Piotr Machalica; fot. Piotr Dłubak / Teatr im. Adama Mickiewicza w Częstochowie

Aktor teatralny i filmowy. Urodził się 13 lutego 1955 roku w Pszczynie. W 1981 roku ukończył Wydział Aktorski Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie.

Przez ponad dwadzieścia lat, od 1981 roku, był związany ze stołecznym Teatrem Powszechnym im. Zygmunta Hübnera.

"Marzyłem o współpracy z dyrektorem Zygmuntem Hübnerem, którego poznałem jeszcze w czasie zajęć w PWST. Przyjął mnie do zespołu, mimo że miał wątpliwości - mówił aktor w 2005 roku. - (…) od dwudziestu kilku lat jestem w jednym teatrze, ale w tym czasie zagrałem także w Ateneum, Syrenie, Prezentacjach, Na Targówku, brałem udział w przeglądach piosenki. Miałem szansę spotkać się z innymi zespołami, ludźmi, co jest bardzo pouczające, wzbogacające. Nigdy nie przeżywałem frustracji, że siedzę i nic nie robię, choć zdarzało mi się grać w sezonie tylko w jednej sztuce na macierzystej scenie." ("Rzeczpospolita", dodatek "Tele Rzeczpospolita", 18 lutego 2005).

W 2006 roku aktor objął obowiązki szefa artystycznego Teatru im. Adama Mickiewicza w Częstochowie.

Jest znanym wykonawcą piosenki autorskiej. Można go było usłyszeć między innymi w widowiskach w warszawskim Teatrze Rampa na Targówku - "Zimy żal" z utworami Jeremiego Przybory i Jerzego Wasowskiego w reżyserii Magdy Umer i Jeremiego Przybory (1989), "Conte" z piosenkami Paola Contego przygotowanym przez Andrzeja Strzeleckiego (1995) i "Brassens" w reżyserii Wojciecha Młynarskiego (1999). Grał w przedstawieniach muzycznych realizowanych przez Krzysztofa Zaleskiego - "Okudżawie" w Teatrze Ateneum im. Stefana Jaracza w Warszawie (1997) i "Cohenie" na deskach stołecznego Teatru Muzycznego Roma (2002).

"To są poeci - przyznawał Machalica - którzy towarzyszą mi od wielu lat. Ich twórczość mnie uwiodła, a nawet powiedziałbym, że przynosi ulgę w ciężkich chwilach. Z naszego, polskiego podwórka mógłbym wymienić - zastrzegam kolejność nie ma znaczenia - Przyborę, Młynarskiego, Wołka. Śpiewając ich teksty czuję się, jakbym opowiadał swoją historię." ("Dziennik Bałtycki", dodatek "Wieczór Wybrzeża", 25 września 2004).

Również na uświetnienie trzydziestolecia swojej pracy artystycznej w 2011 roku aktor wybrał przedstawienie muzyczne Jana Wołka "Tacy duzi chłopcy", którego premierę przygotował w 2010 roku w Teatrze im. Adama Mickiewicza w Częstochowie (koprodukcja z warszawskim Och-Teatrem).

W Teatrze Powszechnym Machalica grał w polskiej i obcej klasyce. Był pamiętnym Jazonem w "Medei" Eurypidesa reżyserowanej przez Zygmunta Hübnera (1988), Gospodarzem w "Weselu" Stanisława Wyspiańskiego w inscenizacji Krzysztofa Nazara (1995), Wierszyninem w Czechowowskich "Trzech siostrach" przygotowanych przez Agnieszkę Glińską (1998), Tezeuszem w "Fedrze" Jeana Racine'a w scenicznej interpretacji Laco Adamika (1998), czy Błaznem w Szekspirowskim "Królu Learze" w reżyserii Piotra Cieplaka (2001). W warszawskim Ateneum wcielił się w postać Mackiego Majchra w "Operze za trzy grosze" Bertolta Brechta w reżyserii Krzysztofa Zaleskiego (1994).

W Powszechnym, w cieszących się ogromną popularnością przedstawieniach, grał w aktorskich duetach z Krystyną Jandą; był Jerzym w "Dwoje na huśtawce" Williama Gibsona w reżyserii Andrzeja Wajdy (1990) i Brickiem w "Kotce na rozpalonym blaszanym dachu" Tennessee Williamsa przygotowanej przez Andrzeja Rozhina (1992).

Na macierzystej scenie aktor przygotował również ciekawe role komediowe - Alfreda w "Mężu i żonie" Aleksandra Fredry w sarkastycznej i ironicznej interpretacji Zaleskiego (1993) i farsowego Brindsleya Millera w przebojowej "Czarnej komedii" Petera Shaffera w reżyserii Marka Sikory (1994). W ostatniej dekadzie grał w przedstawieniach Krystyny Jandy - w utrzymanym w konwencji aktualnego kabaretu "Bogu" Woddy'ego Allena (2008, Teatr Polonia w Warszawie) oraz w farsie "Weekend z R." Robina Hawdona (2010, Och-Teatr w Warszawie).

