Scenograf. Urodziła się 4 grudnia 1952 roku w Krakowie.

W 1977 roku ukończyła wydział architektury wnętrz Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. W 1981 roku obroniła tam także dyplom ze scenografii, której uczyła się pod kierunkiem Lidii i Jerzego Skarżyńskich.

W teatrze debiutowała w 1982 przygotowując scenografię do Nocy tysiącznej drugiej Cypriana Norwida, spektaklu w reżyserii Marka Chełminiaka w Słupskim Teatrze Dramatycznym. Wkrótce zaczęła realizować przedstawienia z Jerzym Grzegorzewskim, który zaproponował jej współpracę po obejrzeniu wystawy prac dyplomowych ASP w "Zachęcie". W 1983 roku Hanicka trafiła więc do warszawskiego Teatru Studio, gdzie dyrektorem artystycznym był Grzegorzewski. Po raz pierwszy wspólnie pracowali nad Pułapką Tadeusza Różewicza (1984). Do tego przedstawienia Hanicka zaprojektowała kostiumy, podobnie jak do zrealizowanego rok później Powolnego ciemnienia malowideł wg Malcolma Lowry'ego oraz 10 portretów z czajką w tle wg Antoniego Czechowa z 1990 roku. Pierwszą dekorację Hanickiej w spektaklu Grzegorzewskiego można było zobaczyć w 1986 roku, była to oprawa plastyczna do Opery za trzy grosze Bertolta Brechta. Wkrótce Grzegorzewski i Hanicka stworzą znakomicie funkcjonujący inscenizatorski tandem, poparty wieloletnią współpracą trwającą aż do śmierci reżysera w 2005 roku. Na warszawskiej scenie Teatru Studio powstawały kolejne, wspólnie przygotowane ważne spektakle: Tak zwana ludzkość w obłędzie - autorskie przedstawienie Grzegorzewskiego na podstawie dramatów Witkacego (1987), Usta milczą, dusza śpiewa... wg Franza Lehara i Imre Kalmana (1988), La Boheme wg Stanisława Wyspiańskiego (1995), Don Juan Moliera (1996) oraz Francis Bacon, czyli Diego Velasquez na fotelu dentystycznym Tadeusza Różewicza (1996).

Hanicka współpracowała z Grzegorzewskim także na innych scenach. W Starym Teatrze w Krakowie była autorką dekoracji do Śmierci Iwana Iljicza wg Lwa Tołstoja (1991), Dziadów - dwunastu improwizacji Adama Mickiewicza (1995) i Tak zwanej ludzkości w obłędzie wystawionej ponownie na krakowskiej scenie w 1992 roku. W Teatrze Polskim we Wrocławiu przygotowali wspólnie Król umiera czyli ceremonie Eugene'a Ionesco (1996).

Scenografka podkreśla, że w pracy z Grzegorzewskim najważniejsza jest wolność, twórcza swoboda i możliwość inscenizacyjnego "oddechu". Jednak przyznaje:

"Czasem czuję się zdominowana. Ale jednocześnie mam wrażenie, że nasze spotkania wzajemnie nas uruchamiają. Odrzucamy i wyśmiewamy różne nasze pomysły, chociaż nieraz przetworzone do nas wracają. Dobre rozwiązania są tak oczywiste, że nie musimy ich sobie tłumaczyć" (katalog wystawy "Barbara Hanicka. Leworęczna kobieta", Muzeum Starego Teatru w Krakowie, 20.12.98 - 31.01.99).

Dekoracje Hanickiej cechuje płynność i niestabilność, zazwyczaj ewoluują one wraz z akcją. Często nierozerwalnie połączone są z aktorem, poszczególne elementy scenografii reagują na aktorskie działania. W jej teatrze pojawiają się więc ruchome ściany i inne architektoniczne formy, których przesunięcia zespalane są z rytmem gry aktorskiej. Przestrzeń sceniczna rzadko jest gotowa, nie sprawia wrażenia zastanej, lecz ciągle się przekształca. Artystka, pracując z Grzegorzewskim, wkomponowuje w plastykę spektaklu, elementy bezustannie powracające w pracy teatralnej reżysera: instrumenty muzyczne, powozy, pantografy, szybowcowe skrzydła. Twórcy kreują świat, w którym pojawiają się wątki autotematyczne. Niemal każda, wypełniona m.in. plastycznymi cytatami, inscenizacja może być również odczytywana jako przetworzona kontynuacja czy rozwinięcie poprzedniej. Umowny, znakowy świat Hanickiej i reżyserska wizja Grzegorzewskiego tworzą integralną całość.

