Urodził się 8 marca 1947 roku we Wrocławiu. W 1970 roku ukończył studia na Wydziale Operatorskim, a w 1975 roku na Wydziale Reżyserii w Państwowej Wyższej Szkole Filmowej Telewizyjnej i Teatralnej w Łodzi. Zmarł 6 września 2009 roku w Łodzi.

Był członkiem grupy Zero-61 (1965-1968) oraz Warsztatu Formy Filmowej (1970-1977). Od 1981 roku wykłada w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych w Poznaniu, gdzie w 1989 roku założył Pracownię Grafiki i Projektowania Komputerowego. W 1999 roku został profesorem nadzwyczajny na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu im. Mikołaja Kopernika w Toruniu. W roku 2004 z rąk Prezydenta RP otrzymał tytuł profesora sztuk plastycznych. Artysta multimedialny, autor fotografii, filmów, wideo, wideo-instalacji i prac komputerowych. Twórca literatury i text-artu. Autor reklam dla radia i telewizji. Mieszka w Łodzi.

Wczesna twórczość Wojciecha Bruszewskiego jest ściśle związana z działalnością Warsztatu Formy Filmowej, grupy utworzonej przez studentów i absolwentów Wyższej Szkoły Filmowej Telewizyjnej i Teatralnej w Łodzi, poddających analizie medium filmowe. W przypadku Bruszewskiego odbywała się ona zwłaszcza poprzez badanie powiązań między warstwą wizualną a dźwiękową filmu.

Przykładem wczesnej twórczości artysty może być oparty na found footage film Klaskacz (1971), "teledysk" do "Summertime" Georga Gershwina w wykonaniu Janis Joplin. Bruszewski dokonywał tu szeregu zabiegów na archiwalnych taśmach - zmian tempa, kierunku odtwarzania, zatrzymań i powtórzeń. Język obrazowy (1972) (zdjęcia), pierwsza w Polsce realizacja na taśmie wideo, powstała przy udziale Piotra Bernackiego, był próbą wizualizacji języka poprzez przyporządkowanie poszczególnym literom alfabetu odpowiadających im elementów krajobrazu (np. E - zaorane pole). Następnie na jego podstawie przekazany został tekst - informacja o transporcie bagażów przez linie lotnicze LOT. Wykorzystano przy tym cztery kamery oraz wóz transmisyjny.

Filmy Łyżeczka (1974) oraz Paczka zapałek (1975) (zdjęcia) opierały się na celowym rozdzieleniu warstwy dźwiękowej i wizualnej, co zaprzeczało tezie, że technika filmowa oddaje rzeczywistość obiektywnie. Pierwszy z nich rejestrował 24 uderzenia łyżeczką o parapet okna, ale każdemu z nich przypisany był dźwięk uderzenia łyżeczką o inne przedmioty. Drugi przedstawiał uderzanie paczką zapałek o parapet okna, przy czym dźwięk był systematycznie przesuwany w stosunku do obrazu - synchronizował się z nim tylko w przypadku pierwszego i ostatniego uderzenia. Z kolei Kran (1976) (zdjęcia) wykorzystywał trik, dzięki któremu na filmie woda leci z kranu do góry, jakby wbrew prawu ciążenia.

Bruszewski konstruował także obiekty i instalacje reagujące na dźwięk lub obraz. Na plenerze w Osiekach w 1972 roku wygłosił odczyt w sali, której jedynym źródłem oświetlenia była żarówka. Reagowała ona na natężenie głosu mówiącego - cisza oznaczała ciemność, krzyk - maksymalną jasność (Kiedy mówię). Kura telewizyjna (1979) była urządzeniem generującym gdakanie kury, zmieniające się w zależności od treści obrazu emitowanego przez ekran telewizora.

