Malarz, rysownik, twórca instalacji, profesor na Wydziale Malarstwa w Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. Urodził się w 1932 roku w Bydgoszczy. Mieszka i pracuje w Świdrze koło Warszawy.

W latach 1953-1959 studiował malarstwo w Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, gdzie otrzymał dyplom w pracowni Michała Byliny. Od 1960 roku jest związany z macierzystą uczelnią. W latach 1961-1962 uzyskał specjalizację w pracowni gobelinu artystycznego u Mieczysława Szymańskiego. W 1988 roku uzyskał tytuł profesora. Aktor Teatru Cricot 2 Tadeusza Kantora.

W 1966 roku Gostomski współzakładał (razem z krytykami: Wiesławem Borowskim, Anką Ptaszkowską, Mariuszem Tchorkiem oraz artystami: Henrykiem Stażewskim i Edwardem Krasińskim) Galerię Foksal, z którą związany jest do dziś. Od 1972 roku Gostomski był aktorem Teatru Cricot 2 Tadeusza Kantora. Grał Mandelbauma w Nadobnisiach i koczkodanach, Repetenta i Kobietę za oknem w Umarłej klasie, Wielkiego Geometrę-Rabina w Gdzie są niegdysiejsze śniegi, Żołnierza w Wielopole, Wielopole, Matkę Kantora w Niech sczezną artyści, Księdza w Nigdy już tu nie powrócę i Jonasza Sterna w Dziś są moje urodziny. Uczestniczył też w happeningach Tadeusza Kantora: Cricotage (1966), List (1967) i Panoramiczny Happening Morski (1967), i w zrealizowanym razem z artystami i krytykami Galerii Foksal - Asamblażu Zimowym (1969).

Pomimo różnorodności środków wyrazu, najważniejszym punktem odniesienia dla twórczości Gostomskiego jest malarstwo oraz związane z nim zagadnienia kompozycji i budowy dzieła. Istotne znaczenie dla artysty ma struktura dzieła, nie ograniczająca się do wymiaru materialnego, nazywana przez niego "obrazem wewnętrznym".

Ta problematyka obecna jest już w pierwszych pracach - powstałych na przełomie lat 50. i 60. Przedmiotach optycznych. Są to kompozycje na płótnie i reliefy zbudowane z mniejszych płaszczyzn, malowanych czarną i białą farbą, w których kolor płynnie przechodzi od bieli do czerni. Gostomski stosował zasadę "kontrastu o stałej wartości" - punktowi o określonym nasyceniu jednym kolorem odpowiadał na płaszczyźnie obrazu punkt nasycony kolorem przeciwnym. Środki wyrazu użyte przez artystę w Przedmiotach optycznych: geometryczne podziały, równomierna gradacja dwóch barw, symetryczne kontrasty służyły badaniu praw budowy obrazu.

"Interesowała mnie - pisał artysta - możliwość zachwiania i zatracenia iluzji przestrzeni, zniwelowania figury i tła, zespolenia obrazu z otoczeniem, w którym miał istnieć."

Na pokrewieństwo poszukiwań Gostomskiego z malarstwem unistycznym Władysława Strzemińskiego wskazywał krytyk Wiesław Borowski. O roli geometrii w Przedmiotach optycznych pisał:

"Kształt geometryczny nie jest ani jedynym ani pierwszoplanowym elementem kompozycji Gostomskiego, jest najwyżej tej kompozycji podłożem. (...) W miejsce stosunków liczbowych między kształtami w jego obrazach decydującą rolę spełnia statystyczna zasada budowania jednolitego układu kompozycyjnego drogą określonego przekształcenia natężeń kolorystycznych".

Zabawa z iluzją przestrzeni, "wciąganie do obrazu przestrzeni nienamalowanej" obecne w Przedmiotach optycznych miały na celu nie tyle wywołanie czysto optycznych efektów, co, jak podkreśla sam artysta,

"spojrzenie w głąb, zwrócenie uwagi na horyzont wewnętrzny".

W połowie lat 60. Gostomski rozwinął zagadnienie iluzji i przestrzeni w obiektach trójwymiarowych, będących często przekształceniem jego wcześniejszych malarskich kompozycji. Trójwymiarową realizacją kompozycji malarskiej był monumentalny relief ze stali, zaprojektowany na I Biennale Form Przestrzennych w Elblągu (1965).

