Ostatnią premierą tego sezonu w Teatrze Narodowym w Warszawie było Dożywocie Aleksandra Fredry. Klasykę polskiej komedii, tekst z pierwszej połowy XIX wieku wyreżyserował Jan Englert.

Dożywocie to jedna z najdowcipniejszych i najpoważniejszych zarazem komedii Aleksandra Fredry, bez wątpienia najwybitniejszego polskiego komediopisarza, godna porównań nawet ze Skąpcem Moliere'a. Fredro stworzył w niej postać Łatki (Jan Englert), lichwiarza, który wykupuje dożywotnią rentę Birbanckiego (Grzegorz Małecki). Aby jednak nie stracić dożywocia, Łatka musi opiekować się młodym hulaką. Birbancki zakochuje się w Rózi (Magdalena Warzecha) i wtedy zagrożony Łatka knuje intrygę by ocalić swe (obiecane) pieniądze...

Choć grane w kostiumach z epoki, Dożywocie w reżyserii i z główną rolą Jana Englerta jest opowieścią współczesną. Historią patologicznej miłości do pieniędzy, która prowadzi do upodlenia i frymarczenia sobą oraz sobie bliskimi.

"Wartka w intrydze, żywa w dialogach sztuka o nieustannej gonitwie za groszem wydaje się ciągle aktualna. Prymitywny i chciwy, roztrzęsiony i zabiegany rodzimy kapitalista Łatka ma z pewnością wielu krewnych i wśród dzisiejszych nowobogackich. Nie brakuje też młodych Birbanckich czy Orgonów, którzy chcąc ratować majątek, decydują się na wydanie córki za osobników o mocno podejrzanej reputacji." (Jan Bończa-Szabłowski, "Rzeczpospolita").

Tekst Fredry może więc zyskać współczesny wymiar i zamiast Polskę wieku XIX zacząć przedstawiać początki naszego stulecia rodzącego się systemu kapitalistycznego, rodzącej się chorobliwej chciwości, wreszcie rodzącej się nowej warstwy społecznej, która z zasady definiuje się przez posiadanie pieniędzy. Dożywocie wymaga jednak aktorskiego mistrzostwa, którego brakło nieco skądinąd znakomitemu aktorowi Janowi Englertowi obarczonemu tym razem podwójną rolą - głównej postaci tekstu Fredry i reżysera widowiska w Teatrze Narodowym.

"Fredro sugerował, że jego lichwiarz to człowiek pozbawiony godności i obdarzony odrażającym wyglądem. Wielu aktorów grających tę postać zmieniało się więc nie do poznania. Ale oprócz charakteryzacji czysto zewnętrznej (...) ważna była metamorfoza wewnętrzna. (...) W przypadku Łatki Jana Englerta miałem wrażenie, że cała para poszła w charakteryzację. W szminkę, puder i żel. A przecież nikt nie powiedział, że dzisiejsi lichwiarze muszą wyglądać jak wampiry i strzygi z dawnych filmowych horrorów." (Jan Bończa-Szabłowski, "Rzeczpospolita").

Wybrane inscenizacje Dożywocia:

• 1948 - Teatr Nowy w Poznaniu, reż. Ludwik Solski, Stanisław Płonka-Fiszer
• 1963 - Teatr Współczesny w Warszawie, reż. Jerzy Kreczmar
• 1968 - Teatr Telewizji, reż. Jacek Woszczerowicz
• 1996 - Teatr Polski w Warszawie, reż. Andrzej Łapicki

• Aleksander Fredro, Dożywocie, reżyseria: Jan Englert, scenografia Barbara Hanicka, muzyka: Maciej Małecki. Premiera 23 czerwca 2001 roku w Teatrze Narodowym w Warszawie.