Teatr
Anna Augustynowicz
Teatr
Reżyser teatralny i telewizyjny. Absolwentka teatrologii na Uniwersytecie Jagiellońskim oraz Wydziału Reżyserii w krakowskiej PWST.
Należy do pokolenia młodych twórców, którzy kształcili się pod okiem Krystiana Lupy. Jej pierwszym samodzielnym przedstawieniem, zrealizowanym jeszcze w czasie studiów było Życie wewnętrzne Marka Koterskiego w Teatrze Bogusławskiego w Kaliszu (1989). W 1992 roku Augustynowicz została dyrektorem artystycznym Teatru Współczesnego w Szczecinie. Jeszcze w tym samym roku otwarła przy Współczesnym małą scenę - "Malarnię", doskonałą dla inscenizacji współczesnych dramatów kameralnych.
Augustynowicz jako pierwsza konsekwentnie wprowadzała na polskie sceny modę na młodą dramaturgię poruszającą ważne problemy społeczne. Właśnie w szczecińskim teatrze odbyły się prapremiery polskie dramatów Stiga Larssona (Naczelny, Siostry i bracia), Clare McIntyre'a (Bez czułości), Wernera Schwaba (Moja wątroba jest bez sensu). Artystyczne upodobania Augustynowicz najpełniej przejawiły się w inscenizacji tekstu Grzegorza Nawrockiego Młoda śmierć, opowiadającej brutalnym, naturalistycznym wręcz językiem o morderstwach dokonanych przez młodych ludzi. Augustynowicz połączyła w przedstawieniu środki czysto teatralne, projekcje wideo, atakowała widzów muzyką.
Podobną metodę stosuje Augustynowicz nawet w realizacjach opartych na tekstach klasycznych - Balladynie Juliusza Słowackiego, Moralności pani Dulskiej Gabrieli Zapolskiej czy Śnie nocy letniej Williama Shakespeare'a. Tu najwyraźniej zaobserwować można główne pragnienie Augustynowicz - by ze sceny zrozumiale mówić o współczesności i do współczesnego widza.
W ostatnim okresie dwukrotnie reżyserowała Fredrę - Męża i żonę (Teatr Wybrzeże w Gdańsku, 2002) i Zemstę (Teatr Współczesny w Szczecinie, 2008).
Zaproponował ciekawą, umowną, opartą na zdystansowanej grze interpretację Miarki za miarkę Szekspira (Teatr Powszechny w Warszawie, 2006), bardziej rozumową, filozoficzną niż emocjonalną. Dystans do wystawianego tekstu i dystans aktorów do granych ról coraz bardziej frapują reżyserkę. W takiej konwencji, mnożąc "efekty obcości" wystawiła także Baala Bertolta Brechta (Wrocławski Teatr Współczesny, 2008).
Ważniejsze nagrody i odznaczenia:
Tekst został opracowany w 2001 roku, aktualizacja: Monika Mokrzycka-Pokora, grudzień 2008
Należy do pokolenia młodych twórców, którzy kształcili się pod okiem Krystiana Lupy. Jej pierwszym samodzielnym przedstawieniem, zrealizowanym jeszcze w czasie studiów było Życie wewnętrzne Marka Koterskiego w Teatrze Bogusławskiego w Kaliszu (1989). W 1992 roku Augustynowicz została dyrektorem artystycznym Teatru Współczesnego w Szczecinie. Jeszcze w tym samym roku otwarła przy Współczesnym małą scenę - "Malarnię", doskonałą dla inscenizacji współczesnych dramatów kameralnych.
Augustynowicz jako pierwsza konsekwentnie wprowadzała na polskie sceny modę na młodą dramaturgię poruszającą ważne problemy społeczne. Właśnie w szczecińskim teatrze odbyły się prapremiery polskie dramatów Stiga Larssona (Naczelny, Siostry i bracia), Clare McIntyre'a (Bez czułości), Wernera Schwaba (Moja wątroba jest bez sensu). Artystyczne upodobania Augustynowicz najpełniej przejawiły się w inscenizacji tekstu Grzegorza Nawrockiego Młoda śmierć, opowiadającej brutalnym, naturalistycznym wręcz językiem o morderstwach dokonanych przez młodych ludzi. Augustynowicz połączyła w przedstawieniu środki czysto teatralne, projekcje wideo, atakowała widzów muzyką.
Podobną metodę stosuje Augustynowicz nawet w realizacjach opartych na tekstach klasycznych - Balladynie Juliusza Słowackiego, Moralności pani Dulskiej Gabrieli Zapolskiej czy Śnie nocy letniej Williama Shakespeare'a. Tu najwyraźniej zaobserwować można główne pragnienie Augustynowicz - by ze sceny zrozumiale mówić o współczesności i do współczesnego widza.
