Założona w 1977 roku przez Mirosława Chojeckiego i prowadzona przez środowisko związane z Komitetem Obrony Robotników, Niezależna Oficyny Wydawnicza NOWa przez dwanaście lat wydawała poza cenzurą książki, czasopisma i dokumenty, w sumie ponad pięćset tytułów. Na wydawnictwach NOW-ej pojawiało się hasło:

"Od nas samych zależy los wolnego słowa w Polsce"

i śmiało można powiedzieć, że druk, kolportaż oraz czytelnictwo prasy i "podziemnej" literatury stały się jednym z zalążków społeczeństwa obywatelskiego w kraju. W działalność wydawnictwa przez lata zaangażowanych było blisko tysiąc osób, a dzięki sieci kolportażu oficyna miała zasięg ogólnokrajowy. Wśród twórców NOW-ej warto wymienić między innymi Konrada Bielińskiego, Grzegorza Bogutę, Mirosława Chojeckiego, Piotra Szwajcera i Ewę Milewicz.

Do tytułów NOW-ej należały książki krajowych autorów objętych zakazem druku, literatura piękna - w tym twórczość Czesława Miłosza, proza Tadeusza Konwickiego i Jacka Bocheńskiego, wiersze Jerzego Ficowskiego, Wiktora Woroszylskiego i Stanisława Barańczaka - czasopisma, takie jak kwartalnik "Zapis" (pierwsze wydawnictwo NOW-ej), oraz przedruki z wydawnictw emigracyjnych, na przykład Instytutu Literackiego w Paryżu, który udzielił na to zgody. Kompleks polski (1977) i Mała Apokalipsa (1979) Tadeusza Konwickiego, Miazga Jerzego Andrzejewskiego (1979) oraz dzieła z literatury światowej, które nie mogły ukazać się w Polsce - na przykład Rok 1984 i Folwark zwierzęcy George'a Orwella oraz Blaszany bębenek Güntera Grassa - były najważniejszymi literackimi pozycjami wydawnictwa.

Do 1989 roku pozostająca w "podziemiu", NOW-a była największym i jednym z najważniejszych niezależnych wydawców w Polsce. Do jej najgłośniejszych i najbardziej poszukiwanych tytułów należały między innymi książki Czesława Miłosza - publikowane przez NOW-ą od lat siedemdziesiątych - numery "Zapisu" i "Krytyki", Hańba domowa. Rozmowy z pisarzami Jacka Trznadla, Z dziejów honoru w Polsce Adama Michnika, Pisma z kraju UB-u Józefa Życińskiego, Łukasza Sochy [Marii Turlejskiej] Te pokolenia żałobami czarne. Skazani na śmierć i ich sędziowie 1944-1954 oraz Umschlagplatz Jarosława Marka Rymkiewicza.

W 1989 roku powstało legalne wydawnictwo SuperNOWA, wywodzące się z Niezależnej Oficyny Wydawnicza NOWA.


Autor: Filip Modrzejewski, lipiec 2008


Warszawa
Województwo mazowieckie