Teatr

Paweł Wodziński

Teatr
Reżyser teatralny, scenograf. Urodził się w 1967 roku.

Ukończył Wydział Aktorski (1989) i Wydział Reżyserii (1993) warszawskiej Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej.

W latach 1989-1993 był aktorem, asystentem reżysera, a potem reżyserem w Teatrze Dramatycznym w Warszawie, gdzie zrealizował m.in. Woyzecka Georga Büchnera (1992), Letników Maksyma Gorkiego (1993). Reżyserował i był autorem scenografii w Teatrze Polskim w Warszawie. O Upadku Cuchulaina według jednoaktówek Williama Butlera Yeatsa (1995) pisał Roman Pawłowski:
"Spektakl jest próbą odnowienia sztuk Yeatsa przez wykorzystanie późniejszych doświadczeń teatru europejskiego. Reżyser Paweł Wodziński odrzucił muzyczny charakter jednoaktówek nawiązujący do teatru nō, zrezygnował z masek, dźwięku gongów, tańca i komentujących akcję pieśni. Na teatr Yeatsa spojrzał przez teatr innego Irlandczyka - Becketta, wydobywając temat samotności człowieka wobec czasu i śmierci. Nie rozjaśnił w ten sposób mrocznego świata celtyckich legend, ale udało mu się uzyskać interesujący kształt plastyczny, który jest największym atutem przedstawienia. Wodziński jest zdecydowanie lepszym scenografem niż reżyserem" ("Śmierć za dwanaście pensów", "Gazeta Wyborcza", 24 kwietnia 1995).
W Teatrze im. Juliusza Osterwy w Lublinie wyreżyserował Zamianę Paula Claudela (1997), a w Teatrze im. Adama Mickiewicza w Częstochowie - Horsztyńskiego Juliusza Słowackiego (1995). W tym ostatnim przedstawieniu dała o sobie znać właściwa dla reżysera "ze szkoły Macieja Prusa - miłość do klasyki i potrzeba czystości gatunkowej" (Jacek Sieradzki, "Na scenie", "Polityka" 1995, nr 5).

W 1998 roku Paweł Wodziński założył wraz z Pawłem Łysakiem i grupą młodych aktorów, reżyserów oraz muzyków "Towarzystwo Teatralne", dające prapremiery współczesnej dramaturgii na scenie warszawskiego Teatru Rozmaitości oraz w dawnej Fabryce Norblina przy ul. Żelaznej.
"Głównym celem 'Towarzystwa Teatralnego' " - pisali w programie do swojego pierwszego spektaklu, głośnego Shopping and Fucking, założyciele - "jest stworzenie teatru opisującego rzeczywistość, w której żyjemy, przedstawiającego najbardziej istotne tematy współczesności, który spełniałby funkcję społeczną, stając się teatrem służby publicznej. Działalność teatralna opiera się na dramaturgii najnowszej, która w sposób najprostszy wyraża problemy współczesności."
Funkcje w "Towarzystwie Teatralnym" - mimo tytułów - nie były precyzyjnie podzielone. Na przemian przekładali dramaty (Shopping and Fucking Marka Ravenhilla i Zbombardowanych Sarah Kane), projektowali scenografię do przedstawień, reżyserowali.

Przedstawieniu Shopping and Fucking towarzyszyła aura obyczajowego skandalu i gorąca dyskusja o roli i granicach mecenatu. Rafał Węgrzyniak pisał:
"Trudno odmawiać politykom prawa do komentowania poczynań artystów. Można też zrozumieć, że u wielu osób utwór Ravenhilla wywołuje obrzydzenie. Łatwo jednak zauważyć, że warszawscy radni, próbując ograniczać wolność teatru przy doborze repertuaru, podejmują się roli cenzorów. (...) Odmowa przyznania publicznych pieniędzy na takie produkcje raczej nie wytrzymuje krytyki, ponieważ widzowie kupujący bilety na 'Shopping and Fucking' również są podatnikami. Skoro publiczność jest gotowa oglądać utwór Ravenhilla, to widocznie rozpoznaje w nim własne doświadczenia czy niepokoje i lęki. Trudno udawać, że nie istnieją homoseksualiści, handlarze narkotyków, seks-telefony i że niektóre środowiska mówią wyjątkowo wulgarnym językiem" ("Nowy brutalizm i stare struktury", "Nowe Państwo" 1999, nr 29).

