Wilhelm Sasnal
Wilhelm Sasnal, fot. Stefan Maszewski/Reporter/East News
Malarz, rysownik, filmowiec i twórca komiksów. Urodził się w 1972 roku w Tarnowie.
W latach 1992-94 studiował architekturę na Politechnice Krakowskiej, w latach 1994-99 malarstwo na tamtejszej Akademii Sztuk Pięknych (dyplom w pracowni prof. Leszka Misiaka). Współzałożyciel (1996) nieistniejącej już Grupy Ładnie. Związany z Fundacją Galerii Foksal w Warszawie. Współpracuje z "Krytyką Polityczną", która w 2008 roku wydała na jego temat publikację Sasnal. Przewodnik Krytyki Politycznej. Mieszka i pracuje w Krakowie.
Malarz, rysownik, filmowiec i twórca komiksów (drukowanych cyklicznie m.in. w "Machinie" i "Przekroju"). W 1999 roku otrzymał Grand Prix na Biennale Malarstwa "Bielska Jesień", w 2003 roku nagrodę "Pegaza" w dziedzinie sztuki, zaś w roku 2006 europejską nagrodę artystyczną van Gogh Biennal Award w Amsterdamie. W 2005 odbył pobyt rezydencjalny w Chinati Foundation, Marfa, Texas.
Prace Sasnala znajdują się m.in. w zbiorach Centrum Pompidou w Paryżu, Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, Galerii Saatchi, Tate Modern w Londynie, Museum of Modern Art w Nowym Jorku, Guggenheim Museum oraz w licznych kolekcjach prywatnych.
Wilhelm Sasnal, uznawany przez wielu krytyków za czołowego malarza swojego pokolenia, twierdzi, że najważniejszy dla niego jest wybór tego, co namaluje na płótnie, a wybiera to, do czego ma stosunek emocjonalny. Jego wybory artystyczne wynikają z uważnego przyglądania się najbliższemu otoczeniu. Malarstwo Sasnala z okresu istnienia Grupy Ładnie określano terminem pop-banalizm, pojawiały się w nim bowiem tematy przenoszone na płótna wprost z obszarów trywialnej codzienności, ekranu telewizora i komputera, kolorowych magazynów czy ulotek reklamowych. Sasnal tworzy swoistą kronikę współczesności, malując banalne przedmioty, które poprzez swój status są natychmiast rozpoznawalne i zyskują rangę znaków czasu. Przerabia na malarstwo wszystko, co go interesuje, intryguje czy fascynuje, a jest tego bardzo dużo. Na wczesnych płótnach Sasnala pojawiały się różne przedmioty-rekwizyty, wspólne dla estetycznego doświadczenia jego pokolenia, takie jak np. okładki płyt i komiksów, t-shirty ulubionych zespołów, samochody, rowery, ale także echa ważnych wydarzeń politycznych (np. aresztowanie Pinocheta), spektakularne katastrofy opisywane w mediach (zatonięcie okrętu "Kursk", katastrofa Concorde), sytuacje z życia towarzysko-prywatnego (Patrycja przestała jeść mięso, Anka nie chodzi głosować), scenki z wakacji spędzonych z żoną nad morzem czy odniesienia do sztuki współczesnej, np. obraz Jerzego Nowosielskiego.
W 2001 roku z okazji wystawy "Popelita" w krakowskim Bunkrze Sztuki oraz pokazu indywidualnego w Galerii Raster wydano książkowy komiks Sasnala Życie codzienne w Polsce. Jest to przedstawiona w postaci historii obrazkowej opowieść o dwóch latach z życia artysty i jego żony Anki: narodziny syna Kacpra, pobyt żony w szpitalu, kupowanie samochodu, malowanie obrazów, remontowanie mieszkania, wystawy, nagrody, słuchanie Radiostacji. Wydawnictwo to zyskało status pierwszej prawdziwie realistycznej książki o pokoleniu urodzonych w latach 70.
