacja, czuwająca nad pokojową formą rozwiązywania konfliktów. Einstein zdawał sobie jednak sprawę z ograniczeń takiej instytucji i z istnienia poza-politycznych "psychologicznych przeszkód", których poznanie jest konieczne, by znaleźć rozwiązanie problemu wojny. Wyjaśnienia ekonomiczne, czy oskarżanie przywódców o wywoływanie wojen w swoim własnym interesie nie zdawały się być wystarczające. "Pożądanie nienawiści i zniszczenia" ukryte w człowieku to zagadka, której rozwiązanie Einstein miał nadzieję usłyszeć od Freuda. Tym samym znaleźć metody edukacyjne, które w przyszłości wyeliminowałyby problem.

Freud w swoim liście, naznaczonym tonem pesymizmu i bezsilności, daje kilka odpowiedzi, nie przedstawia jednak konkretnych argumentów. Usprawiedliwia się i przeprasza za rozczarowanie i dostarczanie jedynie "rodzaju mitologii". Odwołuje się do teorii instynktu śmierci, którą opisał w Poza zasadą przyjemności w 1919 roku. Teoria ta stała się przedmiotem krytyki wielu psychoanalityków i przykładem zmagań wielkiego umysłu z nowymi ideami. Na końcu listu Freud wyraża przekonanie, że cokolwiek przyczynia się do rozwoju kultury, działa przeciwko wojnie.

Celem wystawy "Od a do ∞" nie jest znalezienie odpowiedzi na pytanie "Dlaczego wojna?", ale przedstawienie wynikającego z niego problemu ograniczoności wiedzy; zakwestionowanie kategorii iluzji i rzeczywistości, mitu i faktu, oraz społecznych i subiektywnych fantazji.

Brak możliwości udzielenia zadowalającej odpowiedzi i znalezienia rozwiązania, które zakończyłoby przemoc, zmusza do poszukiwań alternatywnego podejścia do wiedzy. Jednym ze sposobów jest porzucenie ambicji dostarczania wyjaśnień i udowodniania swojej racji, pozostawienie w stanie "zawieszania" swojej wiedzy i przyjrzenia się jej z dystansu. "Ostateczny cel"  -  znalezienie rozwiązania  -  zostaje zaniechany.

Problematyka "Od a do ∞" ogniskuje wokół kwestii świadomości dzisiejszego człowieka świata zachodniego. Charakteryzuje ją brak bezpośredniego kontaktu ze zbrojną przemocą i militarnymi konfliktami, nieprzerwany medialny napływ informacji o nich, narastające poczucie zagrożenia akcjami terrorystycznymi.

Projekt "Od a do ∞" składa się z obrazów olejnych, kolaży na płótnie, rzeźb i prac tekstowych. Formalna różnorodność prac projektu i sposób aranżacji wystawy odpowiada konceptualnemu założeniu ujęcia wielości perspektyw i teorii. Malarstwo olejne funkcjonuje tu jako metafora odzwierciedlająca wysiłek intelektualny. "Ostateczny cel"  -  ostateczna forma nie może być z góry przewidziana, ale jest kształtowana w długotrwałym procesie. Prace tekstowe powstałe na bazie zebranych i własnych cytatów, są autonomicznymi dziełami, a nie uzupełnieniem pozostałych prac. Figuratywność i abstrakcyjność zostały zastosowane w każdej z prac konsekwentnie do specyfiki tematu kwestionując podział miedzy realizmem a abstrakcją.

W przygotowaniu jest książka zawierająca m.in. reprodukcje prac Anny Ostoyi, korespondencję Alberta Einsteina i Zygmunta Freuda oraz teksty Jacquline Rose i Stanisława Rukszy.

Anna Ostoya (ur. 1978 w Krakowie) studiowała w Parsons School of Art and Design w Paryżu oraz w Städelschule we Frankfurcie nad Menem. W 2009 roku ukończyła Whitney Independent Study Program w Nowym Jorku. Jej prace prezentowane były m.in. w Portikus we Frankfurcie, Silverman Gallery w San Francisco, w Lisson Gallery w Londynie, Car Projects w Bolonii, CCS Bard College w Nowym Jorku, na Manifesta 7 w Rovereto i 2. Biennale w Atenach. Mieszka i pracuje w Krakowie i Nowym Jorku.

Kurator: Stanisław Ruksza.

Wernisaż: 23 stycznia 2010, godz. 19:00.
Wystawa czynna do 27 marca 2010.Źródło: www.kronika.org.pl