Teatr
Tadeusz Słobodzianek
Teatr
Dramatopisarz, reżyser, krytyk teatralny. Urodzony 26 kwietnia 1955 w Jenisiejsku na Syberii (gdzie jego rodzice zostali zesłani w 1944).
W grudniu 1955 jego rodzina wróciła do Polski i osiedliła się w Białymstoku. W tym mieście skończył liceum ogólnokształcące (1974). Studiował teatrologię na Wydziale Filologii Polskiej Uniwersytetu Jagiellońskiego (1974-1979). Działał jako krytyk teatralny (pod pseudonimem Jan Koniecpolski) - w krakowskim dwutygodniku "Student" (1978-1979) i w "Polityce" (1979-1982).
W 1980 zadebiutował jako dramaturg sztuką dla dzieci Historia o żebraku i osiołku, w 1982 jako reżyser Osmędeuszami Mirona Białoszewskiego i Ludwika Heringa w Białostockim Teatrze Lalek. Podejmuje się licznych i różnorodnych zajęć: jest kierownikiem literackim w Teatrze Wojciecha Bogusławskiego w Kaliszu (1981-1982) oraz w Teatrze Polskim w Poznaniu (1982), konsultantem programowym w Teatrze Stefana Jaracza w Łodzi (1982-1983) i w Teatrze Lalek w Białymstoku (1984-1989). W 1987 uzyskał dyplom eksternistyczny reżysera lalkowego (1987). Jest wykładowcą na Wydziale Lalkarskim Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Białymstoku (1988-1989), kierownikiem literackim w Teatrze "Miniatura" w Gdańsku (1989-1991), założycielem i wiceprezesem Towarzystwa Wierszalin - Teatr (1991-1993), Przewodniczącym Zarządu Towarzystwa "Wierszalin" sp. z o.o. (1993-2003), dramaturgiem w Teatrze Dramatycznym m.st. Warszawy (1994-1995) oraz w Teatrze Nowym w Łodzi (1999-2003), wykładowcą "Sztuki dialogu" w Collegium Civitas w Warszawie (2000-2003). W 2003 roku założył w Warszawie Laboratorium Dramatu, które działało najpierw przy Teatrze Narodowym. Od 2005 roku funkcjonuje przy Towarzystwie Autorów Teatralnych zrzeszających twórców średniego i młodego pokolenia. Słobodzianek jest prezesem tego stowarzyszenia. Postawił na rozwój i rozpowszechnienie współczesnej dramaturgii. Laboratorium organizuje warsztaty dramatopisarskie, ma także własną scenę, na której powstają kolejne premiery. Wiele z dramatów, nad którymi pracuje się w Laboratorium, trafia później na inne polskie sceny. Od 2001 roku Słobodzianek wykłada także w Laboratorium Reportażu na Wydziale Dziennikarstwa Uniwersytetu Warszawskiego.
Najbardziej znanym elementem biografii Słobodzianka jest działalność Towarzystwa Wierszalin, niepaństwowego, profesjonalnego teatru założonego wraz z Piotrem Tomaszukiem i grupą współpracujących z nimi aktorów w podbiałostockim Supraślu w 1991 roku. Miał on wyraźny profil artystyczny - był to teatr lalkowo-aktorski, ze spektaklami nasyconymi muzyką i śpiewem. Czerpał z legend, opowieści ludowych regionu, z czasem także całej Europy; jego twórczość związana mocno była z fascynacją dziedzictwem kulturowym i religijnym polsko-białoruskiego pogranicza.
Tadeusz Słobodzianek to laureat wielu nagród krajowych i zagranicznych, z których najważniejsze to nagrody Fringe First z Wierszalinem na festiwalu w Edynburgu w latach 1993 i 1995 oraz Paszport "Polityki" (1993), Nagroda im. Stanisława Piętaka (1993) i nagroda Fundacji im. Kościelskich za całokształt twórczości dramaturgicznej i teatralnej.
Utwory dramatyczne:
Autor: Bartłomiej Szleszyński, Wydział Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, kwiecień 2003.
Aktualizacja: Monika Mokrzycka-Pokora, grudzień 2008.
W grudniu 1955 jego rodzina wróciła do Polski i osiedliła się w Białymstoku. W tym mieście skończył liceum ogólnokształcące (1974). Studiował teatrologię na Wydziale Filologii Polskiej Uniwersytetu Jagiellońskiego (1974-1979). Działał jako krytyk teatralny (pod pseudonimem Jan Koniecpolski) - w krakowskim dwutygodniku "Student" (1978-1979) i w "Polityce" (1979-1982).