Kolejnym krokiem na drodze do zintegrowania obrazu z otoczeniem i osiągnięcia jednolitej kompozycji był Environment, zrealizowany w 1967 roku w Galerii Foksal. Dzieło stopiło się całkowicie z przestrzenią wystawową, którą wypełniała rozbudowana forma w kształcie wielkiej, czarnej ramy. Plastyczny efekt wzmogło specjalnie na wystawę zaaranżowane oświetlenie. Galeria stała się obrazem, wewnątrz którego znalazł się widz. Gostomski traktował galerię jako "darowane mu płótno", o wymiarach ściśle określonych warunkami architektonicznymi:

"Uniemożliwiłem - mówił artysta po latach - dowolny odbiór mojej realizacji. Zbadałem właściwości danej mi przestrzeni, znalazłem jej 'wewnętrzny obraz' - i to jak chcę, żeby się odbyła percepcja mego utworu".

Podkreślając malarski rodowód tej pracy, Gostomski nazywa ją "obrazem otoczenia".

Problem kompozycji i jej pojęciowego ekwiwalentu dominował w pracach z początku lat 70., które, choć dotyczyły malarstwa, realizowane były poza tradycyjnym medium malarskim. W 1970 roku na Sympozjum Wrocław '70 powstało Zaczyna się we Wrocławiu - praca uznana przez krytyków i historyków sztuki za jedną z najważniejszych wypowiedzi w polskiej sztuce konceptualnej. Gostomski zaproponował, by w regularnych odstępach umieszczać - najpierw w przestrzeni miasta, potem na kuli ziemskiej - dwie, powtarzające się formy oznaczone symbolami "o" i "/". Rzeczywisty kształt tych form, opisanych przez artystę jedynie pojęciowo, nie miał znaczenia.

"Miejsca ich pojawienia się - pisał artysta - nic nie znaczą, ich forma niczego nie wyraża".

Gostomski wskazał jedynie punkt początkowy tego procesu, zakładając jego potencjalną nieograniczoność:

"Zaczyna się we Wrocławiu.

Mogłoby zacząć się gdziekolwiek.

Zaczyna się na danym obszarze,

nie musi się jednak na nim skończyć.

Jest potencjalnie nieskończonością.

W formie jest niezmienne,

w sytuacjach zaś nieustannie zmienne."

Pracę Zaczyna się we Wrocławiu odczytano jako propozycję konceptualną. Realizacja, o ile w ogóle byłaby możliwa, miała dla pracy drugorzędne znaczenie. Pracę zastąpił opis dzieła, odniesionego do - jak mówił artysta - "totalnego kontekstu":

" 'Zaczyna się we Wrocławiu' odnoszę do malarstwa i do kontekstu, choć nie jest to też sztuka kontekstualna. W tym opracowaniu, 'totalnym kontekście', jak określiłem tę pracę wyraziłem regułę przekształceń i zasadę działania kontekstu przedmiotu. Tę samą pracę Andrzej Turowski nazwał 'absolutnym environment', jako że absolutne otoczenie to wszędzie, a absolutna forma to jakakolwiek, ja jednak nazywam ją totalnym kontekstem, gdyż oddziaływanie kontekstu i przedmiotu było dla mnie w tym przypadku najistotniejszą sprawą".

Zdaniem Pawła Polita Zaczyna się we Wrocławiu jest autokomentarzem, w którym

"chodzi o uogólnioną refleksję na temat natury przedstawienia, zrywającą z modelem dzieła sztuki jako zamkniętej całości, ograniczonej prawami kompozycji. Kompozycję zastępuje tu powtórzenie, nieograniczona ekspansja w czasie i przestrzeni".

Sam artysta zwracał uwagę na kontekst, w jakim powstała praca:

"W 'Zaczęło się we Wrocławiu' dostrzeżono aspekty konceptualne, podczas gdy ważne było wyrażenie poprzez tę pracę opozycji wobec powszechnie panującego w tym czasie pozytywistycznego zjawiska: masowego tworzenia tak zwanych form przestrzennych".