"Do niedawna nikt w naszym kraju nie interesował się tekstami młodych, kontrowersyjnych dramaturgów - nie tłumaczono ich i nie chciano publikować. Dopiero 'Towarzystwo Teatralne' prowadzone przez Pawła Łysaka i Pawła Wodzińskiego, zrealizowało 'Shopping and Fucking'. Na twórców spektaklu spadły gromy, a ich przedstawienie okrzyknięto skandalem sezonu. Tymczasem przygotowują już następne realizacje (...). Spektakle te wywołają zapewne falę dyskusji i sprowokują do refleksji nad zadaniami teatru. Oczywiście, siłą rzeczy, nowe dramaty muszą być utworami o różnej jakości - jedne z nich przetrwają próbę czasu, inne nie. Nieudane inscenizacje dostarczą zapewne argumentów dla przeciwników nowej dramaturgii; dobre, poruszające - potwierdzą, że teatr ma do spełnienia misję, że może oddziaływać i mówić o najdrażliwszych problemach społecznych" (Jacek Papis, "Albertynka obdarta ze skóry", "Nowe Państwo" 1999, nr 40).

"Na razie nowa dramaturgia z Zachodu wywołuje głównie reakcje przedstawicieli establishmentu artystycznego, którzy są zniesmaczeni pokazywaniem gołych tyłków w teatrze. Na to, aby dotknęła również zafascynowane konsumpcją społeczeństwo, trzeba jeszcze poczekać" - pisał Roman Pawłowski. ("Cool teatr", "Gazeta Wyborcza" 19 kwietnia 1999).
W lutym 2000 Paweł Wodziński objął stanowisko dyrektora naczelnego i artystycznego Teatru Polskiego w Poznaniu, a Paweł Łysak został jego zastępcą. Tak mówił o swoich planach artystycznych w październiku 2000 roku:
"Chciałbym, aby to był teatr ambitny. A więc taki, który nie boi się podejmować ryzyka i który jest w stanie podjąć poważną rozmowę na poważne tematy ze swoją publicznością (...). Liczę na to, że młoda dramaturgia polska i obca zainteresuje widzów z tej samej, co jej autorzy generacji (...). Ale nie oznacza to, że ludzie starsi nie znajdą tu nic dla siebie. Na dużej scenie (...) będziemy się starali przede wszystkim podejmować próby reinterpretacji polskiej klasyki. Chciałbym, aby zawsze się to odbywało z perspektywy tematu. Jeśli jakaś sztuka pojawi się na scenie, to dlatego, że przy jej pomocy chcemy widzom coś ważnego powiedzieć" ("Nie boję się ryzyka", "Głos Wielkopolski" 2000, nr 250)
W Teatrze Polskim w Poznaniu (prowadzonym przez artystyczny tandem Wodziński - Łysak do 2003 roku) Paweł Wodziński projektował scenografie do sztuk współpracującego ze sceną dramatopisarza Ingmara Villqista - Nocy Helvera (2000, reż. Paweł Łysak), Entartete Kunst (2001, reż. Ingmar Villqist), Helmucika (2002, reż. Paweł Łysak). Przygotowywał oprawę plastyczną innych spektakli w inscenizacji Pawła Łysaka - Księcia niezłomnego według Juliusza Słowackiego (2001), Freiheit Wolność wg Leona Kruczkowskiego (2001) i Macieja Prusa - Hamlet wtóry Romana Jaworskiego (2002). Uruchomił Centrum Dramaturgii Współczesnej, warsztaty dla młodych dramatopisarzy, czytania nowych sztuk, głównie z obszaru literatury niemieckojęzycznej. W repertuarze sceny znalazły się polskie prapremiery sztuk, obok Entartete Kunst Ingmara Villqista (2001, reż. Ingmar Villqist) także Theresii Walser - Córki King Konga (2000, reż. Rafał Sabara) i Larsa Norena - Krąg personalny 3:1 (2001, reż. Piotr Chołodzinski). Na poznańskiej scenie Wodziński wyreżyserował też Roberto Zucco Bernarda-Marie Koltesa (2003).
"Wodziński czyta Koltesa zupełnie inaczej" - pisała o spektaklu Ewa Obrębowska-Piasecka. - "Po pierwsze, rezygnuje z powagi i patosu na rzecz absurdu i groteski. To - moim zdaniem - bardzo trafiony i skuteczny trop. Trudno bowiem serio traktować większość tekstów wygłaszanych przez bohaterów tej sztuki. Dopiero kiedy stają się oni przerysowani, karykaturalni - upiorne sensy tego, co mówią, docierają do nas pełniej i boleśniej" ("Gazeta Wyborcza - Poznań" 19 lutego 2003).
W ostatnich latach Wodziński skupił się na pracy scenograficznej. Nadal współpracował z Pawłem Łysakiem, z którym współtworzył spektakle na motywach dramatów Antoniego Czechowa - Iwanowa (2006, Teatr im. Stefana Jaracza w Łodzi) i Trzy siostry (2009, Teatr Polski im. Hieronima Konieczki w Bydgoszczy), a także Sprawę Dantona Stanisławy Przybyszewskiej (2008, Teatr Polski im. Konieczki w Bydgoszczy) i Transformacje Artura Pałygi (2009, Teatr Polski im. Konieczki w Bydgoszczy). Przygotowywał oprawę plastyczną widowisk operowych Macieja Prusa, m.in. Lukrecji Borgii Gaetano Donizettiego (2004, Teatr Wielki w Łodzi), dwóch inscenizacji Wesela Stanisława Wyspiańskiego w interpretacji Rudolfa Zioły (2005, Teatr Wybrzeże w Gdańsku; 2007, Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach) oraz ciekawych spektakli młodych twórców - Terrodromu Breslau Tima Staffela w reżyserii Wiktora Rubina (2006, Teatr Polski we Wrocławiu) i Płatonowa Czechowa w reżyserii Mai Kleczewskiej (2009, Teatr Polski im. Konieczki w Bydgoszczy).

