Reżyser teatralny. Urodził się 19 października 1976 roku w Warszawie.

Dzieciństwo i wczesną młodość spędził za granicą. W wieku trzech lat wyjechał z rodzicami do Austrii, mieszkał w Wiedniu, a także we Frankfurcie. Po ukończeniu liceum w Wiedniu wyjechał do Stanów Zjednoczonych. W 1999 roku ukończył tam studia w Swarthmore College w Filadelfii, gdzie uczył się na Wydziałach Teatru i Nauk Politycznych. W 2001 roku rozpoczął studia na Wydziale Reżyserii Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Krakowie.

Jeszcze w 1996 roku, podczas pobytu w Polsce, wyreżyserował Do You Miss America? Erica Bogosiana w Studio Buffo w Warszawie. Natomiast w czasie studiów w Swarthmore College pokazał tam Kurkę wodną Witkacego (1999). Rok później w offowym teatrze w Nowym Jorku przygotował Bones in Whispers wg Thomasa Stearnsa Eliota.

W 2001 roku wrócił do Polski, aby studiować reżyserię w Krakowie. Był asystentem Kazimierza Kutza, Jana Peszka i Mikołaja Grabowskiego. W krakowskiej szkole teatralnej zainscenizował HamletMaszynę Heinera Müllera (2003), a w Teatrze Nowym w Słupsku, u boku Jana Peszka reżyserował Szaloną lokomotywę Witkacego. W 2004 roku, w ramach Festiwalu Baz@rt zrealizował razem z Anne-Laure Liégeois Korek. Była to improwizowana forma teatralna, w której widzowie wchodzili do samochodów i oglądali rozgrywające się tam mini scenki. Rok później na Scenie Fundacji Starego Teatru pokazał Obrażanie widzów Petera Handke.

W 2005 roku na deskach gdańskiego Teatru Wybrzeże Zadara przygotował From Poland with Love młodego dramatopisarza Pawła Demirskiego. Chociaż przedstawieniu, które diagnozowało świadomość młodych ludzi w Polsce zarzucano pewne niedoskonałości, to jednak nie sposób mu było odmówić świeżości spojrzenia i autentyczności.

"Twórcy 'From Poland with Love' - autor Paweł Demirski i reżyser Michał Zadara - nakreślili bezkompromisowy portret swoich rówieśników" - pisała Mirella Wąsiewicz - "Zmierzyli się z bezrobociem, brakiem perspektyw, korozją relacji rodzinnych, demonem konsumpcji, wizją sukcesu utożsamianego z pieniędzmi i najnowszym mitem Ziemi Obiecanej - miasta nad Tamizą, gdzie masowo wyjeżdżają młodzi Polacy. Wszystkie te problemy pokazali w sposób pozbawiony złudzeń." ("Gazeta Wyborcza-Trójmiasto" 17.01.2005)

Zadara wszedł więc do teatru polskiego mocnym krokiem, zadając nie zawsze wygodne pytania o polski patriotyzm, dzisiejszą sytuację młodych ludzi, nasz stosunek do historii. W tandemie z Demirskim pracował jeszcze w tym samym roku przygotowując w Teatrze Wybrzeże spektakl Wałęsa. Historia wesoła, a ogromnie przez to smutna (2005), w którym próbował na nowo przeczytać legendę Wałęsy i "Solidarności" i zastanowić się, w jakim stopniu tamte wypadki wpływają na naszą współczesność.

Zadara przyznawał, że ma wielką potrzebę zajmowania się Polską poprzez polską literaturę. Wkrótce sięgnął do wielkich tekstów. Najpierw w Starym Teatrze w Krakowie wystawił Księdza Marka Juliusza Słowackiego (2005), a w krakowskim Teatrze STU Wesele Stanisława Wyspiańskiego (2006). W Księdzu Marku przepatrywał kolejny polski mit narodowy przez pryzmat Powstania Warszawskiego.

"Jego 'Ksiądz Marek' w krakowskim Starym Teatrze przefiltrowany przez doświadczenie Powstania Warszawskiego był studium religijnego i narodowego fanatyzmu, który wciąż drzemie w Polakach" - pisał Roman Pawłowski ("Gazeta Wyborcza" 23.12.2005).

Wesele twórca rozegrał we współczesnej łazience, do której przychodzą odpocząć goście bawiący się na weselnej imprezie kolegi. Spektakl Zadary mówił przede wszystkim o młodych ludziach, którzy nie potrafią działać, są egoistami oderwanymi od korzeni, nie umieją wziąć odpowiedzialności ani za siebie, a tym bardziej za kraj.

"Myślę, że tych ludzi dotyczy to samo co nas" - mówił reżyser - "myślimy, że przeszłość nie ma z nami nic wspólnego, że oddzieliliśmy się od niej, że pęd do nowoczesności każe nam zapomnieć o korzeniach, a okazuje się, że jednak przeszłość siedzi w naszej psychice i naszych traumach. O tym też jest 'Wesele'. O pamięci i zapominaniu." ("Gazeta Wyborcza - Kraków" 03.02.2006)

Zadara sięgnął także po rozegraną jak happening, w przestrzeni imitującej stację metra Kartotekę Tadeusza Różewicza (Wrocławski Teatr Współczesny, 2006) i Odprawę posłów greckich Jana Kochanowskiego (Stary Teatr w Krakowie, 2007), w której eksponował poetycką formę utworu i jego muzyczność. Jednocześnie traktował tekst jak współczesną polityczną tragedię.