"Podczas przedstawienia słychać, co najlepiej 'trafia' w widzów" - mówiła reżyser w wywiadzie dla "Rzeczpospolitej". "Albo jest milczenie, które jest gęstym słuchaniem, albo śmiech, albo nerwowe reakcje. Widzów nie wolno traktować jako gorszych czy głupszych niż grono specjalistów. Teatr jest dla wszystkich. Jeżeli działa na poziomie emocji, będzie skuteczny, bo poza wykształceniem i pochodzeniem jesteśmy przecież skonstruowani z emocji. W teatrze nie trzeba wszystkiego rozumieć. Poprzez teatr literacki jesteśmy wprawdzie przyzwyczajeni, by odwoływać się do znaczeń, ale nie wszystkie muszą być przez widza interpretowane. A stopnie trudności tekstów dramatycznych pozostawiam teatrologom."W kolejnej dekadzie Augustynowicz nadal realizowała młodą dramaturgię. W Szczecinie przygotowała Pasożyty Mariusa von Mayenburga (2001), Polaroidy Marka Ravenhilla (2002), a także Napis Geralda Sibleyrasa (2005) - ostry i gorzki, posługujący się absurdem spektakl o współczesności i współczesnym języku uderzający w zadowolony z siebie, mieszczański świat. Na warszawskiej scenie Teatru Powszechnego zrealizowała z kolei polską prapremierę Powrotu na pustynię Bemarda-Marie Koltesa (2004). W ascetycznej, umownej przestrzeni rozegrała dramat rodzeństwa, które walczy o majątek - dom na francuskiej prowincji. Ukazała zderzenie dwóch światów, o dom dopominała się wszakże siostra, która wróciła z tego gorszego świata - z Algierii. Minimalizm środków, także aktorskich, reżyserka zastosowała w Oskarze i Pani Róży Erica-Emmanuela Schmitta (Teatr Współczesny w Szczecinie, 2004). Taka skrótowa forma pozwoliła na wiarygodne, metaforyczne pokazanie trudnego tematu - śmierci dziecka.Augustynowicz wróciła też do klasyki. W Szczecinie przygotowała Wyzwolenie Stanisława Wyspiańskiego (2003).
"(...) to spektakl o dzisiejszej Polsce i borykaniu się z jej demonami, a także o teatrze, w którym Augustynowicz zaczynała dokładnie 12 lat temu premierą 'Klątwy' Wyspiańskiego" - pisał Marek Mikos. - "Artystka pyta, czy jej teatr się nie zestarzał? Czy penetracja rzeczywistości poprzez sztuki brutalistów jest wystarczająca? Pyta też o miejsce artysty, który jest Polakiem. Jakie są dziś jego obowiązki, i czy w ogóle można tu mówić o obowiązkach? Augustynowicz uważa, że tak." (Gazeta Wyborcza" 2003, nr 291)W 2007 roku na szczecińskiej reżyserka zrealizowała w duchu groteski także Wesele, które podzieliło krytykę.
W ostatnim okresie dwukrotnie reżyserowała Fredrę - Męża i żonę (Teatr Wybrzeże w Gdańsku, 2002) i Zemstę (Teatr Współczesny w Szczecinie, 2008).
Zaproponował ciekawą, umowną, opartą na zdystansowanej grze interpretację Miarki za miarkę Szekspira (Teatr Powszechny w Warszawie, 2006), bardziej rozumową, filozoficzną niż emocjonalną. Dystans do wystawianego tekstu i dystans aktorów do granych ról coraz bardziej frapują reżyserkę. W takiej konwencji, mnożąc "efekty obcości" wystawiła także Baala Bertolta Brechta (Wrocławski Teatr Współczesny, 2008).
