Sztuki wizualne
Zofia Rydet
Sztuki wizualne
Jedna z najwybitniejszych postaci fotografii polskiej. Urodziła się 5 maja 1911 roku w Stanisławowie, zmarła 24 sierpnia 1997 roku w Gliwicach.
Naukę odbyła w Szkole Gospodarstwa Wiejskiego w Snopkowie koło Lwowa (dyplom 1934). Od 1961 członek ZPAF. Prowadziła dział wystaw w Gliwickim Towarzystwie Fotograficznym. W latach 70. wykładała fotografię na Wydziale Architektury Politechniki Śląskiej.
W 1938 podjęła pierwsze udane próby fotograficzne, ale dopiero od 1950 roku rozpoczęła szeroką działalność w tym zakresie. Początkowo wyznacznikiem jej zainteresowań była fotograficzna twórczość brata - Tadeusza (1909-1987). Od 1954 należała do Gliwickiego Towarzystwa Fotograficznego. W II połowie lat 50. i na początku 60. pozostawała w kontaktach artystyczno-towarzyskich ze Zdzisławem Beksińskim i do końca swego życia z Jerzym Lewczyńskim. Od lat 60. czynnie uczestniczyła w życiu artystycznym. Była autorką monumentalnego cyklu Mały człowiek, który odniósł sukces na pokazie w Galerii "Krzywe Koło" w Warszawie (1961). Poświęcony był on różnym wyobrażeniom dzieci. Inspiracją była fotografia francuska (Henri Cartier-Bresson, Edward Boubat) i malarstwo polskie okresu Młodej Polski (Stanisław Wyspiański). Bardziej egzystencjalny i ekspresjonistyczny charakter posiada cykl Czas przemijania, dotyczący problemu starości i samotności. Cykl ten powstał m.in. z inspiracji włoskim filmem z kręgu neorealizmu. W jego ramach znalazły się kolejne serie (m.in. Medytacje I, Medytacje II, Medytacje III, Kontrasty, Oczekiwania i Samotność starości).
Od lat 60. pracowała nad cyklem fotomontaży Świat uczuć i wyobraźni, który później w postaci diaporamy został wydany w 1979 roku jako album ze wstępem Urszuli Czartoryskiej. Składa się z 70 fotografii tworzących 15 serii fotomontaży (m.in. Pejzaże, Narodziny, Macierzyństwo, Oczekiwania, Odejścia, Zakochani, Sentymentalna ballada, Zagłada, Manekiny, Zagrożenie, Obsesje, Przemiany i Nadzieja) o treściach symbolicznych, także surrealizujących, charakteryzujących się poetyckością o dużej sile oddziaływania emocjonalnego. Na temat swojej pracy artystycznej Rydet pisała:
Fotografie Rydet charakteryzuje z jednej strony bezpośredniość i prostota ujęcia, osobisty stosunek fotografującej do przedstawianego motywu, naturalność i szczerość intencji, zaś z drugiej - podążanie tropami sztuki nowoczesnej i inspiracje zarówno fotograficznym piktorializmem, jak i grafizacją obrazu, ale również malarstwem Młodej Polski, abstrakcją i surrealizmem. W tej wyjątkowej pod wieloma względami twórczości wywodzącej się z koncepcji działalności amatorskiej z kręgu Gliwickiego Towarzystwa Fotograficznego, którego Rydet była członkiem, zdecydowanie ważniejszy był nurt pierwszy.
Jej prace znajdują się w najważniejszych zbiorach polskich, w tym: w Muzeum Narodowym we Wrocławiu i w Muzeum Sztuki w Łodzi, a także w MOMA (Museum of Modern Art) w Nowym Jorku, Centre Georges Pompidou w Paryżu, Museum of Modern Art w Kioto i w National Museum of Photography, Film and Television w Bradford (Wielka Brytania).
Autor: Krzysztof Jurecki, Muzeum Sztuki w Łodzi, marzec 2004.
Naukę odbyła w Szkole Gospodarstwa Wiejskiego w Snopkowie koło Lwowa (dyplom 1934). Od 1961 członek ZPAF. Prowadziła dział wystaw w Gliwickim Towarzystwie Fotograficznym. W latach 70. wykładała fotografię na Wydziale Architektury Politechniki Śląskiej.
W 1938 podjęła pierwsze udane próby fotograficzne, ale dopiero od 1950 roku rozpoczęła szeroką działalność w tym zakresie. Początkowo wyznacznikiem jej zainteresowań była fotograficzna twórczość brata - Tadeusza (1909-1987). Od 1954 należała do Gliwickiego Towarzystwa Fotograficznego. W II połowie lat 50. i na początku 60. pozostawała w kontaktach artystyczno-towarzyskich ze Zdzisławem Beksińskim i do końca swego życia z Jerzym Lewczyńskim. Od lat 60. czynnie uczestniczyła w życiu artystycznym. Była autorką monumentalnego cyklu Mały człowiek, który odniósł sukces na pokazie w Galerii "Krzywe Koło" w Warszawie (1961). Poświęcony był on różnym wyobrażeniom dzieci. Inspiracją była fotografia francuska (Henri Cartier-Bresson, Edward Boubat) i malarstwo polskie okresu Młodej Polski (Stanisław Wyspiański). Bardziej egzystencjalny i ekspresjonistyczny charakter posiada cykl Czas przemijania, dotyczący problemu starości i samotności. Cykl ten powstał m.in. z inspiracji włoskim filmem z kręgu neorealizmu. W jego ramach znalazły się kolejne serie (m.in. Medytacje I, Medytacje II, Medytacje III, Kontrasty, Oczekiwania i Samotność starości).