W 1980 zadebiutował jako dramaturg sztuką dla dzieci Historia o żebraku i osiołku, w 1982 jako reżyser Osmędeuszami Mirona Białoszewskiego i Ludwika Heringa w Białostockim Teatrze Lalek. Podejmuje się licznych i różnorodnych zajęć: jest kierownikiem literackim w Teatrze Wojciecha Bogusławskiego w Kaliszu (1981-1982) oraz w Teatrze Polskim w Poznaniu (1982), konsultantem programowym w Teatrze Stefana Jaracza w Łodzi (1982-1983) i w Teatrze Lalek w Białymstoku (1984-1989). W 1987 uzyskał dyplom eksternistyczny reżysera lalkowego (1987). Jest wykładowcą na Wydziale Lalkarskim Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Białymstoku (1988-1989), kierownikiem literackim w Teatrze "Miniatura" w Gdańsku (1989-1991), założycielem i wiceprezesem Towarzystwa Wierszalin - Teatr (1991-1993), Przewodniczącym Zarządu Towarzystwa "Wierszalin" sp. z o.o. (1993-2003), dramaturgiem w Teatrze Dramatycznym m.st. Warszawy (1994-1995) oraz w Teatrze Nowym w Łodzi (1999-2003), wykładowcą "Sztuki dialogu" w Collegium Civitas w Warszawie (2000-2003). W 2003 roku założył w Warszawie Laboratorium Dramatu, które działało najpierw przy Teatrze Narodowym. Od 2005 roku funkcjonuje przy Towarzystwie Autorów Teatralnych zrzeszających twórców średniego i młodego pokolenia. Słobodzianek jest prezesem tego stowarzyszenia. Postawił na rozwój i rozpowszechnienie współczesnej dramaturgii. Laboratorium organizuje warsztaty dramatopisarskie, ma także własną scenę, na której powstają kolejne premiery. Wiele z dramatów, nad którymi pracuje się w Laboratorium, trafia później na inne polskie sceny. Od 2001 roku Słobodzianek wykłada także w Laboratorium Reportażu na Wydziale Dziennikarstwa Uniwersytetu Warszawskiego.
Najbardziej znanym elementem biografii Słobodzianka jest działalność Towarzystwa Wierszalin, niepaństwowego, profesjonalnego teatru założonego wraz z Piotrem Tomaszukiem i grupą współpracujących z nimi aktorów w podbiałostockim Supraślu w 1991 roku. Miał on wyraźny profil artystyczny - był to teatr lalkowo-aktorski, ze spektaklami nasyconymi muzyką i śpiewem. Czerpał z legend, opowieści ludowych regionu, z czasem także całej Europy; jego twórczość związana mocno była z fascynacją dziedzictwem kulturowym i religijnym polsko-białoruskiego pogranicza.
Tadeusz Słobodzianek to laureat wielu nagród krajowych i zagranicznych, z których najważniejsze to nagrody Fringe First z Wierszalinem na festiwalu w Edynburgu w latach 1993 i 1995 oraz Paszport "Polityki" (1993), Nagroda im. Stanisława Piętaka (1993) i nagroda Fundacji im. Kościelskich za całokształt twórczości dramaturgicznej i teatralnej.
