Wybitny scenograf, jeden z twórców nowoczesnej scenografii polskiej. Karykaturzysta. Urodził się 3 marca 1902 roku w Warszawie. Zmarł 25 lipca 1971 roku w Warszawie.

W latach 1920-1922 studiował na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej w pracowni Stanisława Noakowskiego, później uczył się także w Szkole Sztuk Pięknych w Warszawie.

Jeszcze w czasie studiów jako karykaturzysta ukrywający się pod pseudonimem "Pik" rozpoczął długoletnią współpracę z redakcjami "Cyrulika Warszawskiego", "Wiadomości Literackich" i "Robotnika". W tym czasie współpracował też z grupą "Skamandra". Był autorem dekoracji do wielu programów kabaretowych, m.in. kabaretu "Cyrulik Warszawski" i "Qui pro quo". Jako scenograf debiutował w 1927 roku przygotowując oprawę plastyczną do Wojny wojnie Adolfa Nowaczyńskiego reżyserowanej w warszawskim Teatrze Polskim przez Leona Schillera. Od tego czasu współpracował z wieloma warszawskim scenami, przede wszystkim Teatrem Polskim i Teatrem Ateneum oraz Teatrem Nowa Komedia, Teatrem Małym, Teatrem Aktora i Teatrem Narodowym. Przygotowywał także dekoracje na lwowskich scenach - w Teatrze Rozmaitości i Teatrze Wielkim. Za sprawą Schillera w 1930 roku otrzymał stanowisko stałego scenografa Teatrów Lwowskich.

Wojna wojnie Nowaczyńskiego w interpretacji Schillera i Daszewskiego okazała się widowiskiem bardzo kontrowersyjnym, rozegraną w tonie groteskowym polityczną rewią. Scenografia do tego przedstawienia była konstruktywistyczna, zaskakiwała osobliwym zestawieniem różnych elementów. Na rusztowaniu Daszewski umieścił fragmenty sugerujące greckie kolumny obok szyldów przywodzących na myśl współczesne miasto. W kostiumie także połączył antyk ze współczesnością oraz elementami z innych epok. Całość nabrała charakteru groteskowego i ironicznego; odtąd właśnie dowcip estetyczny będzie jedną z podstawowych cech twórczości Daszewskiego, który zresztą był przecież i satyrykiem. Wspólnie z Schillerem scenograf opracowywał plastycznie zaangażowany społecznie repertuar Schillera. W lwowskim Teatrze Rozmaitości twórcy przygotowali Zwycięstwo Josepha Conrada (1930), Dorotę Angermann Gerharta Hauptmanna (1930) i Spór o sierżanta Griszę Arnolda Zweiga (1931). Wszystkie te dekoracje Daszewski zaprojektował w duchu neorealizmu wykorzystującego trójwymiarową architekturę form. Scenografie były funkcjonale, składały się z prostych elementów, nadano im cechy autentyzmu. Podobne rozwiązanie zastosował w Zbrodni i karze wg Fiodora Dostojewskiego - kolejnej realizacji Schillera, tym razem z Teatru Polskiego w Warszawie (1934). Daszewski stworzył na scenie zamknięty, "duszny" zniszczony strych i klatkę schodową z przecinającymi się belkami poddasza, które tworzyły krzyż. Scenografia nabrała tu charakteru symbolicznego. Prace Daszewskiego były zazwyczaj stonowane kolorystycznie, jak np. zainscenizowana wspólnie z Schillerem w warszawskim Teatrze Polskim, Hedda Gabler Henryka Ibsena (1931).

"Czołem przed dekoracjami p. Daszewskiego!" - pisał Władysław Kozicki. - "To był nie tylko udatnie uproszczony konstrukcyjny realizm, ale i piękna symfonia kolorystyczna tonów szaro-zielonych." ("Słowo Polskie" 1931, nr 123)