"Szalenie nie lubię stylizacji. Jest dla mnie takim okiem do widza" - powie Hanicka (katalog wystawy "Barbara Hanicka. Leworęczna kobieta", Muzeum Starego Teatru w Krakowie, 20.12.98 - 31.01.99).

Scenografka bardzo umiejętnie i z wyczuciem projektuje także kostiumy. Przyznaje, że lubi ich lewe strony, wszystkie zszycia, fastrygi, czy w końcu ubrania rozmyślnie popsute, ale zawsze nie nachalne, subtelnie współtworzące rolę.

"(...) często buduję kostium wokół jakiegoś znaleziska" - mówi Hanicka. - "Może to być przypadkowo kupiona stara siatka do włosów, płaszcz założony tyłem naprzód albo zniszczona, pięknie haftowana portiera odgrzebana w 'Starym Sklepie', która staje się kostiumem Muzy w 'La Boheme' " (katalog wystawy "Barbara Hanicka. Leworęczna kobieta", Muzeum Starego Teatru w Krakowie, 20.12.98 - 31.01.99).

W ostatnich latach twórcy pracowali w Teatrze Narodowym. Zrealizowali tutaj Ślub (1998) i Operetkę (2000) Witolda Gombrowicza, Halkę Spinozę - autorski spektakl Grzegorzewskiego na podstawie tekstów Witkacego, ks. Józefa Tischnera i Włodzimierza Wolskiego (1998), Sędziów (1999) i Wesele (2000) Stanisława Wyspiańskiego, Sen nocy letniej Szekspira (2001), Morze i zwierciadło Wystana Hugh Audena (2002), Hamleta Stanisława Wyspiańskiego (2003), Duszyczkę Tadeusza Różewicza (2004) i spektakl On. Drugi powrót Odysa Antoniny i Jerzego Grzegorzewskich (2005).

Hanicka współpracowała także z innymi reżyserami. Z Zygmuntem Hübnerem przygotowała Z życia glist Per Olova Enquista (Teatr Powszechny w Warszawie, 1984), Garderobianego Ronalda Harwooda (Teatr Polski w Warszawie, 1986) i Medeę Eurypidesa (Teatr Powszechny w Warszawie, 1988). Projektowała scenografie do spektakli Tadeusza Bradeckiego, m.in. Operetki Witolda Gombrowicza (1988) i Rękopisu znalezionego w Saragossie Jana Potockiego (1992) wystawionych w Starym Teatrze w Krakowie. Scenografka pracuje z reżyserami młodszego pokolenia - Agnieszką Lipiec-Wróblewską, Agnieszką Glińską, Grzegorzem Wiśniewskim, Grzegorzem Jarzyną, z którym przygotowała Bzika tropikalnego wg Stanisława Ignacego Witkiewicza (Teatr Rozmaitości w Warszawie, 1997), Iwonę, księżniczkę Burgunda Witolda Gombrowicza (Stary Teatr w Krakowie, 1998) i Niezydentyfikowane szczątki ludzkie i prawdziwą naturę miłości Brada Frasera z dekoracjami inspirowanymi malarstwem Edwarda Hoppera (Teatr Dramatyczny w Warszawie, 1998).

Ostatnio tworzy również dekoracje do spektakli Pawła Miśkiewicza.

"Potrafimy siebie słuchać, a to jest zdolność kluczowa" - mówiła o pracy z reżyserem Hanicka. - "Łączy nas sympatia, wrażliwość na podobny typ sztuki i literatury, wspólne poczucie rytmu. Pracując z Pawłem, mam komfort partnerstwa. Jedna osoba uruchamia drugą, dlatego czasami trudno powiedzieć, komu przypisać autorstwo pomysłu. Nie musimy sobie udowadniać swoich racji. Jeżeli nawet ścieramy się po drodze, zawsze podążamy w tym samym kierunku" ("Dziennik", dodatek "Kultura" 2007, nr 109).