Sasnal chętnie operuje syntetycznym skrótem, redukuje malowane kształty do prostego, graficznego znaku. Jego malarstwo jest nowoczesne, a zarazem eleganckie i wysmakowane, przypomina dobry design. Na obrazach Sasnala pojawiają się kadry zatrzymane na płótnie jak filmowe stop-klatki, fragmenty narracji pozbawione kontekstu, które poskładane razem mogłyby stworzyć epicką opowieść o naszych czasach. Pretekstem do namalowania obrazu może być pojedynczy detal lub ważne wydarzenie historyczne. Jego malarstwo jest dyskursywne, artysta czerpie z doświadczeń pop-artu, fotorealizmu, abstrakcji, minimalizmu, malarstwa gestu, a nawet surrealizmu.
Mniej więcej około 2001 roku Sasnal zaczął intensywnie poszerzać stylistyczne i warsztatowe środki wyrazu. W 2002 roku przeniósł na ścianę Galerii Bielskiej BWA fragment komiksu Maus Arta Spiegelmana, usuwając rysunki i pozostawiając same teksty odnoszące się do wojennych losów Żydów w Bielsku. W tym samym roku na wystawie w Fundacji Galerii Foksal w Warszawie pokazał nowe prace, m.in. pejzaż zainspirowany fragmentem prozy Tadeusza Borowskiego i serię modernistycznych kościołów z Tarnowa namalowanych do góry nogami. Na kolejnej indywidualnej wystawie w Kolonii zaprezentował obrazy malowane z fotografii Aleksandra Rodczenki, które zestawił z malarskimi wariacjami na temat przygód bajkowej postaci Bromby. Na początku 2003 Sasnal został zaproszony na indywidualną wystawę do galerii Antona Kerna w Nowym Jorku, gdzie pokazał obrazy abstrakcyjne, obrazy nieostre, obrazy - obiekty malowane farbą wyciskaną na płótna wprost z tubek, obrazy fakturowe malowane palcami, prace składające się z różnych kawałków obrazów połączonych ze sobą oraz płótna zawieszone na blejtramach luźno jak zasłony.
Podstawowym problemem, który nieodmiennie interesuje Sasnala, są granice i możliwości reprezentacji oraz badanie procesu widzenia i postrzegania. To tłumaczy ogromną różnorodność stylistyczną i częste korzystanie z wtórnych materiałów ikonograficznych, takich jak fotografie czy wizerunki medialne, które należą do rzeczywistości zapośredniczonej.
Poza malowaniem obrazów i rysowaniem komiksów Sasnal kręci też filmy na kamerze 8 mm i 16 mm. Są to m.in. teledyski do ulubionej muzyki, zapis spędzania wolnego czasu czy też, jak w przypadku filmu Samochody i ludzie z 2001 roku, wypadki samochodowe. W tej ostatniej pracy na temat medialności katastrof Sasnal wykorzystał zabawki, figurki żołnierzyków i auta-resorówki, pod które podkładał petardy hukowe, a zainscenizowane w ten sposób kraksy filmował. Otrzymany materiał filmowy prezentowany był później w dużym powiększeniu, co z jednej strony dawało bardzo realistyczny efekt, zaś z drugiej zamieniało wybuchające samochody w zjawiska estetycznej kontemplacji. W 2003 roku Sasnal zrobił film z materiału nakręconego podczas jednego z ostatnich lotów Concorde'a, przedstawiający widok z okna ponaddźwiękowego odrzutowca. Film pokazany został na wystawie "Ukryte w słońcu" w Cieszynie na przerobionym do tego celu projektorze, który podczas emisji materiału niszczył taśmę filmową.