Znany ze swojego perfekcjonizmu Daszewski wychodził od rzeczywistości realnej, ale odpowiednio ją przetwarzał, eksperymentował z fakturą materiałów. Dbał o to, by na scenie znalazły się jedynie elementy konieczne i nacechowane znaczeniowo. Dekorację ujmował skrótowo. Różnie próbowano definiować jego prace, jako neorealizm, realizm komponowany albo syntetyzujący. Daszewski zawsze precyzyjnie budował architekturę sceniczną, która z czasem stawała się coraz bardziej umowna, jak w Wieczorze Trzech Króli Szekspira z Teatru Polskiego w Warszawie w inscenizacji Karola Borowskiego (1936), gdzie została zbudowana z przypominających dziecięce klocki, podestów, schodów, kolumn i łuków. Kolejną ważną cechą jego teatralnej twórczości była umiejętność tworzenia na scenie efektów satyrycznych i parodystycznych. W lwowskiej Zemście Aleksandra Fredry z Teatru Wielkiego w reżyserii Kazimierza Tatarkiewicza (1934) scenograf umieścił mieszkanie Rejenta i Cześnika jedno nad drugim, przypominając sytuację z bajki o Pawle i Gawle. Potrafił także tworzyć niemal surrealistyczne zestawienia, był mistrzem ostrej groteski, która dobitnie zaznaczyła się m.in. w Klubie Pickwicka wg Karola Dickensa w reżyserii Aleksandra Węgierki z Teatru Polskiego w Warszawie (1936).

"Pokój Pickwicka ma sufit wycięty w kształcie parasola. Oparty jest na lasce od parasola i na desce. Scena Przed Oberżą nie stara się rzutować żadnego istotnego wyobrażenia gospody; dach zawieszony na drzewie i cienkiej chorągwi tworzy przykrycie fantastycznej gospody (...)." (M. Sterling, "Arkady" 1937, nr 6)

Ironia Daszewskiego, zaangażowanego politycznie i artystycznie po lewej stronie, miała często wydźwięk społeczny i opierała się na karykaturze mieszczan, szlachty, militarystów, bogaczy.

Przed wojną Daszewski współpracował z wieloma reżyserami. Na warszawskich scenach z Węgierką przygotował jeszcze Hamleta Szekspira w Teatrze Polskim (1939), z Edmundem Wiercińskim pracował m.in. nad Major Barbarą George'a Bernarda Shawa w Teatrze Ateneum (1932). Przygotował oprawę plastyczną Moralności pani Dulskiej Gabrieli Zapolskiej w reżyserii Stanisławy Perzanowskiej w warszawskim Teatrze Aktora (1934) i Mieszczanina szlachcicem Moliera w inscenizacji Aleksandra Zelwerowicza w Teatrze Narodowym (1936). Natomiast w lwowskim Teatrze Wielkim opracował scenografię do Wyzwolenia Stanisława Wyspiańskiego w inscenizacji Wilama Horzycy i reżyserii Kazimierza Tatarkiewicza (1935), za którą otrzymał Złoty Medal na Międzynarodowej Wystawie Scenografii w Paryżu.

W czasie wojny, w latach 1940-1941, pracował w Lwowskim Państwowym Teatrze Polskim, gdzie realizował m.in. Zemstę Aleksandra Fredry (1940) i Opowieść o bartoszu głowackim Wandy Wasilewskiej (1941) w inscenizacji Władysława Krasnowieckiego. Po wkroczeniu wojsk niemieckich do Lwowa ukrywał się, a potem wyjechał do Warszawy.

W latach 1945-1949 był scenografem Teatru Wojska Polskiego w Łodzi i nadal współpracował z Schillerem przygotowując tu m.in. Krakowiaków i Górali Wojciecha Bogusławskiego (1946) i Burzę Szekspira (1947). Od 1949 roku był stałym scenografem Teatru Narodowego. Po śmierci kierującego teatrem Wilama Horzycy, w latach 1959-1961, pełnił funkcję dyrektora i kierownika artystycznego narodowej sceny. Jednocześnie współpracował z różnymi scenami warszawskimi, m.in. Teatrem Współczesnym oraz z innymi teatrami w kraju. Jednoznacznie opowiedział się po stronie realizmu socjalistycznego.