Jest autorką scenografii do m.in. Przypadku Klary (Teatr Polski we Wrocławiu, 2001), Niewiny (Stary Teatr w Krakowie, 2004) i Całopalenia (Teatr Dramatyczny w Warszawie, 2009) Dei Loher, Auto da fé wg Eliasa Canettiego (Stary Teatr w Krakowie, 2005). W Narodowym Starym Teatrze scenografka zrealizowała z Miśkiewiczem Przedtem / Potem Rolanda Schimmelpfenninga (Stary Teatr w Krakowie, 2006), natomiast na scenie warszawskiego Teatru Dramatycznego Alinę na zachód Dirka Dobbrowa (2006), Peer Gynta. Szkice z dramatu Henryka Ibsena (2007) i Alicję Lewisa Carolla (2008). Jest też autorką dekoracji do autorskiego spektaklu Antoniny Grzegorzewskiej Ifigenia (Teatr Narodowy w Warszawie, 2008) i przedstawienia Zmierzch bogów Nicola Badalucco, Enrico Medioli i Luchino Viscontiego w inscenizacji Grzegorza Wiśniewskiego (Teatr Wybrzeże w Gdańsku, 2009).

"Mam głębokie przekonanie, że wystawy scenografii nie mają sensu. Dekoracje i kostiumy funkcjonują w konkretnym przedstawieniu, w określonej przestrzeni i czasie. I tylko tam jest ich miejsce" - mówiła Hanicka ("Gazeta Wyborcza" 30-31.01.1999).

A jednak wystawa została zorganizowana. Na przełomie 1998 i 1999 roku w Muzeum Starego Teatru można było obejrzeć wystawę jej prac zatytułowaną Barbara Hanicka. Leworęczna kobieta. Z tym, że artystka nie pokazała na niej żadnej z makiet scenograficznych, czy fragmentów powstałych już dekoracji. Obok rysunków kostiumów znalazły się tu plastyczne "tropy", rzeczy, które stały się dla Hanickiej inspiracją do tworzenia dekoracji.

Ostatnio ukazała się także książka Barbary Hanickiej "Ale teatr!" (Kraków, 2005) - pełna humoru powieść dla młodzieży, której akcja rozgrywa się właśnie w teatrze.

Nagrody:

• 1993 - Nagroda za kostiumy do Rękopisu znalezionego w Saragossie wg powieści Jana Potockiego w reżyserii Tadeusza Bradeckiego w Starym Teatrze w Krakowie na 18. Opolskich Konfrontacjach Teatralnych;
• 1997 - Nagroda za scenografię do przedstawienia Bzik tropikalny Stanisława Ignacego Witkiewicza w reżyserii Grzegorza Jarzyny w Teatrze Rozmaitości w Warszawie na 22. Opolskich Konfrontacjach Teatralnych;
• 2000 - Nagroda za scenografię do spektaklu Iwona, księżniczka Burgunda Witolda Gombrowicza w reżyserii Grzegorza Jarzyny w Starym Teatrze w Krakowie na 25. Opolskich Konfrontacjach Teatralnych;
• 2002 - Nagroda teatralna marszałka województwa pomorskiego za scenografię do spektaklu Jan Gabriel Borkman Henryka Ibsena w reżyserii Grzegorza Wiśniewskiego w Teatrze Wybrzeże w Gdańsku;
• 2006 - Nagroda za scenografię do przedstawienia Auto da fé Eliasa Canettiego w reżyserii Pawła Miśkiewicza w Narodowym Starym Teatrze w Krakowie na 1. Ogólnopolskim Konkursie na Teatralną Inscenizację Dawnych Dzieł Literatury Europejskiej w Warszawie.

Autor: Monika Mokrzycka-Pokora, styczeń 2006; aktualizacja: październik 2009.