Utwory dramatyczne:
- Historia o żebraku i osiołku. Druk: "Scena" 6/1980. Prapremiera 10 maja 1983, Teatr "Pinokio" w Łodzi, reż. Bogumiła Rzymska
- Baśń jesienna. Prapremiera 7 listopada 1981, Teatr Wojciecha Bogusławskiego w Kaliszu, reż. Rudolf Zioło
- Pułapka. Prapremiera 11 września 1983, Teatr "Groteska" w Krakowie, reż. Wojciech Ziętarski
- Car Mikołaj
- Wersja I. Druk: "Dialog" 5/1987. Prapremiera 17 grudnia 1988, Teatr Dramatyczny m.st. Warszawy, reż. Maciej Prus
- Wersja II. Prapremiera 20 października 1995, Teatr Telewizji Polskiej, reż. Tadeusz Słobodzianek
- Obywatel Pekosiewicz. Druk: "Dialog" 5/1989. Prapremiera 28 maja 1989, Teatr Stefana Jaracza w Łodzi, reż. Mikołaj Grabowski
- Turlajgroszek (1990), współautor: Piotr Tomaszuk. Druk: "Dialog" 11/1990. Prapremiera 14 listopada 1990, Teatr "Miniatura" w Gdańsku
- Jaskółeczka (1992). Prapremiera 16 maja 1992, Teatr "Guliwer" w Warszawie, reż. Adriana Nora Pizzino
- Prorok Ilja. Druk: "Dialog" 11/1991
- Wersja I. Prapremiera 6 czerwca 1994, Teatr Telewizji Polskiej, reż. Tadeusz Słobodzianek
- Wersja II. Premiera niemiecka 24 listopada 1995, Teatr Kreatur w Berlinie. Przekład: Martin Pollack. Reżyseria: Andrej Woron
- Wersja III. Druk: "Kartki" 2 (22)/2000. Prapremiera polska 12 listopada 1999, Teatr Nowy w Łodzi, reż. Mikołaj Grabowski. Prapremiera czeska 11 października 2000, Teatr Aréna w Ostrawie. Przekład: Janusz Klimsza. Reżyseria: Janusz Klimsza. Prapremiera węgierska 10 grudnia 2001, Teatr Árona Tamásiego w Sepsiszentgyörgy. Przekład: Patricia Pászt. Reżyseria: László Bocsárdi
- Merlin - inna historia (1993). Druk: "Dialog" 3/1993. Prapremiera 15 lipca 1993, Towarzystwo Wierszalin - Teatr, reż. Piotr Tomaszuk. Premiera belgijska 15 marca 1993, Festiwal Temporalia 1994 w Brukseli. Przekład: Michel Maslowski i Jacques Donguy. Reżyseria: Richard Kalisz. Premiera niemiecka 24 listopada 1995, Teatr Kreatur w Berlinie. Przekład: Martin Pollack. Reżyseria: Andrej Woron
- Kowal Malambo. Druk: "Dialog" 7/1993. Prapremiera 26 stycznia 1995, Teatr Dramatyczny w Koszalinie, reż. Marek Pasieczny
- Obywatel Pekoś (nowa wersja Obywatela Pekosiewicza). Prapremiera 12 kwietnia 1997, Teatr Juliusza Słowackiego w Krakowie, reż. Mikołaj Grabowski
- Sen pluskwy, czyli towarzysz Chrystus. Druk: "Krasnogruda" 12/2000. Prapremiera 15 września 2001, Teatr Nowy w Łodzi, reż. Kazimierz Dejmek
- Miron Białoszewski i Ludwik Hering, Osmędeusze w Teatrze Stefana Jaracza w Łodzi 1982
- Bogusław Schaeffer, Scenariusz dla trzech aktorów w Teatrze Lalek w Białymstoku 1986
- Miron Białoszewski, Kabaret Kici Koci w Teatrze Ateneum w Warszawie 1988
- Pedro Calderón de la Barca, Wielki Teatr Świata w Teatrze Lalek w Białymstoku 1989
- Tadeusz Słobodzianek, Historia o żebraku i osiołku w Teatrze "Miniatura" w Gdańsku 1990
- Jan Brzechwa, Czerwony Kapturek w Teatrze "Miniatura" w Gdańsku 1991
- Tadeusz Słobodzianek, Prorok Ilja w Teatrze Telewizji 1994
- Pedro Calderón de la Barca, Magia Grzechu w Teatrze Dramatycznym w Warszawie 1995
- Tadeusz Słobodzianek, Car Mikołaj w Teatrze Telewizji 1995
Autor: Bartłomiej Szleszyński, Wydział Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, kwiecień 2003.
Aktualizacja: Monika Mokrzycka-Pokora, grudzień 2008.
Podobne
Teatr Peter Shaffer, "Amadeus"
Spektakl w reżyserii Zbigniewa Brzozy, premiera w Teatrze Studio w Warszawie 31 stycznia 2002 roku.
Teatr Stefan Chwin, "Hanemann"
Spektakl w reżyserii Izabeli Cywińskiej, premiera w Teatrze Wybrzeże w Gdańsku 27 styczenia 2002.
Zobacz także
Film "Toys"
Film dokumentalny w reżyserii Andrzeja Wolskiego z 2011 roku zrealizowany przez Instytut Adama Mickiewicza w Warszawie w cyklu "Przewodnik do Polaków"...
Film "Przewodnik do Polaków"
Pięć filmów dokumentalnych o polskim rocku, modzie, zabawkach, himalaizmie i seksie w czasach PRL-u tworzy "Przewodnik do Polaków"...
Najczęściej czytane
- Teatr
Stanisław Wyspiański - Teatr
Sławomir Mrożek - Teatr
Stanisław Ignacy Witkiewicz (Witkacy) - Film
Andrzej Wajda - Teatr
Tadeusz Kantor






