Zorka Wollny (po prawej) i Anna Szwajgier podczas próby, "Post Monument", Biennale Rzeźby w Carrarze, 2010, fot. Enrico Pietro Celli

Performerka, autorka filmów wideo, malarka. Urodziła się w 1980 roku w Krakowie.

Zorka (właściwie: Zofia) Wollny studiowała w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, gdzie otrzymała dyplom w 2006 roku i gdzie obecnie broni pracy doktorskiej. Jest asystentką w Akademii Sztuki w Szczecinie. Od 2002 roku współtworzy Fundację 36,6. Mieszka i pracuje w Krakowie.

Oprócz serii onirycznych filmów, ma w swoim dorobku cykl performance'ów choreograficznych, realizowanych dla instytucji muzealnych, oraz koncertów (powstających zazwyczaj we współpracy z Anną Szwajgier).

Współpracuje z najważniejszymi polskimi instytucjami artystycznymi zajmującymi się sztuką współczesną: Narodową Galerią Sztuki Zachęta, Muzeum Sztuki w Łodzi, Instytutem Sztuki Wyspa oraz CSW Zamkiem Ujazdowskim. W 2007 roku reprezentowała Polskę na wystawie twórców europejskich w Brukseli. Dwukrotnie otrzymała stypendium Ministra Kultury, jest również laureatką Nagrody im. Eugeniusza Gepperta za osiągnięcia malarskie. W 2009 roku nominowano ją do nagrody "Spojrzenia" Fundacji Deutsche Bank dla najlepszego młodego artysty. W 2010 roku magazyn sztuki "Arteon" przyznał jej tytuł Artystki Roku. Magdalena Ujma pisała w uzasadnieniu:

- Zorka Wollny jest godną następczynią pierwszej fali artystek, która pojawiła się w Polsce po wielkiej przemianie ustrojowej w 1989 roku. Jest artystką niezwykle interesującą, a najważniejsze cechy jej działalności to: intelektualne ożywienie, ciekawość świata i nietuzinkowe traktowanie - zdawać by się mogło - oklepanych tematów, zamiłowanie do współpracy. Z tych właśnie powodów sztukę Wollny trudno zaszufladkować, bo artystka swobodnie przemieszcza się pomiędzy dyscyplinami, korzysta z inspiracji lekturami, zajmuje się teatrem, tańcem, muzyką. Zasadniczy dla niej jest kontakt z innymi ludźmi - rozmowy i przepływanie idei. Dotychczasowe interpretacje twórczości Zorki Wollny ujmują ją w kategoriach feministycznej dekonstrukcji patriarchalnych kodów zachowań czy też krytyki instytucji. Taki sposób patrzenia odejmuje jednak działalności Wollny jej wyjątkowość i aurę, jaką jest otoczona.

Jej realizacje były prezentowane w Polsce i za granicą, m.in. we Włoszech, Wielkiej Brytanii, Niemczech, Austrii, Szwajcarii, Turcji, na Węgrzech i w Kanadzie. Oprócz uczestnictwa w wystawach brała udział w wydarzeniach muzycznych (np. Festiwal Audio Art w Krakowie) i teatralnych (Międzynarodowe Spotkania Baletowe w Łodzi czy Międzynarodowy Festiwal Teatralny Malta w Poznaniu).

W ramach działalności Fundacji 36,6 Zorka Wollny uczestniczyła m.in. "Warsztatach myślenia" (2003, 2004) oraz "Wycieczce do Krakowa" (2003). Blisko współpracuje też z Romanem Dziadkiewiczem, szefem Fundacji. Wspólnie z nim artystka nakręciła film "Martwa natura" (2004). Na wideo składają się długie statyczne ujęcia martwych natur, niemal nieruchome. Ku zaskoczeniu widza w pewnym momencie martwa natura "ożywa", jednak jest to ruch na tyle nieznaczny, że można go łatwo przeoczyć.

