Leszek Kołakowski (urodzony 23 października 1927 w Radomiu), polski filozof, historyk filozofii, eseista i publicysta, uważany przez wielu za jednego z najwybitniejszych żyjących polskich filozofów.

Do 1966 jeden z najbardziej znanych ideologów marksizmu, członek PZPR od 1947 do 1966. Jeden z współtwórców warszawskiej szkoły historyków idei. Do 1966 profesor, kierownik katedry marksizmu-leninizmu, na Uniwersytecie Warszawskim. W 1965, wraz z Marią Ossowską i Tadeuszem Kotarbińskim sporządził opinię w sprawie pojęcia wiadomości, która została wykorzystana przez obronę w procesie Jacka Kuronia i Karola Modzelewskiego, oskarżonych o "rozpowszechnianie (...) fałszywych wiadomości" w Liście otwartym do Partii. W 1966 odebrano mu katedrę i usunięto z PZPR za zbyt radykalną krytykę władz i odchodzenie w nauczaniu studentów od oficjalnego kanonu marksizmu (m.in. za wystąpienie z okazji 10. rocznicy "Październikowej Odwilży"). W 1968, za udział w Wydarzeniach Marcowych, odebrano mu prawo wykładania i publikowania, co zmusiło go do emigracji.

Na emigracji jego poglądy zaczęły stopniowo ewoluować od marksizmu do ogólnie rozumianej myśli chrześcijańskiej. Po krótkim pobycie w Paryżu osiadł ostatecznie w Anglii, gdzie mieszka do dziś. Jego słynny esej "Tezy o nadziei i beznadziejności", opublikowany w paryskiej "Kulturze" w 1971, stworzył intelektualny fundament dla strategii opozycji antykomunistycznej, inspirując powstanie KOR-u i Uniwersytetu Latającego. Przypisuje mu się m.in. pomysł stworzenia w PRL wolnych związków zawodowych. W latach 1977-1980 był oficjalnym przedstawicielem KOR-u za granicą i odpowiadał za kontakty między środowiskiem KOR-u i emigracją.

W Anglii na stałe związał się z Uniwersytetem Oksfordzkim, gdzie w latach 1972-1991 był wykładowcą (Senior Research Fellow) w All Souls College, a po przejściu na emeryturę przyznano mu tytuł "Honorary member of Staff". Oprócz tego wykładał m.in. w Yale University, Univeristy of New Heaven, Berkeley University, oraz Chicago University, gdzie otrzymał oficjalną pozycję "visiting professor".

W 1991 został członkiem rzeczywistym Polskiej Akademii Nauk. Jest członkiem Fundacji im. Stefana Batorego oraz Stowarzyszenia Pisarzy Polskich.

Pierwszym tekstem Kołakowskiego skonfiskowanym przez cenzurę, a zarazem pierwszym, który zaczął funkcjonować poza oficjalnym systemem, był napisany w 1956 dla inteligenckiego tygodnika "Po Prostu" (zamkniętego przez władze rok później, co spowodowało rozruchy studenckie i zamieszki uliczne) manifest Czym jest socjalizm:

"Otóż: socjalizm nie jest
państwem, którego żołnierze pierwsi wstępują na ziemię innego kraju;
państwem, gdzie ilość urzędników rośnie szybciej niż liczba robotników;
państwem, gdzie tchórzom żyje się lepiej niż odważnym;
państwem, w którym część obywateli otrzymuje płace czterdzieści razy wyższe niż inna część;
państwem, które chce, żeby jego ministerstwo spraw zagranicznych kształtowało bieżący światopogląd dla całej ludzkości;
państwem, które źle odróżnia ujarzmianie od wyzwalania;
państwem, gdzie rasiści cieszą się wolnością;
państwem, które mówi, że świat jest bardzo skomplikowany, ale naprawdę myśli, że świat jest nadzwyczaj prosty;
państwem, które jest przekonane, że nikt nigdy na świecie nie może wymyślić nic lepszego;
państwem, gdzie wielu ignorantów uchodzi za uczonych;
państwem, gdzie jest dużo ludzi szlachetnych i dzielnych, ale trzeba wiedzieć o tym skądinąd niż ze znajomości polityki jego rządów; (...)"

Po całym, znacznie dłuższym, wyliczeniu, czym nie jest socjalizm, Kołakowski przystępuje do jego zdefiniowania, pisząc:

"Socjalizm jest to ustrój, który... eh!, co tu dużo mówić! Socjalizm jest to naprawdę dobra rzecz."

Opracowanie: Anna Wróbel październik 2006

Więcej informacjii o Leszku Kołakowskim na stronach www.culture.pl.