Aktor i reżyser teatralny, dyrektor teatrów. Urodził się 8 maja 1929 roku w Karczmiskach koło Opola Lubelskiego. Zmarł 24 sierpnia 1992 roku w Iławie.

Od 1951 roku współpracował z Teatrem Nowym w Łodzi, był wówczas asystentem Kazimierza Dejmka. W 1953 roku ukończył łódzką Państwową Wyższą Szkołę Aktorską. Rok później debiutował rolą Jerzego Prycza w przedstawieniu Domek z kart Emila Zegadłowicza w reżyserii Janusza Kłosińskiego na deskach Teatru Nowego w Łodzi. Jego debiutem reżyserskim był zrealizowany na tej samej scenie w 1956 roku Manfred Adolfa Rudnickiego. Później reżyser był związany z poznańskim Teatrem Nowym (1956-1959) i Teatrem Śląskim w Katowicach (1959-1960). Następnie był dyrektorem Teatru Ziemi Lubuskiej w Zielonej Górze (1960-1963), Teatru Polskiego w Poznaniu (1963-1967), kierownikiem artystycznym Teatru Wybrzeże w Gdańsku (1969-1973) i Teatru Polskiego we Wrocławiu (1973-1974). Dyrektorował Teatrowi im. Wilama Horzycy w Toruniu (1976-1983), Teatrowi Dramatycznemu w Warszawie i działającemu przy tej scenie impresaryjnemu Teatrowi Rzeczypospolitej (1985-1987).

Przedstawienia Okopińskiego charakteryzowały się m.in. rozbudowaną inscenizacją, sprawnym konstruowaniem scen zbiorowych, zmiennością nastrojów, starannym wymierzaniem rytmów i gestów aktorów.

"W gruncie rzeczy nie bawi go sama inscenizacyjna kompozycja, ale jej metaforyczna narracyjność" - pisał Jan Kłossowicz. - "Chce raczej mówić poprzez teatr niż tworzyć poszczególne przedstawienia, obracać je i szlifować jak jubiler." ("Dialog" 1967, nr 11)

Podczas swojego pobytu w Poznaniu Okopiński, wspólnie ze Stanisławem Hebanowskim, z którym w latach 1960-1973 tworzył artystyczny duet, zabiegał o oryginalny repertuar, próbując stworzyć alternatywę dla dotychczasowego kanonu dramatu polskiego. Wystawił Marchołta grubego a sprośnego Jana Kasprowicza (1965), a także prapremierę Bazylissy Teofanu Tadeusza Micińskiego (Teatr Nowy - filia Teatru Polskiego, 1967). Ponadto wyreżyserował m.in.: Kordiana i Chama Leona Kruczkowskiego (1963), Niebieskiego ptaka Maurice'a Maeterlincka (1965) oraz Wyzwolenie Stanisława Wyspiańskiego (1966) i Wesele Figara Pierre'a Beaumarchais (1967).

Jedną z pierwszych inscenizacji przygotowanych na gdańskiej scenie Teatru Wybrzeże była Rzecz listopadowa Ernesta Brylla (1968) - swoiste oratorium Polaków o sobie,

"spektakl wyraźnie kreatorski, w którym tekst (...) nie gra roli dominującej (...)" - notował Andrzej Żurowski - "rozgrywa Okopiński rzecz o Polsce rozpisaną na wszystkie dostępne tworzywa teatralne" ("Pomorze" 1968, nr 24).

Reżyser nadal odkrywał dla teatru dramaturgię Micińskiego, pokazał prapremierę Termopil polskich (1970). Powstał pełen goryczy polityczno-historyczny spektakl.

"Kopiński" - pisał Zygmunt Greń - "na kanwie dramatu Micińskiego, wspomagany symboliką scenografii Mariana Kołodzieja skomponował lekcję historii polskiej przejrzystą i dobitną." ("Życie Literackie" 1970, nr 51)

Do spektakli rozliczających się z rzeczywistością należały także inscenizacje Świata Zawikłanego wg tekstów staropolskich (1971) oraz utrzymana w konwencji operowej Nie-boska komedia Zygmunta Krasińskiego (1973). Nieco wcześniej, w 1969 roku na scenie toruńskiego Teatru im. Horzycy, Okopiński zmierzył się z innym tekstem romantycznym - Kordianem Juliusza Słowackiego, w którym skłaniał się ku interpretacji uniwersalnej. Zaniechał aluzji publicystycznych na rzecz ujęcia egzystencjalnego. W Gdańsku reżyser pokazał jeszcze m.in. świadomie operującego kiczem Otella Szekspira (1973). Okopiński sięgał także do dramaturgii współczesnej, w Teatrze Wybrzeże zrealizował m.in.: Dlaczego mnie budzą? Michela de Ghelderode'a (1970), swoją drugą, po Zejściu aktora (Teatr Ziemi Lubuskiej w Zielonej Górze, 1962) polską prapremierę sztuki flamandzkiego pisarza. Z dramaturgii współczesnej na gdańskiej scenie w kolejnych latach pokazał także m.in. Kondukt Bohdana Drozdowskiego (1975), Mur Jana Tettera (1975) i Emigrantów Sławomira Mrożka (1976).

