Studencki Teatr Satyryków (STS) - jeden z najbardziej zasłużonych zespołów artystycznych PRL-u i najwyrazistszych symboli przełomu październikowego. Działał w Warszawie w latach 1954-1975.

Specjalnością STS-u stały się tzw. rewie satyryczne. Teatr dał 55 premier i 3210 przedstawień: pierwsze - 2 maja 1954, ostatnie - 14 marca 1975.

Z STS-u wyszło wielu wybitnych artystów teatru, kabaretu i estrady. Wpływ poetyki teatru często przebijał z ich późniejszej twórczości.

Powstanie STS-u łączyło się z ogromnym fermentem, jaki pojawił się w naszej sztuce wraz z możliwością odstąpienia od zasad socrealizmu. Sceny prześcigały się w pokazywaniu nowego repertuaru, głównie zachodniego, ale też dawno niegranych Dziadów Mickiewicza, bądź "odkrywanych" sztuk Stanisława Ignacego Witkiewicza. Niosło to za sobą zmiany w estetyce teatralnej - aktorstwie, scenografii, w czym prym wiodły zespoły pozainstytucjonalne.Amatorska grupa szybko stała się znaczącym głosem młodej inteligencji, wyprowadzającej rodaków z dna beznadziei stalinizmu. Atmosferę powstawania teatru znakomicie oddaje wspomnienie Stanisława Tyma:

"Gdy po drugiej wojnie światowej Polska wzbogaciła się terytorialnie o Warmię i Mazury, nad Jezioro Nidzkie do leśniczówki Pranie zaczął przyjeżdżać Konstanty Ildefons Gałczyński. Od 1949 roku do Gałczyńskiego zaczęli przyjeżdżać studenci z Warszawy - ot, tak - żeby zobaczyć się z Poetą, porozmawiać lub po prostu wypić wódkę. Gałczyński pisał, trochę pił - studenci tylko pili i było bardzo przyjemnie. Potem Mistrz przeniósł się w zaświaty, a studenci, którzy go odwiedzali, urządzili pierwszy w Polsce Studencki Teatr Satyryków w Warszawie. W teatrze tym spędziłem kilkanaście lat. Gałczyńskiego już nie było. Sami musieliśmy pić i sami musieliśmy pisać."
(Stanisław Tym, Mamuta tu mam. Utwory zebrane spod łóżka, Instytut Wydawniczy Latarnik, Michałów-Grabina 2005)

I dobrze się stało. Dziś mało kto zdaje sobie z tego sprawę, jak wiele jest w powszechnym użyciu cytatów, aforyzmów, powiedzonek, które po raz pierwszy padły z ust wykonawców tej niewielkiej, acz bynajmniej nie marginalnej scenki...


Zobacz pełny tekst Janusza R. Kowalczyka o Studenckim Teatrze Satyryków: "Studencki Teatr Satyryków. Historia 'zbuntowanych zetempowców' "...