Trzeci tom Pism Urszuli Czartoryskiej jest poświęcony historii fotografii jako odrębnej sztuki, która kształtuje swoje oblicze przez niemal dwa stulecia. Świadomość tego, że fotografia przynależy do sztuk obrazowych, była zarzewiem najostrzejszych dyskusji wśród teoretyków i praktyków tej dyscypliny. Prestiżem cieszyła się tendencja, która wiązała fotografię z emocjonalnym malarstwem pejzażowym (impresjonistycznym) albo uszlachetnionym stylizacją "rembrandtowską" malarstwem portretowym. Zupełnie inne, węższe środowiska wiązały estetykę fotografii z radykalnym malarstwem racjonalistycznej abstrakcji albo repertuarem motywów surrealistycznego wizjonerstwa. Te m.in. problemy polskiej kultury artystycznej, a głównie sztuk wizualnych z przełomu wieków, porusza Czartoryska w niniejszym tomie.

Urszula Czartoryska (1934-1998) ukończyła historię sztuki na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. Jeszcze na studiach podjęła pracę publicystyczną i recenzyjną, interesując się głównie sztuką współczesną, teorią sztuki i fotografią. Tuż po studiach podjęła pracę w redakcji czasopisma "Fotografia" w Warszawie. W latach 1967-1977 publikowała teksty krytyczne i naukowe, organizowała wystawy. W latach 1970-1996 wykładała historię fotografii i historię sztuki XX wieku. Od 1973 do 1989 pracowała jako członek redakcji kwartalnika "Fotografia". Od roku 1977 aż do śmierci była Kierownikiem Działu Fotografii i Technik Wizualnych Muzeum Sztuki w Łodzi.

• Urszula Czartoryska
  Fotografia - mowa ludzka. Perspektywy historyczne
  Wydawnictwo słowo/obraz terytoria
  Miejsce i rok wydania: Gdańsk 2007
  240 x 183, 216 ss., oprawa miękka
  ISBN: 83-7453-745-2