Od lat 60. pracowała nad cyklem fotomontaży Świat uczuć i wyobraźni, który później w postaci diaporamy został wydany w 1979 roku jako album ze wstępem Urszuli Czartoryskiej. Składa się z 70 fotografii tworzących 15 serii fotomontaży (m.in. Pejzaże, Narodziny, Macierzyństwo, Oczekiwania, Odejścia, Zakochani, Sentymentalna ballada, Zagłada, Manekiny, Zagrożenie, Obsesje, Przemiany i Nadzieja) o treściach symbolicznych, także surrealizujących, charakteryzujących się poetyckością o dużej sile oddziaływania emocjonalnego. Na temat swojej pracy artystycznej Rydet pisała:
"Mój 'Świat uczuć i wyobraźni' mówi o człowieku zagrożonym już od chwili narodzin, o jego obsesjach, o jego uczuciach, osamotnieniu, pragnieniach, o lęku, przed którym ratuje go tylko miłość, o tragedii przemijania, o strachu przed zagładą i zniszczeniem."Od 1978 roku praktycznie aż do końca swej twórczości realizowała najważniejsze dokonanie artystyczne - Zapis socjologiczny, największe dzieło w sensie ilości zrobionych zdjęć. Rydet chciała utrwalić zagrożone lub przemijające życie na wsi, m.in. Suwalszczyzny, Podhala, Lubelszczyzny, Rzeszowszczyzny i Śląska, a także miasta (np. Kraków, Gdańsk). Zapis wykonany został w kilkudziesięciu tysiącach negatywów. Fotografie z tego cyklu przedstawiają ludzi w ich domowym otoczeniu w sposób nawiązujący do dziewiętnastowiecznej "fotografii zakładowej". Swą koncepcją mogą się równać z ideą Augusta Sandera dokumentującego w latach 20. XX wieku oblicze społeczeństwa niemieckiego, jak też, poprzez ukazanie zacofania i biedy, przypominają o dokonaniach amerykańskiej Farm Security Administration z lat 30. W 1980 pokazała bardziej konceptualny cykl Nieskończoność dalekich dróg. Ostatnią ważną serią stała się realizowana na przełomie lat 80. i 90. Suita śląska, na którą składają się kolaże i fotomontaże, zawierające autocytaty z wcześniejszych fotografii (np. z Małego człowieka), które artystka połączyła na zasadzie kolażu ze sztucznymi kwiatami, wstążkami, tworząc kompozycje o bardzo przestrzennej i rozbudowanej formie.
Fotografie Rydet charakteryzuje z jednej strony bezpośredniość i prostota ujęcia, osobisty stosunek fotografującej do przedstawianego motywu, naturalność i szczerość intencji, zaś z drugiej - podążanie tropami sztuki nowoczesnej i inspiracje zarówno fotograficznym piktorializmem, jak i grafizacją obrazu, ale również malarstwem Młodej Polski, abstrakcją i surrealizmem. W tej wyjątkowej pod wieloma względami twórczości wywodzącej się z koncepcji działalności amatorskiej z kręgu Gliwickiego Towarzystwa Fotograficznego, którego Rydet była członkiem, zdecydowanie ważniejszy był nurt pierwszy.
Jej prace znajdują się w najważniejszych zbiorach polskich, w tym: w Muzeum Narodowym we Wrocławiu i w Muzeum Sztuki w Łodzi, a także w MOMA (Museum of Modern Art) w Nowym Jorku, Centre Georges Pompidou w Paryżu, Museum of Modern Art w Kioto i w National Museum of Photography, Film and Television w Bradford (Wielka Brytania).
Autor: Krzysztof Jurecki, Muzeum Sztuki w Łodzi, marzec 2004.
- Zobacz także
- Zofia Rydet "Zapis socjologiczny"
Podobne
Sztuki wizualne Tadeusz Breyer
Rzeźbiarz, medalier. Urodził się w 1874 w Mielcu, zmarł w 1952 w Warszawie.
Sztuki wizualne Elżbieta Cieślar
Artystka sztuk wizualnych. Urodzona 3 grudnia 1934 w Warszawie, mieszka w St. Jeoire (Francja).
Zobacz także
Literatura Elżbieta Janicka "Festung Warschau"
Jak sugerują opisy książki - ale też komentarze samej autorki - "Festung Warschau" jest rodzajem spacerownika - a więc przewodnika, w którym krok po kroku, ulica po ulicy poznajemy dane miejsce. Jest...
Literatura Współczesna polska proza fantastyczna
Na początku lat 90. dominowało science fiction, co było echem twórczości Stanisława Lema czy Edmunda Wnuka-Lipińskiego. W nowym stuleciu dało się zauważyć zmiany w upodobaniach czytelników...
Najczęściej czytane
- Sztuki wizualne
Jan Matejko - Sztuki wizualne
Malarstwo polskiego symbolizmu - Sztuki wizualne
Leon Wyczółkowski - Teatr
Stanisław Wyspiański - Teatr
Sławomir Mrożek