Wyraźny przełom w karierze artystycznej Sasnala nastąpił w roku 2002, kiedy Fundacja Galerii Foksal pokazała na targach Art Basel monograficzną prezentację jego prac. Obrazy Sasnala natychmiast wzbudziły olbrzymie zainteresowanie, a artysta jeszcze w tym samym roku został zaproszony do udziału w bardzo głośnych, międzynarodowych wystawach malarstwa, takich jak "Urgent Painting" i "Painting on the Move". Wkrótce potem pojawiły się propozycje wystaw indywidualnych w Kunsthalle w Zurichu i Kunstverein w Muenster, które miały charakter retrospektywny. Pozycja Sasnala w światowym obiegu sztuki stała się na tyle znacząca, że jego prace weszły do kanonu nowego malarstwa europejskiego. Miało to również konkretne przełożenie na ceny za obrazy artysty, które błyskawicznie poszybowały w górę. Sasnalem zainteresowały się prestiżowe kolekcje sztuki współczesnej, a w takich pismach jak "Parkett", "Artforum" czy "Frieze" pojawiły się ważne teksty krytyczne o jego twórczości ("Artforum" i "Frieze" zamieściły też reprodukcje prac Sasnala na okładkach). W 2005 roku obrazy Sasnala zostały pokazane na wystawie "Triumph of Painting" zorganizowanej przez brytyjskiego kolekcjonera sztuki Charlesa Saatchi z okazji 20-lecia jego galerii. Saatchi wybrał do tej prezentacji aż 15 prac Sasnala z własnej kolekcji, w których dominują wątki społeczno-polityczne, np. Wyposażenie terrorysty (2000), Żołnierze (2000), Fabryka (2000) czy Mężczyzna przy panelu sterowniczym (2000).
W 2006 roku renomowany magazyn sztuki "Flash Art" opublikował ranking 100 najważniejszych młodych artystów z całego świata. Zarówno krytycy, jak i marszandzi sztuki na pierwszym miejscu listy umieścili Wilhelma Sasnala. W tym samym roku artysta otrzymał jedną z najważniejszych europejskich nagród artystycznych im. Vincenta van Gogha, z czym wiązało się zaproszenie do Muzeum Stedelijk w Amsterdamie na wystawę indywidualną. Sasnal pokazał na niej wyłącznie filmy: The River, Kamera i Kodachrom. W 2006 roku obraz Sasnala Samoloty (1999) z kolekcji Charlesa Saatchiego został sprzedany w domu aukcyjnym Christie w Nowym Jorku za 396 tys. dolarów, co jest najwyższą w historii ceną za współczesny, polski obraz olejny.
Od momentu rozstania z Grupą Ładnie ( w 2001 roku) Wilhelm Sasnal coraz wyraźniej zaznacza swoją postawę jako artysta zaangażowany. W malarstwie konsekwentnie podejmuje trudne i ważkie tematy dotyczące historii Polski i polskiej tożsamości narodowej (m.in. Wyszyński, Narutowicz, Partyzanci, Kielce-Kraków), traumy holokaustu (cykle Maus i Shoah), polityki i pamięci zbiorowej (Borowski, mural w Muzeum Powstania Warszawskiego). Przeplatają się one z wątkami historii osobistej (Szkoła Podstawowa nr 20 im. Władysława Broniewskiego w Tarnowie), fascynacji muzycznych (m. in. Joey Baron, E.B., Perkusja, Roy Orbison, Def Jam, także plakat do Wielkanocnego Festiwalu Ludwika van Beethovena w 2007 roku), odniesieniami do obserwacji życia codziennego i wysmakowanymi tropami popkulturowymi (Ufo).
Sasnal maluje dużo i szybko, namalowanie jednej pracy zajmuje mu dzień lub dwa. Jednak nierzadko parokrotnie przemalowuje obraz, gdy nie jest zadowolony z końcowego efektu. Czasami nawet wycina z niego fragment, który go nie satysfakcjonuje, jak w wypadku płótna Lata walki (2005). Artysta stwierdził w jednym z wywiadów, że znaczącą rolę w wyborze tematów i motywów odgrywa u niego intuicja. Podkreśla również, że aczkolwiek za każdym razem ważne jest dla niego budowanie pewnej struktury malarskiej, to głównym powodem do namalowania obrazu jest zawsze myśl, a obraz jest wizualizacją konkretnego konceptu.