Element zaskoczenia, ale też swoistego humoru pojawiał się w innych pracach i performensach artystki. W 2004 roku zamieszkała na tydzień w jednym z krakowskich sklepów sieci IKEA. Tam spała, myła się i wykonywała inne codzienne czynności, niejako przy okazji wchodząc w interakcje ze zdumionymi klientami sklepu, którzy mogli ją stale obserwować.

Podczas stypendium w Turcji Zorka Wollny nakręciła filmy, prezentowane w 2005 roku na wystawie "Sabanci" w krakowskiej galerii F.A.I.T. Składały się na nią wideo przedstawiające dziewczyny grające w squasha, a także cykl prac ukazujących puste wnętrza kampusu uniwersyteckiego. Statyczne ujęcia co pewien czas przerywały niewielkie wydarzenia, ujawniające obecność w przestrzeni pary kochanków.

Prace i działania artystki oscylują więc między bardzo poetycką atmosferą i podejściem krytycznym, pytaniami o opresyjność przestrzeni oraz zachowania, jakie dana przestrzeń kreuje.

W szczególny sposób pytania te powracają w performensach Zorki Wollny, do których zazwyczaj angażuje grupy osób. Wspólnie z kompozytorką Anną Szwajgier w 2004 roku stworzyła partyturę "Koncertu na wysokie obcasy", odegranego przez osiem tancerek w przestrzeni neogotyckiej klatki schodowej Collegium Novum w Krakowie. Podobne działania realizowała następnie w budynkach muzealnych.

Dla Westfälischer Kunstverein w Münster w 2005 roku napisała partyturę dla czternastu osób, poruszających się zgodnie z jej wskazówkami w głównym holu instytucji ("Koncert na Landesmuseum"). Dla tego swoistego baletu Wollny i Szwajgier opracowały sekwencję ruchów w oparciu o obserwację zachowań ludzi pracujących i odwiedzających muzeum. Performerzy-amatorzy zaproszeni przez artystkę powielali owe ruchy. Część publiczności przyszła specjalnie obejrzeć działanie, inni znaleźli się tam przypadkowo jako zwykli goście muzeum, nieświadomi odbywającego się performensu stawali się jego częścią.

Podobną akcję w tym samym roku Zorka Wollny przeprowadziła też w Muzeum Narodowym w Krakowie ("Muzeum"), a w 2006 roku w Muzeum Sztuki w Łodzi ("Chodzony na kolekcję sztuki XX i XXI wieku"), gdzie tancerze poruszali się po muzeum w rytmicznym korowodzie, którego tempo wyznaczał metronom.

Prace Zorki Wollny, zwłaszcza jej realizacje filmowe, oparte są często na obserwacji osób jej bliskich. Szczególnie intymny charakter miała seria obrazów, portretów dziewczyn - namalowanych przez artystkę kosmetykami do nich należącymi ("Ewa", "Monika", "Asia", "Marta"). W jednym z pierwszych wideo artystka rejestrowała proces nakładania makijażu ("Malowanie"). Film "Córki" natomiast składa się z nagrań kobiet z jej rodziny. Wollny opowiadała o nim w wywiadzie:

- Ciocia Lena swoją historię miłosną zrobiła głównym wątkiem swojego życia. Ciocia Basia postąpiła podobnie - uprawomocniła swoje zostanie w domu tym, że po prostu była tak wychowana. Ostatnia z bohaterek to moja matka, która żali się, że córki jej nie odwiedzają. Ja im oddaję głos, ale w moim filmie historie to coś innego albo coś więcej niż mówią ich bohaterki.

Ciekawe okazuje się również zetknięcie prywatności i intymności z teatrem. W wideo "Lulu" (2008) artystka nagrała aktorkę Martę Ojrzyńską przygotowującą się do roli w dramacie Franka Wedekinda. Aktorka wypowiada kwestię bohaterki w swym prywatnym mieszkaniu. Na filmie dramat wyzbyty kwestii pozostałych bohaterów przekształca się w monodram, wypowiadany do pustych ścian. Motyw szaleństwa w pełni powrócił z kolei w filmie "Łucja Szalona" (2008).