Od lat siedemdziesiątych Bruszewski badał także relacje między obiektem i jego reprezentacją, tworząc "obrazy w obrazach'. Tego typu realizacjami były Instalacja dla Galerii Labirynt (1976) oraz film Szklanki (1982) (zdjęcia), w którym artysta zarejestrował pukanie w szklanki oraz pukanie w szkło ekranu, na którym emitowany był ich obraz. Analizie poddawał Bruszewski także medium fotograficzne. Przykładem mogą być Fotografie na płótnie (1979) (zdjęcie) - odbitki zdjęć płótna naciągniętego na blejtram wykonane na płótnie fotograficznym, również naciągniętym na blejtram.

Jednym z najważniejszych wątków twórczości Bruszewskigo jest problem języka jako struktury [ YYAA 1973 (zobacz zdjęcie)] oraz jego warstwy materialnej [ Tekst 1970 (zobacz zdjęcie)]. W 1972 roku artysta stworzył prostą maszynkę z obracających się klocków z literami, pozwalającą stworzyć 256 nieistniejących słów (Nowe słowa 1972). Na podobnej zasadzie miała działać tablica zbudowana z jarzeniówek, w której system elektroniczny na bieżąco tworzyłby rymowane wiersze zbudowane z nowych słów [ Maszyna poetycka 1982 (zdjęcia)].

Od połowy lat osiemdziesiątych Bruszewski jako jeden z pierwszych polskich artystów zaczął pracować z komputerem (początkowo była to Amiga), traktując programowanie jako jedną z form twórczości. Kontynuując wcześniejsze działania w latach dziewięćdziesiątych Bruszewski stworzył program komputerowy generujących sonety w nieistniejącym języku, w pełni odpowiadające regułom gramatycznym i definicji sonetu (Sonety Lipskie 1992, Sonety Wrocławskie 1993, Sonety Budapeszteńskie 1996). Artysta podkreśla, że

"w przeciwieństwie do 'normalnej' poezji, która jest kombinatoryką ograniczonej ilości słów, Sonety napisane są w języku absolutnym, oferującym czytelnikowi oszałamiające słownictwo".

W 1992 roku Sonety zostały wydane drukiem w ośmiu kolejnych tomach, a w 2000 roku miała miejsce recytacja jednego z nich przez Leona Niemczyka, zdokumentowana przez artystę.

W lipcu 1988 roku z inicjatywy Bruszewskiego i Wolfa Kahlena w Berlinie nadawać zaczęło Radio Ruiny Sztuki (Radio Ruine der Künste Berlin). Przez ponad pięć lat (od połowy 1988 do końca 1993 roku) bez przerwy nadawało audycję The Infinite Talk - rozmowę kobiety i mężczyzny na temat nieskończoności, złożoną z losowanych i wygłaszanych przez komputer cytatów z pism znanych filozofów (Platona, Schoppenhauera, Russela i wielu innych).

"Zakładałem, że rozmowa o nieskończoności trwać będzie wiecznie. Rozważałem możliwość zasilania nadajnika baterią słoneczną, aby radio nie zamilkło nawet wtedy, kiedy Elektrownia-Cywilizacja na skutek jakiegoś kataklizmu przestałaby istnieć"

- wspomina Bruszewski. Ideę radia kontynuowała "maszyna filozofująca" Monolog, zaprezentowana przez artystę w Galerii Wschodniej w Łodzi w 1994 roku.

Autor: Karol Sienkiewicz, grudzień 2006; aktualizacja: wrzesień 2009.