W pracy reżyserskiej szkicował portret współczesnych Polaków, rozprawiał się z naszą tożsamością, stosunkiem do tradycji i historii, patriotyzmem. Na scenie bydgoskiego Teatru Polskiego przygotował dwa ciekawe spektakle, najpierw Powrót Odysa Stanisława Wyspiańskiego (2007) zrealizowany w ramach projektu "Wiele ojczyzn, ojczyzna wielu / Wyspiański".
"Wodziński pokazał" - pisała Joanna Derkaczew - "jak destrukcyjną siłą może być miłość do ojczyzny. A raczej do pewnego jej skostniałego wyobrażenia. Pokazał też, ile hipokryzji i ignorancji kryje się w naszym kulcie bohaterów. Co by było, gdyby czczeni dziś powszechnie polscy mężowie stanu powrócili i zaczęli forsować własne wizje? Czy zgodzilibyśmy się dziś na Rzeczpospolitą Piłsudskiego, wartości Dmowskiego albo Witosa?" ("Gazeta Wyborcza" 2007, nr 110).
Potem zrealizował tutaj instalację teatralną Krasiński. Nie-Boska komedia. Instalacja teatralna wg dramatu Zygmunta Krasińskiego (2008) i pokazał świat tonący w chaosie, w którym porozrywane zostały więzi między przeszłością i teraźniejszością. Z kolei na scenie legnickiego Teatru im. Heleny Modrzejewskiej przygotował przedstawienie Polacy umierają Franza Xavera Kroetza (2009).
"Wodziński" - notowała Katarzyna Kamińska - "oparł swój spektakl o Polakach na tekstach... niemieckich i o Niemcach. Problemy naszych zachodnich sąsiadów, problemy przeniesione w realia polskiej prowincji, są jednak do bólu aktualne, znajome i wiarygodne. 'Polacy umierają' to rzecz o erozji poczucia tożsamości narodowej i tradycji. A także o pogoni za nowoczesnością, na której przyjęcie nie jesteśmy przygotowani" ("Gazeta Wyborcza - Wrocław" 2009, nr 63).
Nagrody:
  • 2002 - Medal Młodej Sztuki przyznawany przez Oficynę Wydawniczą "Głos Wielkopolski" - nagroda za promocję teatru jako przestrzeni sporu.

Opracowanie: 2001.
Aktualizacja: Monika Mokrzycka-Pokora, listopad 2009.

Podobne

Teatr Peter Shaffer, "Amadeus"

Spektakl w reżyserii Zbigniewa Brzozy, premiera w Teatrze Studio w Warszawie 31 stycznia 2002 roku.

Teatr Stefan Chwin, "Hanemann"

Spektakl w reżyserii Izabeli Cywińskiej, premiera w Teatrze Wybrzeże w Gdańsku 27 styczenia 2002.

Zobacz także

Film "Toys"

Film dokumentalny w reżyserii Andrzeja Wolskiego z 2011 roku zrealizowany przez Instytut Adama Mickiewicza w Warszawie w cyklu "Przewodnik do Polaków"...

Film "Przewodnik do Polaków"

Pięć filmów dokumentalnych o polskim rocku, modzie, zabawkach, himalaizmie i seksie w czasach PRL-u tworzy "Przewodnik do Polaków"...

Odnośniki do innych działów bazy wiedzy