Sasnal czerpie z olbrzymiego imaginarium obrazów i wizerunków, które w epoce rewolucji cyfrowej zewsząd nas bombardują. W jego pracach widz odnajduje cytaty, echa, powidoki przetworzonych przez media fragmentów rzeczywistości, tej potocznej i tej wysublimowanej przez kulturę. Obrazy Sasnala działają jak impuls uruchamiający ciągi skojarzeń bazujących na prywatnych zasobach wizualnej pamięci odbiorcy. Sasnal bardzo często maluje na podstawie materiałów przedstawiających rzeczywistość już przetworzoną: fotografii, filmów, reprodukcji prasowych czy plików z Internetu.
"Mój umysł nie jest w stanie wyprodukować fikcji. Zawsze staram się bazować na czymś, co istnieje."
Artysta bardzo ceni twórczość Gerharda Richtera i Sigmara Polkego oraz Andrzeja Wróblewskiego, natomiast krytycy często zwracają uwagę na pewnego rodzaju powinowactwo jego obrazów z pracami Luca Tuymansa. Pomimo tych bazowych referencji malarskich jego twórczość nie daje się łatwo scharakteryzować. Wielowątkowa twórczość Sasnala przypomina platformę doświadczeń prowadzących do poznawania i zrozumienia rzeczywistości za pośrednictwem obrazu. Artysta wydaje się sprawdzać wszelkie możliwości wyrazu malarskiego medium i zarazem nieustannie prowadzi z nim gry formalne, bawi się konwencjami. "Sztuka powinna mieć przesłanie emocjonalno-intelektualne. Sztuka polega na grze z widzem, z konwencjami, z samym sobą" - stwierdził Sasnal w jednym z wywiadów. Artysta analizuje problemy samego fenomenu przedstawienia, reprezentacji, które to na jego płótnach zyskują wyjątkowy walor uwodzicielski. Nadal charakterystyczne dla jego obrazów jest operowanie skrótem i oszczędność środków wyrazu, co nadaje pracom lekkości i wpływa na ich wizualną atrakcyjność.
W 2004 roku Sasnal namalował serię niemal abstrakcyjnych, psychodelicznych w klimacie obrazów na podstawie jednej z ksiąg komiksu Tytus, Romek i A'Tomek. Rok później powstały serie Mościce I i II, płótna namalowane ze starych fotografii czarno-białych, dokumentujących rozwój przemysłu chemicznego w okolicach Tarnowa, rodzinnego miasta Sasnala. Wyjściowy materiał dokumentalny zmienił się na obrazach w intrygujące, zagadkowe widoki industrialnego krajobrazu, w których pojawia się cień upadku modernistycznej utopii. Czasami widz napotyka w nich na niespodziankę, jak w wypadku różowych kształtów nad budynkami fabryki, które są przemalowanymi plamami ze starych fotografii. Na niektórych obrazach z tej serii industrialny krajobraz zmierza ku estetycznemu wyabstrahowaniu, panorama fabryki zamienia się w układ barwnych plam i linii, tracąc swoje odniesienia do realności. Podobne "ucieczki" ku abstrakcji widać także na wielu innych płótnach Sasnala, chociażby w cyklu prac Chicago z 2005 roku, gdzie na jednym z płócien regularne kompozycje okien wieżowców widzianych nocą tworzą abstrakcyjną, geometryczną siatkę kwadratów.
Na innym z obrazów z serii Mościce Sasnal przedstawił portret przedwojennego dyrektora Fabryki Azotów, namalowany w stylistyce późnego kubizmu. W podobnie deformującej konwencji artysta wykonał trzy portrety księży prezentowane w 2006 roku na wystawie w Fundacji Galerii Foksal. Postacie na portretach Sasnala często mają zniekształconą twarz lub jej w ogóle nie mają, jak na płótnach Beck 1 i Beck 2 z roku 2002, gdzie artysta zastąpił ją prostokątem gładko kładzionej farby. Tłumaczka Lanzmanna na obrazie Shoah ma zamazaną, nierozpoznawalną twarz.
"Chodziło mi o namalowanie takiego niemego świadka, kogoś, kto tylko tłumaczy, kto nie przyjmuje żadnej pozycji, jest tylko pomiędzy rozmówcami" - wyjaśniał artysta.
Z 2003 roku pochodzi jego tajemniczy portret Gabriela Narutowicza, głęboko zanurzony w nakładanych warstwami, dramatycznych czerniach, jakby artysta zmagał się z wizerunkiem zamordowanego prezydenta.