Aktor bardzo dobrze czuje się w skórze bohaterów dzisiejszych. W kinie był  skłóconym z życiem oficerem milicji o chandlerowskim rysie - Kapitan Popczyk w "Zabij mnie glino" Jacka Bromskiego (1987), a w ujęciach komediowych - nieradzącym sobie z własną intymnością seksuologiem w "Sztuce kochania" Bromskiego (1989), czy naukowcem na dorobku postanawiającym w polskiej rzeczywistości końca lat osiemdziesiątych rozkręcić własny biznes w filmie Feliksa Falka "Kapitał, czyli jak zrobić pieniądze w Polsce…" (1989).

Role we współczesnym repertuarze grał także w teatrze. Był skupionym, oszczędnym w gestach pisarzem-emigrantem z "Polowania na karaluchy" Janusza Głowackiego w reżyserii Laco Adamika (1991, Teatr Ateneum im. Stefana Jaracza w Warszawie). Stworzył sfrustrowaną postać Wiktora Franza w "Cenie" Arthura Millera w inscenizacji Eugeniusza Korina (2001, Teatr Nowy w Poznaniu). W tym przedstawieniu zagrał wraz z aktorską częścią swojej rodziny - ojcem Henrykiem i bratem Aleksandrem. Z kolei jako Henryk w dramacie Yasminy Rezy "Życie: trzy wersje" w reżyserii Zaleskiego aktor z psychologiczną prawdą pokazywał różne warianty tej samej osoby: od tchórzliwego typa do twardego faceta (2002, Teatr Komedia w Warszawie). Narysował portret cynicznego policjanta, Ariela, w "Poduszycielu" Martina McDonagha przygotowanym przez Agnieszkę Glińską (2006, Teatr Narodowyw Warszawie), a w monodramie "Mały światek Sammy Lee" Kena Hughesa zestresowanego dłużnika, który z pistoletem przystawionym do skroni usiłuje znaleźć pieniądze dla swojego wierzyciela (2008, Teatr im. Adama Mickiewicza w Częstochowie, reżyseria Anna Kękuś-Poks).

W swoim dossier ma kilkadziesiąt ról w Teatrze Telewizji i w filmie. Na scenie telewizyjnej zagrał między innymi Johna Honeymana w "Spacerze w lesie" Lee Blesinga w reżyserii Janusza Zaorskiego (1991), Samuela Spade'a w "Sokole maltańskim" Dashiella Hammetta Laco Adamika (1994), Hjalmara w "Dzikiej kaczce" Henrika Ibsena w reżyserii Agnieszki Glińskiej (1995), Edwarda w "Razem" według tekstu i w reżyserii Feliksa Falka (2000) oraz Mężczyznę w "Śnie o jesieni" Jona Fosse'a w reżyserii Pawła Miśkiewicza (2006).

W kinie na początku zawodowej kariery wcielił się w postać księdza Wawrzyniaka w serialu historycznym "Najdłuższa wojna nowoczesnej Europy" Jerzego Sztwiertni (1979-1981). Grał w filmach Jacka Bromskiego, obok "Zabij mnie glino" i "Sztuki kochania", także w psychologicznej "Ceremonii pogrzebowej" (1984) i politycznych obrazach reżysera - "Kuchnia polska" (1991) i "1968. Szczęśliwego Nowego Roku" (1992), a także w politycznej komedii Filipa Bajona "Sauna" (1992). Wystąpił w "Bohaterze roku" Feliksa Falka (1986), zagrał Romana w "Dekalogu. Dziewięć" Krzysztofa Kieślowskiego (1988).  

Odznaczenia i nagrody:

• 1982 - nagroda I stopnia (zespołowa) przewodniczącego komitetu do spraw Polskiego Radia i Telewizji Polskiej za osiągnięcia aktorskie, a szczególnie za rolę księdza Piotra Wawrzyniaka w serialu telewizyjnym "Najdłuższa wojna nowoczesnej Europy" Jerzego Sztwiertni;
• 1991 - Nagroda im. Stanisława Wyspiańskiego;
• 1995 - nagroda w plebiscycie publiczności dla Najprzyjemniejszego Aktora za rolę Alfreda w "Mężu i żonie" Aleksandra Fredry w reżyserii Krzysztofa Zaleskiego w Teatrze Powszechnym im. Zygmunta Hübnera Warszawie na 1. Ogólnopolskim Festiwalu sztuk Przyjemnych w Łodzi;
• 1997 - Zasłużony Działacz Kultury;
• 2005 - Srebrny Medal Gloria Artis - Zasłużony Kulturze;
• 2011 - Wielki Ukłon - nagroda Festiwalu Filmowego Quest Europe w Zielonej Górze.

Autor: Monika Mokrzycka-Pokora, luty 2012.

Opracował: JRK