Artysta odnosił się do charakterystycznych dla ówczesnego życia artystycznego oficjalnych imprez, odgrywających też nierzadko rolę propagandową (pretekstem dla Sympozjum Wrocław '70 były obchody 25-lecia Powrotu Ziem Odzyskanych do Macierzy). "Formy przestrzenne" stały się bezpieczną formułą dzieł w przestrzeni publicznej, realizowanych podczas tego typu oficjalnych imprez. Propozycja artysty była ironiczną odpowiedzią na oczekiwania organizatorów Sympozjum Wrocław '70, którzy w regulaminie zakładali "realizację obiektów artystycznych w przestrzeni miejskiej w technikach trwałych".

Kolejne prace: Ulisses (1970) i Trójkąt Pascala (1973), podobnie jak Zaczyna się we Wrocławiu, dotyczyły problemu dzieła potencjalnie nieograniczonego, odnoszącego się do "totalnego kontekstu". W Ulissesie artysta umieścił na jednym płótnie cytat z książki Jamesa Joyce'a: "... a gdy kiedykolwiek udawał się na przechadzkę napychał sobie kieszenie kredą, aby wypisywać go na wszystkim co mu wpadło w oko, na skale albo na stole w herbaciarni, albo na beli bawełny, albo na pływaku u wędki", a na następnych trzech płótnach słowa: "albo na". Chodziło tu więc także o możliwość powtórzenia tego samego gestu w nieograniczonej liczbie różnych kontekstów. Rezultatem byłoby dzieło obejmujące całą rzeczywistość. Prace te nie oznaczały zerwania z malarstwem - jak podkreśla artysta, to ono było dla nich punktem odniesienia.

W Konstrukcji zrealizowanej w 1972 roku w Galerii Foksal Gostomski zawiesił pod sufitem drewniany szkielet, którego "cieniem" był namalowany na podłodze białą farbą zarys, a do umieszczonych na ścianie płócien przymocował drewniane elementy. Jak mówił artysta:

"Prace na wystawie nazwanej 'Konstrukcja' ukazały to co nazywam szkieletem, czy też obrazem wewnętrznym i choć formalnie nie były malowane na płótnie, były malarstwem".

Relacji między pojęciowym opisem zagadnienia malarskiego, a jego wizualną realizacją dotyczyła też, w inny sposób, praca 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, (10) (1974), którą Gostosmki nazwał "rozprawą o kolorze". Artysta namalował serię 10 obrazów, stosując ściśle określoną zasadę: na dziewięciu płótnach Gostomski użył koloru będącego kombinacją ośmiu spośród dziewięciu pigmentów, dziewiątym pigmentem malował na płótnie pas czystego koloru. Ostatnie płótno pokryte zostało kolorem uzyskanym w wyniku zmieszania takiej samej ilości wszystkich pigmentów. Obrazom towarzyszyły tablice opisujące zastosowaną na każdym obrazie kombinację kolorów. Problemu struktury dzieła dotyczyła też praca Tkanina (1975), w której artysta wyeksponował strukturę tradycyjnego gobelinu. W pracy Z powodu "Odczytu o niczym" Johna Cage pięć różniących się wymiarami płócien miało strukturalnie odpowiadać kompozycji odczytu Cage'a.

W latach 80., w twórczości Gostomskiego ważną rolę zaczęły odgrywać symboliczne znaczenia przedmiotów. W pracy Trzy krzyże (1984) artysta przytwierdził do płócien trzy krzyże obok których umieścił kompozycję z pięcioma czarnymi kulami, umieszczonymi na drewnianym stole. Oprócz symbolicznego znaczenia, Gostomski podkreślał też formalny aspekt pracy, która nawiązywać miała do jego "zainteresowań dotyczących budowy obrazu". Inną pracą o symbolicznym charakterze była instalacja Wie grün sind deine Blätter (1988). Tytuł wystawy artysta zaczerpnął z niemieckiej kolędy - pośrodku sali wystawowej na postumencie stała pozbawiona igieł choinka oświetlona żarówką; drugi szkielet drzewka umieszczono w rogu sali.

"Niewesoła sytuacja - jak mówi o swojej pracy artysta - w zestawieniu ze świątecznym nastrojem. Uznałem, że należy ten fakt unaocznić".

W latach 90. artysta używał w swoich pracach symboli, które bezpośrednio nawiązywały do rzeczywistości politycznej.

"Aby wyrazić to, co odczuwałem - mówił artysta - nie wystarczała mi forma abstrakcyjna".