Reżyser najdłużej prowadził Teatr im. Horzycy. Siedmioletnia dyrekcja Okopińskiego w Toruniu przyczyniła się do ożywienia tamtejszej sceny. Okopiński uchodził za człowieka, który próbuje budować teatr z uwzględnieniem realiów miejsca, w którym przyszło mu pracować. Swoje prace także próbował wpisywać w konkretny czas i miejsce.

"Nie mam koncepcji swojego teatru" - mówił - "tzn. idei, do której naginałbym każdy teatr, każdy zespół, z jakim pracuję. Nie mam jakiejś swojej teorii teatru jak np. teatr 'poetycki', 'monumentalny', 'inscenizacji', 'wspólnoty', itp. Nie tworzę teatru, pracuję w teatrze i tworzę - jeśli już upierać się przy tym określeniu - przedstawienia. A więc chcę prowadzić teatr taki, jaki jest potrzebny, społecznie potrzebny i możliwy w ośrodku, w którym pracuję." (w: J. Stelmach, "Teatr" 1979, nr 18)

W Toruniu, w głównej mierze, skupiono się na prezentacji najnowszych sztuk polskich oraz dramaturgii krajów socjalistycznych nawiązującej problematyką i realiami do codziennej rzeczywistości i najnowszej historii. Najczęściej wystawianym w Toruniu żyjącym dramatopisarzem polskim był Sławomir Mrożek. Na afiszu teatralnym pojawiły się także dwie sztuki Stanisława Ignacego Witkiewicza oraz Iwona, księżniczka Burgunda Witolda Gombrowicza w reżyserii Krystyny Meissner (1977). W teatrze prowadzonym przez Okopińskiego rzadziej pojawiały się dramaty z Zachodu. Reżyser wystawił tutaj Radosne dni Samuela Becketta (1977), zagrano także Noc trybad Pera Olova Enquista (reż. Zbigniew Wróbel, 1976) oraz Filokteta Heinricha Müllera (reż. Eugeniusz Aniszczenko, 1976) i Zadanie Hansa Krendlesbergera (reż. Wróbel, 1978). Szczególnie aktualny wydźwięk miały wówczas takie przedstawienia Okopińskiego jak: Ambasador Mrożka (1981) oraz Ułani Jarosława Marka Rymkiewicza (1982). Eklektyczny charakter sceny toruńskiej kształtowały m.in.: Pani Wdzięczny Strumyk Wang Pao Cz`mau - starochińska baśń sceniczna przygotowana przez Okopińskiego w 90. rocznicę urodzin i 20. śmierci patrona toruńskiego teatru (1979), czy Powrót posła Jana Ursyna Niemcewicza (1980).

"Jedność większości tym realizacjom nadawała jedna cecha, charakterystyczna w ogóle dla praktyki reżyserskiej Okopińskiego: budowanie spektakli przede wszystkim na planie akcji dramatycznej, każdorazowo przejrzyście wyprowadzanej z tekstu, wyposażonej w możliwie jak najpełniejszą realistyczną motywację, w dramacie poetyckim wręcz racjonalizowanej i upotocznianej" - pisał Janusz Skuczyński ("Toruńskie teatry i festiwale teatralne w powojennym czterdziestoleciu [1945/1946- 1984/1985]", Toruń 1987).

Jednocześnie Okopińskiego interesowała szeroko rozumiana klasyka: Henryk VI na łowach Wojciecha Bogusławskiego (Teatr im. Horzycy w Toruniu, 1976), Fantazy Juliusza Słowackiego (Teatr im. Horzycy w Toruniu, 1982), Antygona Sofoklesa (1983, Teatr Wybrzeże w Gdańsku). Okopiński realizował też przedstawienia w teatrze muzycznym. Współpracował z Operą im. Stanisława Moniuszki w Poznaniu - Trubadur Giuseppe Verdiego (1965), z Operą we Wrocławiu - Halka Stanisława Moniuszki (1965), Kniaź Igor Aleksandra Borodina (1966), Nabucco Verdiego (1990), Operą i Filharmonia Bałtycką, m.in. Paria Moniuszki (1972). Wyreżyserował także ponad dwadzieścia spektakli w Teatrze Telewizji, m.in. Dziecinnych kochanków Ferdynanda Crommelyncka (1965), Justynę wg Nad Niemnem Elizy Orzeszkowej (1974) i Domek z kart Emila Zygadłowicza (1981). Ostatnie prace reżyserskie Okopińskiego na małym ekranie to Maria Stuart Juliusza Słowackiego (1991) oraz węgierski dramat historyczny Gościna Gézy Páskándi (1992).