Równolegle z malarstwem Sasnal rozwija drugi ważny nurt swojej twórczości, projekty filmowe, które przez długi czas traktowane były jako pewien margines jego artystycznych dokonań. Sam artysta przywiązuje do nich wielką wagę, o czym świadczy chociażby pokazanie tylko prac filmowych na dwóch ważnych dla jego kariery wystawach: w 2001 w Galerii Foksal, gdzie przedstawił film Samochody i ludzie i w 2006 roku w Stedelijk na wystawie artystów nominowanych do nagrody van Gogha. Filmy razem z obrazami artysta po raz pierwszy pokazał na wystawie indywidualnej w Zurichu (2003). Jak twierdzi, w jego filmach jest to, czego nie może namalować; czerpiąc ze specyficznego języka każdego z tych mediów Sasnal rozbudowuje formalnie swoje artystyczne wypowiedzi, a zarazem w pewien sposób "infekuje" malarstwo filmem, a film malarstwem. Komponując obrazy często posługuje się filmowym kadrem czy mocnymi zbliżeniami, zaś w filmie poszukuje waloru materialności, co zapewnia mu np. użycie taśmy filmowej, która daje "pewną solidność, gęstość medium, tak jak farba olejna". Sasnal kręci filmy mieszczące się w bardzo różnych estetykach tego medium: dzieł strukturalnych, dokumentalnych, "kina własnego", czy muzycznych teledysków.
Na wystawie "Ameryka" prezentowanej w 2006 roku w ramach projektu "W samym centrum uwagi" w CSW Zamek Ujazdowski artysta pokazał m.in. produkcje filmowe zrealizowane rok wcześniej podczas pobytu na stypendium w Stanach Zjednoczonych: Marfa, The River i Mojave. Marfa to filmowy zapis obecności Sasnala w tytułowym miasteczku w Texasie, gdzie znajduje się fundacja założona przez amerykańskiego rzeźbiarza Donalda Judda. Artysta zaangażował do tego filmu wszystkich, których poznał w Marfie oraz lokalnych muzyków z anarchistycznej kapeli. The River to film muzyczny, w którym różne zespoły śpiewają teksty z książki o Mississipi, "The River", kupionej przez Sasnala kilka lat wcześniej w Stanach. Mojave artysta nakręcił na pustyni w Kaliforni - pokazuje w nim wędrówkę kobiety i małego chłopca pośród rozrzuconych wraków rdzewiejących samolotów. Obrazom towarzyszy muzyka zmontowana ze ścieżek filmowych starych polskich filmów z lat 50. Zainteresowanie starymi filmami polskimi dało o sobie znać także w filmie Sasnala Let Me Tell You a Film, prezentowanym w 2007 roku w Anton Kern Gallery w Nowym Jorku. Artysta wykorzystał w nim fragmenty filmu fabularnego Historia współczesna Wandy Jakubowskiej z Emilem Karewiczem w roli głównej, nakręconego w roku 1960, który opowiada o autentycznym przypadku kradzieży i spożyciu alkoholu metylowego (trucizna spowodowała liczne zgony lub częściową ślepotę). Sasnal przetworzył niektóre sekwencje filmu wzbogacając je o efekty zbliżone do widzenia świata przez osoby z zaburzeniami wzroku.
W 2007 roku miała miejsce wielka, monograficzna wystawa Wilhelma Sasnala w warszawskiej Zachęcie, zatytułowana "Lata walki" (tytuł nawiązuje do filmu o generale Karolu Świerczewskim), prezentująca obrazy i filmy artysty powstałe po 2001 roku, czyli po rozpadzie Grupy Ładnie.
Najnowszym projektem realizowanym przez Sasnala jest pełnometrażowy film fabularny o roboczym tytule A Love Supreme (tak nazywa się jedna z płyt Johna Coltrene'a). Artysta kręci go w Tarnowie w scenografii tamtejszej Fabryki Azotów, a fabuła, według scenariusza napisanego wspólnie z żoną, opowiada o świecie po nuklearnej zagładzie. Wśród filmowych inspiracji Sasnal wymienia "Trzy kobiety" Roberta Altmana oraz "Teoremę" Passoliniego. Data premiery obrazu nie jest jeszcze znana.
