fot. Elżbieta Lempp

Dramatopisarz, historyk sztuki, reżyser, wykładowca akademicki, założyciel nieinstytucjonalnego Teatru Kriket w Chorzowie. Urodził się w 1960 roku w Chorzowie.

Ukończył historię sztuki na Uniwersytecie Wrocławskim. Pracował jako kurator sztuki. Kierował Biurem Wystaw Artystycznych w Katowicach, przez wiele lat pełnił funkcję wicedyrektora Narodowej Galerii Sztuki "Zachęta" w Warszawie. Był m.in. kuratorem wystaw klasyków polskiej awangardy - Tadeusza Brzozowskiego, Jerzego Nowosielskiego, Piotra Potworowskiego i Jonasza Sterna. Wykładał na Akademii Sztuk Pięknych w Katowicach, Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie i w katowickim Studium Aktorskim Zbigniewa Waszkielewicza.

Debiutował jako dramatopisarz w wieku 38 lat dramatem Noc Helvera. Od początku ukrywał się pod norweskim pseudonimem, w jego dramatach znać bowiem wyraźny wpływ psychologicznego, skandynawskiego stylu pisania dla teatru. W jego twórczości krytycy odnajdywali duchowe pokrewieństwo z Henrykiem Ibsenem, Augustem Strindbergiem, czy Ingmarem Bergmanem.

"Aktorzy muszą go kochać, bo pisze wymarzone role, wielowarstwowe, z przeszłością, która powraca między kwestiami. Za skandynawskimi klasykami wierzy bowiem, że wszystko, co najważniejsze, zdarzyło się przed podniesieniem kurtyny, a to, co oglądamy, to finał popełnionych kiedyś czynów" - pisał Roman Pawłowski w "Gazecie Wyborczej".

Villqist bawi się bowiem rozmaitymi konwencjami i formami dramatycznymi. Niezmienne pozostają jedynie nieustanne eksperymenty z bohaterami umieszczanymi w różnych środowiskach.

Villqist jest autorem dramatów chętnie granych przez polskie i zagraniczne teatry: Oskar i Ruth, Noc Helvera, cykl jednoaktówek Beztlenowce. Noc Helvera to ekspresjonistyczny dramat o związku Karli, opiekunki, i jej podopiecznego, opóźnionego w rozwoju Helvera. Helvera fascynuje faszyzm - nie sama ideologia, której pojąć nie zdolny, ale wymiar widowiskowy tej ideologii. W końcu sam pada jednak ofiarą owych fascynacji. W Oskarze i Ruth znów spotykamy dwoje ludzi, jednak w całkowicie odmiennej konwencji - "efektownej i zabawnej krotochwili", serii "mniej lub bardziej 'odlotowych' metamorfoz , jakie przechodzi - odgrywa przed samym sobą - współczesne małżeństwo" (Jacek Sieradzki, "Polityka").

Cykl jednoaktówek Beztlenowce jest również wariacją na temat związków intymnych - w tym także homoseksualnych. W Kostce smalcu z bakaliami starsza kobieta walczy o dominację nad młodszą, w Beztlenowcach obserwujemy rozpadający się związek dwóch mężczyzn, którego uratować nie może nawet adoptowana córeczka. Chociaż Villqist nigdy nie wyrzekł się pogłębionej psychologii, jednak z czasem zwrócił się ku dramatom z szerszym społecznym kontekstem, takim jak Entartete Kunst, Preparaty czy Sprawa miasta Ellmit. Jednocześnie nadal pisał krótkie, kameralne, skupione na emocjach dramaty - Czarodziejka z Harlemu, Kompozycja w słońcu, Kompozycja w błękicie.

Pierwsze prapremiery dramatów Villqista w reżyserii autora odbyły się w założonym przez niego chorzowskim Teatrze Kriket, była to m.in. Noc Helvera z 1999 roku. Później autor wielokrotnie reżyserował swoje sztuki na polskich scenach. Zrealizował m.in. Beztlenowce w Teatrze Rozmaitości w Warszawie (2001), Entartete Kunst w Teatrze Polskim w Poznaniu (2001), Preparaty (2001), Sprawę miasta Ellmit (2003) i Helmucika (2004) w Teatrze Wybrzeże w Gdańsku, sztukę Fantom w Teatrze Śląskim w Katowicach (2005), Kompozycję w słońcu w Teatrze Miejskim im. Witolda Gombrowicza w Gdyni (2007), Czarodziejkę z Harlemu w Teatrze Rozrywki w Chorzowie (2008) i Kompozycję w błękicie w Teatrze na Woli im. Tadeusza Łomnickiego w Warszawie (2009). Kilka razy jako reżyser mierzył się także ze sztukami innych autorów. Pokazał sceniczną interpretację Muzeum histerycznego Mme Eurozy opery Piotra Schmidtke'go (2005, Opera Śląska w Bytomiu), dał polską prapremierę musicalu Rent Jonathana Larsona (2006, Teatr Rozrywki w Chorzowie), przygotował też Lęki poranne Stanisława Grochowiaka (2007, Teatr Nowy im. Gustawa Morcinka w Zabrzu). Sztuki Villqista doczekały się wielu ciekawych interpretacji zarówno na scenie dramatycznej, jak i w Teatrze Telewizji autorstwa m.in. Barbary Sass, Łukasza Barczyka, Zbigniewa Brzozy, Pawła Łysaka, Łukasza Kosa, Agnieszki Lipiec-Wróblewskiej.

Autor prowadził warsztaty dla młodych adeptów pisania dla teatru przy Centrum Dramaturgii w Poznaniu, współpracował z Teatrem Polskim w Poznaniu i Teatrem Rozmaitości w Warszawie. W latach 2001-2006 był etatowym reżyserem Teatru Wybrzeże w Gdańsku. Od 2008 roku szefuje Teatrowi Miejskiemu im. Witolda Gombrowicza w Gdyni.

Znalazł się w wybranej przez krytyka Romana Pawłowskiego "Teatralnej Piątce na XXI wiek".

"Umieszczam go z przekonaniem, że to wielki talent dramatopisarski. Villqist, który pisze o podstawowych uczuciach: miłości, nienawiści, lęku przed śmiercią, może uwolnić polską dramaturgię od języka groteski i absurdu, który zdominował teatr XX wieku i wprowadzić nas w inne myślenie o człowieku" - uzasadnił swój wybór Pawłowski.

Sztuki Villqista przetłumaczono na angielski, bułgarski, chorwacki, czeski, francuski, litewski, niemiecki, słowacki, włoski i węgierski. Wielokrotnie wystawiano jego sztuki w teatrach Bułgarii, Bośni i Hercegowiny, Jugosławii, Litwy, Niemiec, Słowacji, Wielkiej Brytanii i Włoch.

Nagrody:

• 2000 - Grand Prix dla spektaklu Oskar i Ruth z Teatru Kriket z Chorzowa (ex aequo z Teatrem Porywacze Ciał z Poznania) oraz nagroda publiczności na 35. Ogólnopolskim Przeglądzie Teatrów Małych Form w Szczecinie;
• 2002 - Nagroda Honorowa Gdańskiego Towarzystwa Przyjaciół Sztuki w dziedzinie dramatu, szczególnie za sztukę Preparaty;
• 2005 - Śląski Orzeł 2005 (nagroda miesięcznika "Śląsk").

Opracowanie: 2001.
Aktualizacja: Monika Mokrzycka-Pokora, listopad 2009.