Odznaczenia i nagrody:

• 1960 - Nagroda za najlepsze przedstawienie polskiej sztuki współczesnej - Wielkiego Bobby'ego Krzysztofa Gruszczyńskiego w Teatrze Śląskim im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach na 1. Festiwalu Teatrów Śląska i Opolszczyzny we Wrocławiu;
  
• 1961 - Nagroda za reżyserię przedstawienia Kochankowie z Werony Jarosława Iwaszkiewicza w Teatrze Ziemi Lubuskiej w Zielonej Górze na 2. Wrocławskim Festiwalu Teatralnym;
  
• 1962 - Złoty Krzyż Zasługi; nagroda za reżyserię przedstawienia Ryszard II Szekspira w Teatrze Ziemi Lubuskiej w Zielonej Górze oraz za najlepszy spektakl festiwalu na 3. Wrocławskim Festiwalu Teatralnym;
  
• 1963 - Zasłużony Działacz Kultury; nagroda ministra kultury i sztuki II stopnia zespołowa dla Teatru Ziemi Lubuskiej (Marek Okopiński i Stanisław Hebanowski) za działalność upowszechniającą sztukę teatralną; nagroda za inscenizację i reżyserię przedstawień: Wyzwolenie Stanisława Wyspiańskiego i Zejście aktora Michela de Ghelderodego w Teatrze Ziemi Lubuskiej w Zielonej Górze oraz nagroda zespołowa za najlepsze przedstawienia festiwalu na 3. Kaliskich Spotkaniach Teatralnych; doroczna nagroda redakcji "Nadodrza" za zasługi w rozwoju kultury polskiej na środkowym Nadodrzu;
  
• 1964 - Nagroda za inscenizację przedstawienia Kordian i Cham Leona Kruczkowskiego w Teatrze Polskim w Poznaniu na 5. Festiwalu Polskich Sztuk Współczesnych we Wrocławiu;
  
• 1965 - Nagroda za reżyserię przedstawienia Dziecinni kochankowie Ferdynanda Crommelyncka w Teatrze Nowym w Poznaniu na 5. Kaliskich Spotkaniach Teatralnych;
  
• 1966 - Odznaczony za Zasługi dla Ziemi Lubuskiej; II nagroda za przedstawienie Marchołta grubego a sprośnego Jana Kasprowicza w Teatrze Polskim w Poznaniu na 6. Kaliskich Spotkaniach Teatralnych;
  
• 1969 - Wyróżnienie za reżyserię przedstawienia Kordian Juliusza Słowackiego w Teatrze im. Horzycy w Toruniu na 11. Festiwalu Teatrów Polski Północnej w Toruniu;
  
• 1969 - Gdański Order Stańczyka za reżyserię przedstawienia Rzecz listopadowa Ernesta Brylla w Teatrze Wybrzeże w Gdańsku;
  
• 1970 - Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski;
  
• 1972 - Nagroda Klubu Krytyki Teatralnej im. Boya;
  
• 1973 - Gdańska Nagroda Widzów im. Iwo Galla dla najlepszego reżysera roku 1972 oraz nagroda za najlepsze przedstawienie roku 1972 Burzę Szekspira w Teatrze Wybrzeże w Gdańsku; Nagroda Klubu Krytyki Teatralnej im. Boya;
  
• 1977 - Zasłużony dla województwa toruńskiego; toruńska Złota Kareta - nagroda w plebiscycie czytelników "Nowości" za reżyserię przedstawienia Horoskop Jerzego Surdykowskiego w Teatrze im. Horzycy w Toruniu;
  
• 1980 - Nagroda za reżyserię przedstawienia Pani Wdzięczny Strumyk S. I. Hsiunga w Teatrze im. Horzycy w Toruniu na 22. Festiwalu Teatrów Polski Północnej w Toruniu;
  
• 1982 - Nagroda ministra kultury i sztuki za realizację polskiej sztuki współczesnej Ułanów Jarosława Marka Rymkiewicza w Teatrze im. Horzycy w Toruniu na 24. Festiwalu Teatrów Polski Północnej w Toruniu;
  
• 1983 - Nagroda za reżyserię przedstawienia Don Juan wraca z wojny Ödöna von Horvátha w Teatrze im. Horzycy w Toruniu na 25. Festiwalu Teatrów Polski Północnej w Toruniu; nagroda ministra kultury i sztuki II stopnia za osiągnięcia w twórczości reżyserskiej i kierowaniu teatrem;
  
• 1985 - Nagroda tygodnika "Przyjaźń" "za wielokrotne konsekwentne realizowanie na scenach polskich szczególnie wartościowych literacko i problemowo sztuk współczesnych";
  
• 1986 - Medal z okazji 40-lecia Teatru Wybrzeże; nagroda im. Wandy Wasilewskiej za działalność służącą umacnianiu przyjaźni pomiędzy Polską a ZSRR oraz krzewieniu wiedzy o Kraju Rad.

Autor: Monika Mokrzycka-Pokora, wrzesień 2007