Autor: Ewa Gorządek, Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, kwiecień 2004, aktualizacja: czerwiec 2009.
Wybrane wystawy indywidualne:
- 1998 - "Wystawa prywatno-publiczna", Galeria Otwarta, Kraków
- 1999
- "Sto kawałków", Galeria Zderzak, Kraków
- Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, Warszawa - 2001
- "Samochody i ludzie", Galeria Foksal, Warszawa
- "Życie codzienne w Polsce w latach 1999-2001", Galeria Raster, Warszawa - 2002
- Fundacja Galerii Foksal, Warszawa
- Galeria Display (z Moniką Sosnowską), Praga - 2003
- Galeria Johen & Schottle, Kolonia
- Museum van Hedendaagse Kunst MUHKA, Antwerpia
- Kunsthalle Zurich
- Westfalischer Kunstverein, Münster
- "3 o'clock Road Block", Galeria Sadie Coles HQ, Londyn
- "Wisła", Sommer Contemporary Art, Tel Aviv
- MUHKA, Antwerpia
- "T-ow", Anton Kern Gallery, Nowy Jork - 2004
- "The Band", Hauser & Wirth, Zurich
- Camden Arts Centre, Londyn
- "Map Trap", Galeria Raster, Warszawa
- "Zawa Srod", Johnen+Schoettle Galerie, Kolonia
- Ruediger Schoettle Galerie, Monachium - 2005
- "Matrix 219", Berkeley Art Museum, Berkeley, USA
- Anton Kern Gallery, Nowy Jork - 2006
- Douglas Hyde Gallery, Dublin
- Sadie Coles HQ, Londyn
- "USA", Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, Warszawa
- Van Abbe Museum, Eindhoven
- Kunstverein, Frankfurt/Main
- "Wzorzec kilograma", Fundacja Galerii Foksal, Warszawa - 2007
- Hauser & Wirth, Zurich
- Anton Kern Gallery, Nowy Jork - 2008/2007 - "Wilhelm Sasnal. Lata walki" / "Years of Struggle", Zachęta Narodowa Galeria Sztuki, Warszawa; Galleria Civica di Arte Contemporanea, Trento
- 2009 - Anton Kern Gallery, Nowy Jork
Wybrane wystawy zbiorowe:
- 1999
- "Bielska Jesień", Galeria Bielska, Bielsko-Biała
- "What you see is what you get", Galeria Medium, Bratysława - 2000 - "Scena 2000", Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, Warszawa
- 2001- Rybie Oko, Bałtycka Galeria Sztuki Współczesnej, Słupsk/Ustka
- "In Between: Art from Poland 1945-2000", Chicago Cultural Center, Chicago
- "PopElita", Bunkier Sztuki, Kraków
- "Pełzająca rewolucja", Galeria Foksal, Warszawa
- 1. Biennale w Tiranie, Tirana - 2002
- 4. Biennale w Kwang Ju, Korea
- "Pełzająca rewolucja 2", Rooseum, Malmö, Szwecja
- "Urgent Painting", Musée d'Art Moderne de la Ville de Paris, Paryż
- "Painting on the move", Bazylea - 2003
- "Ukryte w słońcu", Cieszyn
- "4ever young", Sommer Contemporary Art, Tel Aviv - 2004
- "From My Window. Artists and their Teritorries", Ecole Nationale Superieure des Beaux-Arts, Paryż
- "Auschwitz-Prozess 4 Ks 2/63", Haus Gallus, Frankfurt am Main; Martin-Gropius-Bau, Berlin
- 26. Biennale de Sao Paulo, Sao Paulo
- "Who if not we should at least try to imagine the future of all this?", Stedelijk Museum, Amsterdam
- "Nowa Huta. Kunst aus polnischer Sicht", Westfaelischer Kunstverein, Muenster
- "From Above", Georg Kargl Galerie, Wiedeń