"Zadara pokazuje (jak i Kochanowski)" - pisała Joanna Targoń - "świat zmierzający do nieuchronnej katastrofy, zawieszony na krawędzi. Świat, który jeszcze trwa, ale już jest podminowany niepokojem, przeczuciem zagłady." ("Gazeta Wyborcza - Kraków" 15.01.2007)

Reżyser pracował także nad światową klasyką - w Starym Teatrze wystawił Fedrę Jeana Racine'a (2006), spektakl operujący kunsztownym słowem, ale nie pozbawiony dystansu i ironii, niejednoznaczny.

"Zadara nie przedstawia zdecydowanej, zwartej linii interpretacyjnej" - notował Marcin Kościelniak. - "Jego 'Fedra' jest propozycją, świadectwem zmagania się z dramatem i częściowej kapitulacji. Dziełem w pewien sposób otwartym, świadomym nie tylko swoich roszczeń, ale i ograniczeń, i przez to właśnie dojrzałym." ("Tygodnik Powszechny" 21.04.2006)

Zadara jest również autorem przedstawienia Na gorąco na podstawie własnego scenariusza (2006). Na szczecińskiej scenie Teatru Współczesnego powstała komedia muzyczna o polskich emigrantach w Chicago inspirowana filmem Pół żartem, pół serio Billy'ego Wildera, rozprawiająca się ze stereotypami dotyczącymi płci i pochodzenia.

W 2007 roku w Teatrze Narodowym Zadara zrealizował Chłopców z Placu Broni Ferenca Molnára. Reżyser konstruował w nim opozycję pomiędzy starymi i młodymi aktorami, opisując w ten sposób stosunki, jakie panują w większości teatralnych zespołów i w każdej grupie. Ten zabieg, podobnie jak subtelne polityczne aluzje, wzmacniają opowieść o grupie chłopaków i tworzących się wewnątrz niej hierarchiach. Chłopcy... w ujęciu Zadary stali się przede wszystkim opowieścią o władzy. W tym samym roku reżyser sięgnął także po współczesny dramat. We Wrocławskim Teatrze Współczesnym wystawił Księgę Rodzaju 2 Iwana Wyrypajewa, zdystansowaną opowieść o szaleństwie schizofreniczki Antoniny Wielikanowej. Rok 2007 przyniósł jeszcze jedną premierę - Operetkę Witolda Gombrowicza z muzyką Leszka Możdżera (Teatr Muzyczny Capitol we Wrocławiu).

Wkrótce Zadara powrócił do klasyki. Przygotował przeniesioną w realia potransformacyjnej Polski Wizytę starszej pani Friedricha Dürrenmatta (Teatr Współczesny w Szczecinie, 2008), spektakl Każdy/a. Sztuka moralna - autorską wariację na temat staroangielskiego moralitetu Everyman (Teatr Studio w Warszawie, 2008) oraz najciekawszą - Ifigenię. Nową tragedię według Racine'a (Narodowy Stary Teatr im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie, 2008) sparafrazowaną wspólnie z Pawłem Demirskim i radykalnie uwspółcześnioną wersję klasycystycznego tekstu. "Rozchwiany język raz po raz obnaża bohaterów" - pisał o inscenizacji Łukasz Drewniak - "zmusza ich do balansowania między poziomami sztuczności. Bo ich plastikowy świat zostaje wydany na test prawdy. Cynizm bohaterów zostaje skonfrontowany nie tyle ze śmiercią, bo ona w tym świecie nie ma żadnej wagi, ile z reakcją na kryzys, spadek oglądalności, wypadnięcie z tabloidu." ("Przekrój" 2008, nr 28). Zadara ma także na swoim koncie realizację Goga i Magoga. Kroniki chasydzkiej Martina Bubera (Teatr Jeleniogórski im. Norwida, 2008).

Nagrody:

• 2004 - Pąk Magnolii - nagroda dla najlepszego spektaklu offowego przyznawana przez fotografów - dla przedstawienia HamletMaszyna Heinera Müllera dla kolektywu nowak/wysocka/zadara z Krakowa na 39. Ogólnopolskim Przeglądzie Teatrów Małych Form "Kontrapunkt" w Szczecinie;
• 2006 - Wyróżnienie za reżyserię przedstawienia Ksiądz Marek Juliusza Słowackiego w Narodowym Starym Teatrze w Krakowie na 1. Ogólnopolskim Konkursie na Teatralną Inscenizację Dawnych Dzieł Literatury Europejskiej w Warszawie;
• 2007 - Wyróżnienie za zamysł inscenizacyjny przedstawienia Odprawa posłów greckich Jana Kochanowskiego z Narodowego Starego Teatru w Krakowie na 32. Opolskich Konfrontacjach Teatralnych "Klasyka Polska"; wyróżnienie dla spektaklu Kartoteka Tadeusza Różewicza z Wrocławskiego Teatru Współczesnego im. Wiercińskiego na 9. Przeglądzie Współczesnego Dramatu "rewizje.pl" w Zielonej Górze; Nagroda zbiorowa dla aktorów spektaklu Wesele wg Stanisława Wyspiańskiego z Teatru STU w Krakowie na Ogólnopolskim Konkursie na Inscenizację Utworów Stanisława Wyspiańskiego;
• 2008 – Paszport "Polityki" za rok 2007 w kategorii "teatr" za "imponującą aktywność twórczą, za przedstawienia przywracające wiarę w to, że teatr jest przestrzenią artystycznej wolności"; Grand Prix oraz Nagroda Młodych w kategorii "kurtyna", za reżyserię i scenografię spektaklu Ifigenia. Nowa tragedia według Racine'a z Narodowego Starego Teatru im. Modrzejewskiej w Krakowie na 7. Festiwalu Prapremier w Bydgoszczy.

Autor: Monika Mokrzycka-Pokora, lipiec 2007; aktualizacja: grudzień 2008.