Ilustracje publikujemy dzięki uprzejmości artysty. Więcej materiału dokumentacyjnego, fotografie i filmy na stronie www.voytek.pl

Artysta nalega, aby jego prace nazywać pracami "video", przez "v". W liście do redakcji, który cytujemy za jego zgodą, napisał:

"'Wideo' pojawiło się w momencie, gdy Generał Jaruzelski ogłosił, że nie ma w języku polskim żadnego słowa na 'V'. Wymiana 'V' na 'W' została przeprowadzona z żelazną konsekwencją jako część walki z opozycją. Polacy mieli zapomnieć o Victory. Przypadkową ofiarą walki narodowowyzwoleńczej jest video. Nikt tego już nie pamięta. Jako pionier i autor pierwszego video w Polsce walczę z groteskowym spolszczeniem, które jest echem Stanu Wojennego."

powrót do tekstu

Wybrane wystawy i działania indywidualne:

1971
- "Ciąg dalszy" - Galeria Współczesna, Warszawa
1979
- "Wejście - Wyjście" - Galeria GN, Gdańsk
1980
- "Horyzont" - m.in. Mała Galeria ZPAF, Warszawa; Galeria Akumulatory 2, Poznań; Erweiterte Fotografie, Wiedeń, Austria;,Kolnischer Kunstverein, Kolonia, Niemcy
1988-1993
- "Radio Ruiny Sztuki", Berlin, Niemcy
1990
- "Romantyka" - Galeria Akumulatory, Poznań
1992
- "Święto Pracy" - Muzeum Artystów, Łódź
1996
- Horyzont albo "Historia o białych myszkach" - wykład, Bauhaus, Dessau, Niemcy
2003
- indywidualny pokaz filmów i prac wideo w LUX, Londyn, Wielka Brytania
2006
- "Ściana ogniowa" i "Gabinet śmiechu" - Galeria XX1, Warszawa

Wybrane wystawy grupowe:

1969
- "Kuźnia" - Kuźnia, Toruń
1972
- "Atelier 72" - The Richard Demarco Gallery, Edinburgh
1973
- "Kinolaboratorium" - Galeria EL, Elblag; XII Biennale Of Art - Sao Paulo, Brazylia
1977
- "Documenta 6" - Kassel, Niemcy;
- "22 Polnishe Künstler" - Kölnisher Kunstverein, Kolonia, Niemcy
1982
- Sydney Biennale, Sydney, Australia
1983
- "Presences polonaises" - Centre Georges Pompidou, Paryż, Francja
1984
- "Nurt intelektualny w sztuce polskiej po Drugiej Wojnie Światowej" - Galeria BWA, Lublin
1986
- "Documenta 8" - Kassel, Niemcy
1989
- "Lochy Manhattanu" - Łódź
1992
- "Konstrukcja w Procesie III" - Łódź;
- "Święto Pracy" - Muzeum Artystów, Łódź
1996
- "The Butterfly Effect" - Budapeszt, Węgry
1997
- "Żywa Galeria" - Galeria Zachęta, Warszawa
1998
- "Galeria 'Ślad' " - Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, Warszawa
1999
- "Grupa Zero 61" - Muzeum Okręgowe im. Leona Wyczółkowskiego, Bydgoszcz
2000
- "Warsztat Formy Filmowej" - Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, Warszawa
2003
- festiwal Evolution - Leeds, Wielka Brytania
2004
- "Inc. Sztuka wobec korporacyjnego przejmowania miejsc publicznej ekspresji" - Galeria XX1, Galeria Program, Warszawa; Muzeum Narodowe w Szczecinie; BWA, Zielona Góra (2005), BWA, Wrocław (2005); Galeria Bielska BWA, Bielsko-Biała (2005); Instytut Sztuki Wyspa, Gdańsk (2005)
2006
- "Ikony zwycięstwa" - była Fabryka Norblina, Warszawa;
- "Come Into My World" - Patio Centrum Sztuki, Łódź (w ramach Łódź Biennale 2006);
"Fotoobrazy. gest plastyczny w fotografii" - Muzeum Sztuki w Łodzi



Język obrazowy powrót do tekstu




Paczka zapałek, Łyżeczka oraz Kran powrót do tekstu




Instalacja dla galerii Labirynt powrót do tekstu




Szklanki oraz Fotografia na płótnie powrót do tekstu




Yyaa oraz Tekst powrót do tekstu




Maszyna poetycka powrót do tekstu