W instalacji Utrwalacze władzy (1991) Gostomski wystawił "przedmiot znaleziony": zardzewiały rower z połamanym siodełkiem i szmacianymi oponami, który nazwał ironicznie Odzyskanym rowerem zabranym w roku 1945 przez Armię Czerwoną, fotografie postaci-pomnika ze sztuki Kantora Dziś są moje urodziny oraz fotomontaż Warszawa-Berlin. Komentarzem do bieżącej sytuacji była też praca Powodzenia Polsko! - fotografia przedstawiająca na tle śmietniska plakat z tytułowym napisem i niebieskimi różami. W tym czasie powstały też obrazy figuratywne: Jeszcze wschód słońca (1991) i Wieża Babel (1992).

Większą część twórczości Gostomskiego od lat 90. stanowią jednak kompozycje abstrakcyjne. Charakteryzuje je duża oszczędność środków - rysunek zredukowany jest do kilku linii lub płaszczyzn. Artysta powraca także do motywów z dawnych kompozycji. W cyklu prac, pokazywanych na wystawie retrospektywnej "Stan rzeczy" w Muzeum Sztuki w Łodzi (1994) punktem wyjścia były fotografie przedstawiające portale gotyckiej i romańskiej katedry, na które artysta naniósł rysunek odwzorowujący linie architektury. Motyw architektoniczny zapoczątkował także kompozycje z lat 2000-2004: artysta zredukował motyw do paru linii, a następnie poddał przekształceniom. Rezultatem była seria prac, pokazywanych w 2004 roku na wystawie "Dom" (m.in. w Galerii Starmach), gdzie rysunek tworzyły neonowe lampy przytwierdzone do granatowego płótna. To, że inspiracją artysty jest architektura wydaje się nieprzypadkowe - analogicznych do obowiązujących w niej praw konstrukcji, Gostomski poszukuje w swoich kompozycjach.

Wystawy indywidualne:

• 1960 - Klub Studenta "Od Nowa", Toruń
  
• 1964 - Galeria Krzywe Koło, Warszawa
  
• 1966 - Galeria Współczesna, Warszawa
  
• 1967 - "Environment", Galeria Foksal, Warszawa
  
• 1968 - "System II", Galeria Foksal, Warszawa
  
• 1970 - "Zaczyna się we Wrocławiu" (Nagroda krytyki im. C.K.Norwida), "Ulisses Jamesa Joyce'a" - Galeria Foksal, Warszawa, Galeria Krzysztofory, Kraków
  
• 1971 - "System III", Galeria Foksal, Warszawa
  
• 1972 - "Konstrukcja", Galeria Foksal, Warszawa
  
• 1973 - "Trójkąt Pascala", Galeria Foksal, Warszawa
  
• 1974 - "1,2,3,4,5,6,7,8,9,(10)", Galeria Foksal, Warszawa
  
• 1975 - "Tkanina", Galeria Foksal, Warszawa
  
• 1976 - "Z powodu 'Odczytu o niczym' Johna Cage", Galeria Foksal, Warszawa
  
• 1980 - "System", Galeria Piwna 20/26, Warszawa
  
• 1981 - "Draperie malowane", Galeria Foksal, Warszawa
  
• 1984 - "Trzy krzyże, Galeria Foksal", Warszawa
  
• 1988 - "Toter Baum", Galeria Foksal, Warszawa; Wie grün sind deine Blätter, Galeria Foksal, Warszawa
  
• 1991 - "Utrwalacze władzy", Galeria Foksal, Warszawa
  
• 1993 - Galeria Zachęta, Warszawa; Galeria Starmach, Kraków
  
• 1994 - "Stan rzeczy", Muzeum Sztuki, Łódź; Galeria Starmach, Kraków
  
• 1998 - Muzeum Okręgowe, Bydgoszcz
  
• 1999 - Galeria Stefan Szydłowski, Warszawa
  
• 2000 - Galeria Stefan Szydłowski, Warszawa
  
• 2002 - Galeria Foksal, Warszawa
  
• 2004 - "Dom", Galeria Starmach, Kraków; "Dom", Galeria Stara, Lublin; "Dom", Galeria 86, Łódź
  
• 2006 - Galeria Foksal, Warszawa
  
• 2007 - Galeria Foksal, Warszawa
  
• 2008 - "Obrazy i rysunki", Galeria Muzalewska, Poznań

Wybrane wystawy zbiorowe:

• 1963 - "Konfrontacje", Galeria Krzywe Koło, Warszawa; "Argumenty", Galeria Krzywe Koło, Warszawa
  
• 1964 - "Konfrontacje", Galeria Krzywe Koło, Warszawa
  
• 1965 - VIII Bienal de São Paolo, São Paulo; "Wizerunek - Widzenie - Wyobraźnia", Galeria Współczesna, Warszawa; II Wystawa Plastyki "Złotego Grona", Galeria BWA, Zielona Góra; I Biennale Form Przestrzennych, Elbląg
  
• 1966 - Galeria Foksal, Warszawa
  
• 1967 - "Poszukiwania", Muzeum Sztuki Aktualnej, Wrocław
  
• 1968 - "Przestrzeń - Ruch - Światło", Muzeum Sztuki Aktualnej, Wrocław
  
• 1969 - "Asamblaż zimowy", Galeria Foksal, Warszawa; IV Sympozjum Złotego Grona, Zielona Góra
  
• 1970 - Sympozjum Plastyczne Wrocław '70, Muzeum Architektury, Wrocław; 3eme Salon International de Galeries Pilotes, Musée Cantonal des Beaux-Arts, Lozanna; ARC Musée d'Art Moderne de la Ville de Paris, Paryż
  
• 1972 - "Atelier 72", Richard Demarco Gallery, Edynburg
  
• 1974 - "Doświadczenia i poszukiwania", Muzeum Sztuki, Łódź
  
• 1975 - Kunsthaus, Hamburg; Kunstverein, Hanower
  
• 1976 - Biennale di Venezia, Wenecja
  
• 1977 - "ROSC (Poetry of Vision)", Dublin; Kunstverein, Kolonia
  
• 1979 - 3. Biennale of Sydney, Sydney; "Wystawa malarzy związanych z teatrem Cricot 2", Rzym, Mediolan
  
• 1982 - "Echange entre artistes 1931-1982, Pologne-USA", ARC Musée d'Art Moderne de la Ville de Paris, Paryż
  
• 1983 - "Tradycje konstruktywistyczne w polskiej sztuce współczesnej", Instytut Polski, Sztokholm; "Presences Polonaises", Centre Georges Pompidou, Paryż
  
• 1984 - "Nurt intelektualny w sztuce polskiej po II wojnie światowej. Między konstrukcją a strukturą", Galeria BWA, Lublin
  
• 1985 - "Dialog", Moderna Museet, Sztokholm
  
• 1986 - Richard Demarco Gallery, Edynburg
  
• 1989 - "Vision and Unity", Muzeum Sztuki, Łódź
  
• 1990 - Galeria Krzywe Koło, Muzeum Narodowe w Warszawie
  
• 1992 - "Collection - Documentation - Actualité", Musée d'Art Contemporain, Lyon; "Reduktivismus - Abstraktion in Polen, Tschechoslowakei, Ungaren 1950-1980", Museum des 20 Jahrhunderts, Wiedeń; "Wystawa artystów związanych z Galerią Foksal", Galeria Foksal, Warszawa; "Polonische Avangarde 1930-1990", Kunsthalle, Berlin; "Polska rzeźba nowoczesna", Centrum Rzeźby Polskiej, Orońsko
  
• 1996 - "Kolekcja 3", Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, Warszawa
  
• 1999 - "Refleksja konceptualna w sztuce polskiej. Doświadczenia dyskursu: 1965-1975", Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, Warszawa; "Poczucie sacrum", Galeria ZPAP "Na Piętrze", Toruń
  
• 2001 - "Wokół znaku. Polska poezja konkretna i sztuka konceptualna", Galeria Sztuki Współczesnej BWA, Katowice
  
• 2002 - "Depozyt Galerii Foksal", Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, Warszawa
  
• 2003 - "Europa-Konkret-Reduktiv", Muzeum Architektury, Wrocław
  
• 2004 - "Powinność i bunt", Galeria Zachęta, Warszawa; "Warszawa - Moskwa", Galeria Zachęta, Warszawa
  
• 2005 - "Miasto - obraz. 40-lecie Pierwszego Biennale Form Przestrzennych w Elblągu", Galeria EL, Elbląg
  
• 2006 - "Jej Portret", Galeria Szydłowski, Warszawa; "W Polsce, czyli gdzie?", Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, Warszawa
  

Autor: Maria Matuszkiewicz, grudzień 2008.