Autor: Karol Sienkiewicz, grudzień 2008; aktualizacja: maj 2012, na podstawie materiałów udostępnionych przez artystkę

Wybrane wystawy i projekty indywidualne:

• 2003 - "prowi_zorka i inni" (w ramach projektu Komisariat), Galeria Pod Schodami, Kraków
• 2004
- "Koncert na wysokie obcasy", koncert-performance (z Anną Szwajgier), Kraków
- "Mieszkam w IKEA", tygodniowy performance sklep Ikea, Kraków
• 2005
- "Sabanci", wystawa, Galeria F.A.I.T., Kraków
- "Muzeum", performance taneczny, Muzeum Narodowe, Kraków
• 2008
- "Muzeum", wystawa, Galeria Okna, Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, Warszawa
- "Ucieczka z kadru", wystawa, Galeria Starter, Poznań
• 2009
- "Sześć sylwetek na tle kolekcji", performance taneczny, ms2, Łódź
- "Ballada na Gmach Zachęty", koncert-performance we współpracy z Anną Szwajgier, Zachęta, Warszawa
• 2010
- "Sonata erozyjna", performance
- "Unhum na 23 muzyków i 53 przechodniów", koncert-performance we współpracy z Anną Szwajgier i Arturem Zagajewskim
- "Przesilenie letnie", koncert i spektakl taneczny we współpracy z Anną Szwajgier i Magdaleną Przybysz, festiwal Malta, Poznań
- "Music from the White Cube", wystawa we współpracy z Anną Szwajgier, Sierra Meteo, Edynburg
- "Słopiewnie", koncert nad jeziorem z Anną Szwajgier, Jelenia Góra
- "Ciało w bibliotece", performance, BWA Design, Wrocław
• 2011
- "Songs of the Sublime", koncert z Anną Szwajgier
- "Oratorium na orkiestrę i chór mieszkańców Warszawy", koncert-performance we współpracy z Anną Szwajgier i Arturem Zagajewskim, ul. Chmielna, Warszawa
• 2012
- "Czarna seria", wystawa filmów wideo, Zona Sztuki Aktualnej, Szczecin

Wybrane wystawy zbiorowe:

• 2004
- "Dialog Loci", Kostrzyń n. Odrą
- "BHP", Instytut Sztuki Wyspa, Gdańsk
- "Nowa Huta", Kunstverein, Münster
- "Eastern Lights", Motorenhalle, Drezno
- "Ładnie? o ładnym...", Stary Młyn, Kraków
- "The Grey Zone", Instytut Polski, Budapeszt
• 2005
- "SFX publiczność", Kunstverein, Münster
- "W samym centrum uwagi II" - Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, Warszawa
• 2006
- "Języki obce" - BWA, Wrocław
- "Wiedźma Ple Ple", Galeria Dla..., Toruń
- "Obrazy jak malowane", Galeria Bielska BWA, Bielsko-Biała
- "Models for a Fictional Academy", Hungarian University, Budapeszt
- "Muzeum jako świetlany przedmiot pożądania", Muzeum Sztuki, Łódź
- "Imhibition - panel prac" - Muzeum Narodowe, Kraków
• 2007
- "Nieproduktywność", Galeria Dla..., Toruń
- "Ladyfest", Klub NRD, Toruń
- "We Like It a Lot", Nettie Horn Gallery, Londyn
- "Tralogo Festival", Teatro Franco Paverti, Mediolan
- "Mechaniczna pomarańcza", Galeria Sektor I, Katowice
- "Lighthouse Ankara", Ankara
- "Points d'Impact", Mottatom, Genewa
- "Malarstwo - prąd zmienny", BWA, Wrocław
• 2008
- "No Borders - European Exhibition of Young Artists", La Centrale Electrique, Bruksela
- 5. Triennale Młodych, Centrum Rzeźby Polskiej, Orońsko
- "Establishment (jako źródło cierpień)", Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, Warszawa
- "Moja matka nie jest boska", Bunkier Sztuki, Kraków
• 2010
- "Post Monument", Biennale Rzeźby w Carrarze