- "Pod flagą biało-czerwoną. Nowa sztuka z Polski", Estonian Art Museum, Tallin; Contemporary Art Centre, Wilno; Nizhny Novgorod filia the National Centre for Contemporary Art, Arsenal, Niznhy Novgorod; Nizhny Tagil Museum of Fine Arts, Niznhy Tagil; National Centre for Contemporay Arts, Moskwa
- Marc Jancou Fine Arts, Nowy Jork
- "Funny Cuts", Staatsgalerie, Stuttgart
- "Prym", Galeria BWA, Zielona Góra - 2005
- "Material Time / Work Time / Life Time", Reykjavik Arts Festival, Reykjavik
- "Poles Apart: Contemporary Polish Art", Rubell Family Collection, Miami
- "Broniewski", Galeria Raster, Warszawa
- II Biennale w Pradze, "Expanded Painting", Praga
- "The Triumph of Painting. Part Two", Saatchi Gallery, Londyn
- "M Stadt. Europäische Stadtlandschaften", Kunsthaus Graz, Graz - 2006
- "Malarstwo Polskie XXI wieku", Galeria Zachęta, Warszawa
- "1,2,3... Awangarda", Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, Warszawa
- "Koniec egzotycznej podróży", Fundacja Galerii Foksal, Warszawa
- "Blind Date", Museum Moderner Kunst Stiftung Wörlen, Passau
- "Faster! Bigger! Better!", ZKM, Karlsruhe
- "Precz z alfonsami sztuki", Warszawska Giełda Papierów Wartościowych, Warszawa
- "The Vincent 2006", Stedelijk Museum, Amsterdam
- "Attributen en Substantie", Museum van Hedendaagse Kunst, Antwerpia
- "Villa Warszawa", Galeria Raster, Warszawa
- "Implosion. 10 Year Anniversary", Anton Kern Gallery, Nowy Jork
- "Imagination Become Reality V", Sammlung Goetz, Monachium
- "Infinite Painting. Contemporary Painting and Global Realism", Villa Manin Centre for Contemporary Art, Codroipo (Udine)
- "Melancholia", Sommer Contemporary Art, Tel Aviv
- "I still love the 20th century", Georg Kargl Fine Arts, Wiedeń
- "The Triumph of Painting", Leeds City Art Gallery, Leeds
- "Images in Painting", Museu Serralves, Porto
- "Bad News", Kronika, Bytom
- "Grey Flags", Sculpture Center, Nowy Jork
- "Is it better to be a good artist or a good person?", Raster at Rental Gallery, Los Angeles - 2007
- "Airs de Paris", Centrum Pompidou, Paryż
- "Very Abstract and Hyper Figurative", Thomas Dane Gallery, Londyn
- "Painting Now!", Kunsthal Rotterdam, Rotterdam
- "Electronic Transformation", Kunsthaus Zürich, Zurich - 2009 - "Monument to Transformation", Tranzitdisplay/City Gallery Pragua, Praga
Podobne
Sztuki wizualne Tadeusz Breyer
Rzeźbiarz, medalier. Urodził się w 1874 w Mielcu, zmarł w 1952 w Warszawie.
Sztuki wizualne Elżbieta Cieślar
Artystka sztuk wizualnych. Urodzona 3 grudnia 1934 w Warszawie, mieszka w St. Jeoire (Francja).
Zobacz także
Film "Toys"
Film dokumentalny w reżyserii Andrzeja Wolskiego z 2011 roku zrealizowany przez Instytut Adama Mickiewicza w Warszawie w cyklu "Przewodnik do Polaków"...
Film "Przewodnik do Polaków"
Pięć filmów dokumentalnych o polskim rocku, modzie, zabawkach, himalaizmie i seksie w czasach PRL-u tworzy "Przewodnik do Polaków"...
Najczęściej czytane
- Sztuki wizualne
Jan Matejko - Sztuki wizualne
Malarstwo polskiego symbolizmu - Sztuki wizualne
Leon Wyczółkowski - Teatr
Stanisław Wyspiański - Teatr
Sławomir Mrożek