"Scenografie Daszewskiego w okresie socrealizmu spełniały wszelkie wymagania treściowe marksistowskiej interpretacji sztuki" - pisała Agnieszka Koecher-Hensel. - "Wnętrza i kostiumy niosły jednoznaczne informacje o czasie i miejscu akcji, o statusie społecznym bohaterów, etc. Ale precyzyjnie zakomponowany obraz ulegał odrealnieniu poprzez użycie koloru. (...) Łącząc realizm treści z obcymi doktrynie socrealistycznej, tak ścisłymi rygorami formalnymi Daszewski dystansował się od niej." ("Teatr" 1988, nr 4)

Po wojnie nadal tworzył scenografie do polskiej klasyki, m.in. Kordiana Juliusza Słowackiego w reżyserii Erwina Axera z Teatru Narodowego (1956) i Nocy Listopadowej Stanisława Wyspiańskiego w inscenizacji Bronisława Dąbrowskiego z krakowskiego Teatru im. Słowackiego (1965). Przygotował również oryginalną oprawę plastyczną Czekając na Godota Samuela Becketta - polskiej prapremiery dramatu w reżyserii Jerzego Kreczmara zrealizowanej w warszawskim Teatrze Współczesnym (1957). Na tę prostą i oryginalną scenografię, która doskonale współgrała z filozoficzno-cyrkową wymową inscenizacji, składały się podesty-postumenty i drzewko, a postaci były ubrane i ucharakteryzowane jak klauni.

W latach 50. i 60. Daszewski przygotowywał wiele scenografii do repertuaru komediowego. Posługiwał się w nich stylizacją, przywoływał style epoki i konwencje malarskie. Zrealizował m.in. dekoracje do spektakli Ewy Bonackiej - Parad Jana Potockiego z warszawskiego Teatru Dramatycznego (1958) i Zemsty Aleksandra Fredry z Teatru Narodowego (1962) oraz przedstawień Józefa Wyszomirskiego przygotowanych na scenie Teatru Narodowego - Fircyka w zalotach Franciszka Zabłockiego (1964) i Tradycyi dowcipem załatwionej Macieja Kamieńskiego (1964).

Władysław Daszewski zajmował się także pracą pedagogiczną. W 1934 roku został profesorem warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych. Pracował na tej uczelni także po wojnie, od 1949 roku był profesorem, a potem dziekanem Wydziału Scenografii.

Nagrody i odznaczenia:

• 1935 - Złoty Medal za scenografię do Wyzwolenia Stanisława Wyspiańskiego w inscenizacji Wilama Horzycy i reżyserii Kazimierza Tatarkiewicza z Teatru Wielkiego we Lwowie na Międzynarodowej Wystawie w Paryżu
• 1947 - I nagroda Ministra Kultury i Sztuki za opracowanie scenograficzne Burzy w reżyserii Leona Schillera z Teatru Wojska Polskiego w Łodzi na Festiwalu Szekspirowskim
• 1949 - nagroda za scenografię do sztuki Jegor Bułyczow i inni Maksyma Gorkiego w reżyserii Władysława Krasnowieckiego z Teatru Narodowego w Warszawie na Festiwalu Sztuk Rosyjskich i Radzieckich w Katowicach
• 1950 - nagroda państwowa I stopnia za całokształt twórczości, a w szczególności za plastyczne opracowanie sztuk z Teatru Narodowego w Warszawie - Jegor Bułyczow i inni Maksyma Gorkiego w reżyserii Władysława Krasnowieckiego oraz Krakowiacy i Górale Wojciecha Bogusławskiego w reżyserii Leona Schillera
• 1953 - nagroda państwowa (zespołowa) II stopnia za scenografię do Zemsty Aleksandra Fredry w reżyserii Bohdana Korzeniewskiego w Teatrze Narodowym w Warszawie
• 1958 - II nagroda za oprawę scenograficzną Wyzwolenia w inscenizacji Wilama Horzycy w Teatrze Narodowym w Warszawie na Festiwalu Dramatów Wyspiańskiego
• 1964 - nagroda państwowa I stopnia całokształt twórczości artystycznej w dziedzinie scenografii
• 1966 - I nagroda za opracowanie plastyczne przedstawienia Kaliguli Alberta Camusa w reżyserii Józefa Grudy z Teatru im. Jaracza w Łodzi na 6. Kaliskich Spotkaniach Teatralnych
• 1967 - Odznaka 1000-lecia

Autor: Monika Mokrzycka-Pokora, marzec 2006.