Ważniejsze nagrody i odznaczenia:
- 1997 - Nagroda jury oraz nagroda dziennikarzy za reżyserię przedstawienia Iwona, księżniczka Burgunda na **wy:22. Opolskich Konfrontacjach Teatralnych**;
- 1998 - "Laur Konrada" za reżyserię sztuki Wernera Schwaba Moja wątroba jest bez sensu na 1. OFSR "Interpretacje" w Katowicach; Paszport "Polityki" za przedstawienia odważne, mądre, dotykające bolesnych miejsc naszej epoki oraz za kształt artystyczny szczecińskiego Teatru Współczesnego; szczeciński Bursztynowy Pierścień dla najlepszego przedstawienia sezonu, dla Balladyny Juliusza Słowackiego w Teatrze Współczesnym w Szczecinie;
- 2002 - nagroda za reżyserię przedstawienia Polaroidy Marka Ravenhilla w Teatrze Współczesnym w Szczecinie na 2. Festiwalu Dramaturgii Współczesnej "Rzeczywistość przedstawiona" w Zabrzu; szczeciński Bursztynowy Pierścień dla przedstawienia Polaroidy Marka Ravenhilla w Teatrze Współczesnym w Szczecinie;
- 2003 - Srebrny Krzyż Zasługi; Nagroda Prezydenta Grudziądza dla przedstawienia Mąż i żona Aleksandra Fredry w Teatrze Wybrzeże w Gdańsku na Festiwalu Teatralnym "Przełamując fale" w Grudziądzu; szczeciński Bursztynowy Pierścień dla przedstawienia Komiczna siła Alana Ayckbourna w Teatrze Współczesnym w Szczecinie; Grand Prix dla spektaklu i nagroda indywidualna za reżyserię przedstawienia Co się dzieje z modlitwami niegrzecznych dzieci Anety Wróbel w Teatrze Lalek Pleciuga w Szczecinie na 10. Międzynarodowych Toruńskich Spotkaniach Teatrów Lalek; tytuł "Ambasador Szczecina 2002" przyznany przez specjalną kapitułę pod przewodnictwem prezydenta miasta; Nagroda Magnolii za przedstawienie Mąż i żona Aleksandra Fredry w Teatrze Wybrzeże w Gdańsku oraz Nagroda dla Indywidualności Artystycznej Festiwalu na 38. Ogólnopolskim Przeglądzie Teatrów Małych Form "Kontrapunkt" w Szczecinie;
- 2004 - Grand Prix Festiwalu za reżyserię przedstawienia Powrót na pustynię Bernarda-Marie Koltesa w Teatrze Powszechnym w Warszawie (ex aequo z Pawłem Miśkiewiczem) na 3. Festiwalu Prapremier w Bydgoszczy;
- 2005 - Grand Prix czyli Wielka Nagroda Publiczności dla przedstawienia Oskar i Pani Róża Erica-Emmanuela Schmitta w Teatrze Współczesnym w Szczecinie na 40. Ogólnopolskim Przeglądzie Teatrów Małych Form "Kontrapunkt" w Szczecinie; ATEST - Świadectwo Wysokiej Jakości i Poziomu Artystycznego za rok 2004 - za przedstawienie Oskar i Pani Róża Erica-Emanuela Schmitta w Teatrze Współczesnym w Szczecinie;
- 2006 - nagroda za reżyserię spektaklu Napis Geralda Sibleyrasa w Teatrze Współczesnym w Szczecinie na 6. Festiwalu Dramaturgii Współczesnej "Rzeczywistość przedstawiona" w Zabrzu; nagroda za reżyserię przedstawienia Napis Geralda Sibleyrasa w Teatrze Współczesnym w Szczecinie na 5. Festiwalu Prapremier w Bydgoszczy;
- 2007 - główna nagroda za reżyserię Wesela w Teatrze Współczesnym w Szczecinie w Ogólnopolskim Konkursie na inscenizację utworów Stanisława Wyspiańskiego w Krakowie; Złoty Yorick w konkursie fundacji Theatrum Gedanense na najlepszą polską adaptację szekspirowską sezonu dla przedstawienia Miarka za miarkę Szekspira z Teatru Powszechnego w Warszawie; Nagroda im. Tadeusza Żeleńskiego; tytuł Najlepszego Spektaklu w plebiscycie publiczności dla spektaklu Miarka za miarkę Szekspira z Teatru Powszechnego w Warszawie na 13. Ogólnopolskim Festiwalu Sztuk Przyjemnych I Nieprzyjemnych w Łodzi;
- 2008 - nagroda zespołowa dla realizatorów i aktorów Wesela Stanisława Wyspiańskiego z Teatru Współczesnego w Szczecinie na 33. Opolskich Konfrontacjach Teatralnych "Klasyka polska"; szczeciński Bursztynowy Pierścień Jury dla przedstawienia Wesele Stanisława Wyspiańskiego z Teatru Współczesnego w Szczecinie.
Tekst został opracowany w 2001 roku, aktualizacja: Monika Mokrzycka-Pokora, grudzień 2008
Podobne
Teatr Peter Shaffer, "Amadeus"
Spektakl w reżyserii Zbigniewa Brzozy, premiera w Teatrze Studio w Warszawie 31 stycznia 2002 roku.
Teatr Stefan Chwin, "Hanemann"
Spektakl w reżyserii Izabeli Cywińskiej, premiera w Teatrze Wybrzeże w Gdańsku 27 styczenia 2002.
Zobacz także
Film "Toys"
Film dokumentalny w reżyserii Andrzeja Wolskiego z 2011 roku zrealizowany przez Instytut Adama Mickiewicza w Warszawie w cyklu "Przewodnik do Polaków"...
Film "Przewodnik do Polaków"
Pięć filmów dokumentalnych o polskim rocku, modzie, zabawkach, himalaizmie i seksie w czasach PRL-u tworzy "Przewodnik do Polaków"...
Najczęściej czytane
- Teatr
Stanisław Wyspiański - Teatr
Sławomir Mrożek - Teatr
Stanisław Ignacy Witkiewicz (Witkacy) - Film
Andrzej Wajda - Teatr
Tadeusz Kantor






